Dzíc Dzắc 232

 

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 232, ra ngày 1-3-1975)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

DANH NGÔN 232

 

In trí là kẻ thù bất cộng đáy thiên của tinh thần khoa học.

MANWATER

Càng đi sâu vào khoa học người ta càng thấy mình ngu dốt nhiều điều và người ta càng khiêm tốn.

DESCARTES

Trong những khám phá may mắn của tôi có 10 phần trăm cảm hứng và 90 phần trăm lao khổ.

THOMAS EDISON

Người khôn ngoan là kẻ mà cái gì cũng thấy mới lạ

ANDRÉ GIDE

Chính những điều chúng ta đã biết ngăn cản không cho chúng ta hiểu những gì chúng ta chưa biết.

A. DAULES

Tôi sẽ làm điều tôi có thể làm được ; còn Thượng Đế sẽ làm điều ngài muốn.

CHARLES DE FOUCAULD

Bạn cứ làm việc đi. Tổ chức theo tinh thần khoa học, và làm việc mãi. Bạn sẽ thấy số mình đỏ.

MICHAEL

Đừng cầu những sự xảy đến như bạn ước, hãy ước như chúng xảy đến vậy.

EPICTÉTE

Thà chịu mòn chứ không chịu để bị rỉ sét.

DIDEROT

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 232, ra ngày 1-3-1975)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

TÌM HIỂU LOÀI HẢI CẪU - Trương Minh Khánh

 

Với khả năng phong phú, hải cẩu là một trong những con vật biểu diễn nhiều trò đặc biệt nhất. Chúng cũng không cảm thấy buồn bực khi tự biết không thể làm gì hơn là ngắm nhìn đồng loại thi thố tài nghệ.

 

Tôi còn nhớ một con hải cẩu tên Neptune tại trung tâm huấn luyện thú vật Kingstone thuộc tiểu bang New Jersey có thể hút thuốc bằng ống tẩu như người. Nó vui vẻ nhởn nhơ quanh các con khác rồi phà khói vào mặt nhau. Để sửa trị tính kiêu hãnh đó, chúng tôi liền dạy cho một con hải cẩu trẻ khác tên Pal biết hút thuốc, mặc cho Neptune cứ tiếp tục làm cao. Pal rất dễ huấn luyện, vì sau đó không lâu, nó có thể thở khói thành vòng tròn khiến cho Neptune mất vẻ kiêu hãnh lúc đầu. Một đêm nọ, tôi đưa Pal lên sân khấu lần đầu tiên để trình diễn trò hút thuốc. Neptune tức giận mó tới bên đèn sân khấu nhìn Pal gầm gừ. Thấy thế, tôi đưa tẩu thuốc cho Neptune. Nó sung sướng nhảy múa khắp nơi, phà khói mù mịt. Đúng lúc ấy, tôi bị Pal chồm lên cắn vào tay áo. Vì vậy, tôi lại phải chiều nó bằng cách cho nó cũng diễn trò hút thuốc như đã dự định.

 

Tại một trung tâm huấn luyện hải cẩu nọ có một con hải cẩu sơ sinh, nặng cỡ sáu kilô, chưa biết gì cả. Thế mà sau ba ngày được mẹ tập luyện bằng cách cắn cổ dìm xuống nước, nó đã bơi được. Thật tội nghiệp, "thằng bé" chìm lỉm chẳng khác gì khi ta ném hòn đá xuống hồ, ao vậy, sau đó, mẹ nó lại đưa nó lên để thở. Cứ như vậy mỗi ngày mười lăm phút và liên tiếp trong hai tuần lễ là hải cẩu thành thạo. Một bữa nọ, hải cẩu con mừng rỡ nhẩy múa, ồn ào huyên náo như muốn chứng tỏ cho mọi người thấy: "Trông đây nầy! Tôi đã biết bơi rồi!" Kể từ đó, nó bắt đầu tập diễn trò.

 

Tôi còn một con hải cẩu khác nữa tên Jacky diễn trò giỏi nhất. Lúc mới tiếp nhận nó, tôi có ý định gửi trả vì thân hình nó bé tí xíu. Thế mà khi được tôi thả ra, nó lượn quanh các con khác đồng thời kêu gọi tôi bằng những tiếng rít lên hàng tràng. Thế là tôi giữ Jacky lại để huấn luyện, và nó hấp thụ mau lẹ không ngờ để trở thành "nghệ sĩ trình diễn" đắt giá nhất thế giới.

 

Loài hải cẩu ăn toàn cá tươi. Chúng rất háu ăn nghĩa là chỉ ngoạm một cái là xong. Cho hải cẩu ăn cũng dễ dàng: cứ việc ném cá xuống cho chúng thôi, chẳng khác gì chúng ta bỏ thư vào thùng thư vậy. Tuy nhiên với những con đã được huấn luyện thuần thục, người ta phải chăm lo cẩn thận nếu không muốn thân hình nó béo tròn như quả bóng.

 

Tính hay cắn bậy của hải cẩu cũng là một vấn đề khó khăn trong việc huấn luyện. Khởi đầu, tôi phải mặc quần áo và ngay cả đôi giầy nữa đều bằng sắt, rồi mới dám mở cửa chuồng bước vào. Đám hải cẩu thấy người lập tức nhào ra quấn quanh lấy cổ chân tôi. Nhưng sau đó chúng đành lảng ra xa vì không cắn được.

 

Thật là phiền phức nếu có kẻ nào đó phá ngang trong lúc hải cẩu đang biểu diễn. Lần đó, ban xiếc nọ tới trình diễn trên sân cỏ bệnh viện. Thình lình một chú voi khác bước qua hất rơi mất quả bóng của nó. Kết quả là chú voi nọ rống lên mấy tiếng và chạy mất vì bị hải cẩu tức giận ngoạm cho một phát vào chân đau điếng.

 

Loài hải cẩu đứng hàng đầu về những màn trình diễn dưới nước. Chúng bơi rất nhanh, vì một con cá hồng (cá heo) bơi nhanh tới năm mươi dặm một giờ mà vẫn bị hải cẩu theo sát nút. Hơn nữa, nếu cá phóng lên khỏi mặt nước thì hải cẩu cũng dư khả năng phóng theo để bắt ngay trên không. Trong lúc vui đùa, hải cẩu có thể ném bóng vòng quanh cho nhau như khi chúng ta chơi bóng chuyền vậy. Ngoài ra nó còn có thể trèo lên cao rồi phóng xuống nước sâu tới mười thước như chơi vì nó lặn được và lặn thật sâu hàng giờ như tiềm thủy đĩnh vậy. Bên cạnh đó, hải cẩu nghe một cách chính xác cũng như phân biệt những tiếng động từ dưới sâu. Trong một buổi trình diễn ở Chicago, con Jacky lặn mãi dưới hồ và không chịu trồi lên, thế mà trong lúc hàng trăm khán giả ngồi chung quanh hay đi lại ầm ầm trên sàn gỗ, nó lắng nghe được bước chân của tôi nên nổi lên mừng rỡ ngay khi tôi vừa tới nơi. 

Trong các trò biểu diễn, thì lối quay quả bóng trên mũi là khó nhất đối với hải cẩu. Chúng phải tập luyện mỗi ngày ba lần, mỗi lần hai mươi phút liên tiếp trong sáu ngày một tuần, hàng nửa năm mới thuần thục. Thoạt đầu, tôi cầm một cái dầm bằng gỗ bắt chúng dí mũi vào rồi quay vòng tròn. Cứ mỗi khi chúng làm đúng, tôi lại thưởng một con cá tươi. Dần dần tôi dùng một quả bóng và xoay vòng tròn trên mũi chúng bắt buộc chúng phải giữ thăng bằng sao cho quả bóng khỏi rớt, mãi đến khi tôi chỉ còn giữ quả bóng bằng đầu ngón tay thôi. Đợi cho tới lúc chúng khá thành thạo tôi mới buông tay ra trong khi quả bóng vẫn lăn tròn trên mũi chúng. Chỉ vài tuần lễ sau đó là hải cẩu có thể ném bóng cho nhau trên mặt nước dễ dàng.

 

Hải cẩu rất ham mê "nghệ thuật" nghĩa là khi đã học được một trò nào đó là nó luôn luôn thực hành không mấy khi thôi. Nó có thể phóng lên khỏi mặt nước qua một đà ngang dài hai thước và cao cũng hai thước đồng thời mang theo một vật nặng từ đáy hồ. Nó cũng có thể vừa lăn tròn thân mình vừa giữ một ly nước đầy đặt trên một thanh gỗ ở trước mũi mà không đổ. Cưỡi ngựa, ném và bắt dao đối với hải cẩu là chuyện thường. Nó hăng say biểu diễn khi thấy có người xem.

 

Trong một tuần lễ nơi vườn bách thú thành phố nọ, vị thị trưởng ngồi gần một hồ nước nuôi hải cẩu. Bỗng dưng một cơn gió thổi bay mất mũ của vị nầy rơi xuống nước. Lập tức một con hải cẩu phóng lên đội lấy chiếc mũ rồi ném vào cái móc áo gần đó. Mọi người có mặt trong buổi lễ đều hoan hô hải cẩu.

 

Riêng với Jacky thì chỉ cần hướng dẫn một lần là nó biết làm trò ngay, chẳng hạn như lần kia, Jacky ngậm một khoen sắt từ đáy hồ lên. Tôi liền mắc vòng khoen đó vào cổ nó là lần sau nó tự động choàng vào cổ mỗi khi từ dưới nước trồi lên.

 

Hải cẩu khéo léo như vậy mà lại mắc nhược điểm là chúng ít khi bắt chước lẫn nhau trong lúc làm trò. Ba, bốn con cùng thi thố tài nghệ thì rất hay, vì chúng chỉ thích biểu diễn những gì mà con khác không làm được.

 

Hải cẩu sống rất lâu, có khi tới bẩy mươi tuổi. Suốt đời, nếu đã được huấn luyện thì chỉ chuyên biểu diễn mà thôi. Giả thử bạn thả một con hải cẩu về với biển cả, chắc chắn nó sẽ mong muốn trở lại với ánh đèn sân khấu, vì trong một chuyến đắm tầu, các con hải cẩu của một ban xiếc nọ được thả tự do, thế mà, sau một thời gian sống chung với những con khác, chúng gặp lại người chủ từng huấn luyện chúng khi trước, chúng kêu lên mừng rỡ, nhún nhảy trên các ghềnh đá rồi theo ông ta trở về.

 

 

MARK HULTING                    

TRƯƠNG MINH KHÁNH phỏng dịch

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 31, ra ngày 26-3-1972) 

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

ANH HÙNG VÔ DANH - Nguyễn Khắc Thiệu

 

 PHƯƠNG NGA con,

Tuần trước lúc bố đang ngồi nói chuyện với bác Bảng ở phòng khách, thì con cầm một cuốn sách mỏng từ phòng trong chạy ra hỏi bố. Bố ơi, anh hùng vô danh nghĩa ra làm sao hở bố?

Lúc đó thì bận nói chuyện với khách mà quả thật bố cũng còn lúng túng, bố đã trả lời qua loa rằng anh hùng là những người tài giỏi đã làm được những việc không ai làm nổi và đã giúp ích được cho nhiều người. Những người này âm thầm làm việc, không cần ai biết đến họ... Bây giờ nhớ lại, bố thấy giảng nghĩa như thế cũng chưa đủ, và chắc cũng vì tin nơi bố mà con không hỏi thêm, tuy rằng con vẫn ấm ức, chưa hiểu được tường...

Học sử ký, chắc con được thầy kể cho nghe, ngày xưa nước ta có những vị anh hùng, đánh đuổi quân xâm lăng, đem lại thắng lợi vẻ vang cho tổ quốc, những vị anh hùng này đã được ghi vào sách sử, được đặt tên cho những con đường phố, được đặt tên cho các trường. Trường con học mang tên người anh hùng có công đuổi quân nhà Minh, giành độc lập cho xứ sở. Đó là ông Lê Lợi. Mỗi ngày con đi học đều đi trên một con đường rộng thênh thang, đó là đường Nguyễn Tri Phương, cũng là một anh hùng có công chống người Pháp... Những vị này đời sau vẫn còn được ca tụng, được nhắc nhở và mọi người dân đều mang ơn những vị đó. Và đó chính là những vị anh hùng, không phải là anh hùng vô danh - bởi vì tên tuổi họ được ghi trong sách vở - mà đó là anh hùng hữu danh.

Nhưng thế nào là anh hùng vô danh? Chắc con cũng biết rằng mọi người đều có bổn phận với gia đình. Bố cũng phải hàng ngày giúp đỡ me con nuôi và dạy các con. Công việc này rất bận rộn, đòi hỏi rất nhiều khó nhọc, và bố hay me cũng không sao xao lãng được. Nếu vì một lý do nào đó, bố đi vắng lâu ngày và không còn giúp đỡ được gì cho me và các con nữa, thì nhất định một mình me con phải cáng đáng lấy mọi việc thay thế cho bố. Liệu me con có đủ sức không? Nếu me thay thế bố được, me phải cố gắng gấp đôi, gấp ba, phải thức khuya, phải dậy sớm, phải đổ mồ hôi nhiều hơn, phải chịu trăm nghìn cay đắng vất vả để nuôi các con khôn lớn thành những người tốt trong xã hội... Công việc của me như thế thật muôn ngàn khó khăn, me phải cố gắng thường xuyên, phải hy sinh rất nhiều... Nói trời phật đừng nghe, nếu rủi ro mà me về hầu ông bà sớm, để các con lại với một mình bố, với cảnh gà trống nuôi con... Bố phải khổ sở như thế nào, vất vả như thế nào để thay thế hết cả công việc hàng ngày của me?

Học sử ký con cũng được nghe thầy giảng cuộc đời của nhà cách mạng Phan Bội Châu. Con chỉ cần nhớ một vài điều, là cụ Phan Bội Châu học giỏi, đỗ đạt rất cao và có thể ra làm quan to, đem lại sung sướng hiển vinh cho cả vợ con. Nhưng cụ Phan Bội Châu đã từ bỏ tất cả, dấn thân đi làm cách mạng, hết bị tù lại phải lưu vong ở nước ngoài, không phải năm bảy tháng mà phải hàng chục năm. Như thế một mình cụ bà ở nhà phải tảo tần buôn bán, thay chồng phụng dưỡng cha già, nuôi dạy con cháu, và cụ bà cũng làm việc này suốt hàng chục năm. Theo thư của cụ già Phan Bội Châu dặn lại con cháu, thì cụ bà chẳng bao giờ phàn nàn chồng, hoặc can gián chồng lấy một câu, trái lại cụ bà đã vui vẻ tận tụy làm việc thay chồng, để cho chồng được yên tâm lo việc nước.

Phương Nga con, con đã thấy chưa? Nếu một người vợ khác, thì chắc chắn bà này phải đòi hỏi chồng mình khi đã đỗ đạt cao phải đi làm quan cho vợ con được hãnh diện, buộc chồng phải ở nhà giúp nuôi dạy con cái và phụng dưỡng cha già. Con thử tưởng tượng trong những năm bôn ba nơi nước ngoài, phần chịu thiếu thốn, phần phải nhớ thương quê hương xứ sở, phần phải lo lắng ở nhà cha già không ai săn sóc, con dại không ai nuôi dạy, nếu cụ Phan cứ lo âu như thế thì còn lòng dạ nào để làm việc cho quốc gia xứ sở nữa không? Nhưng không, cụ bà Phan Bội Châu là một người đàn bà phi thường. Cụ đã chịu đựng, đã hy sinh tất cả để thay thế cho chồng quán xuyến lấy việc gia đình. Công việc này âm thầm mà khó khăn biết chừng nào! Đàn bà thời bây giờ mấy ai làm nổi, phải không con? Một người đã làm những việc không ai làm nổi, đã giúp ích được cho nhiều người như cụ bà Phan Bội Châu, mới đáng là anh hùng. Đời sau này sử sách ghi nhớ đến cụ Phan Bội Châu, ai ai cũng ca tụng cụ, ở trường thầy giảng cho học trò lòng ái quốc cao cả của cụ Phan Bội Châu. Cụ Phan Bội Châu xứng đáng được suy tôn và ca tụng như thế. Nhưng bố con mình thử hỏi nếu vợ cụ Phan Bội Châu là một người đàn bà tầm thường khác, một người đàn bà ham bả công danh phú quí, thì sự nghiệp cụ Phan Bội Châu có được rạng rỡ như bây giờ không? Chắc chắn là không, phải không con. Như vậy cụ bà Phan Bội Châu là một người anh hùng, một người anh hùng trong bóng tối, đời sau không ai nhắc nhở đến. Đúng là một vị anh hùng vô danh đó con ạ.

Nhưng theo bố, anh hùng vô danh ở mình nhiều vô kể. Hễ người đàn bà nào đã làm mẹ, đã nuôi dạy con đến ngày sau thành đạt, không làm cho chồng phải mang tiếng xấu, cũng là những người đàn bà anh hùng vô danh. Đừng nhìn đâu xa, con cứ quan sát cuộc đời Bà Nội. Gần gũi lắm. Bà Nội đã được bảy người con, là các cô, các chú, các bác của con ngày nay đó. Con nhớ lại, hoặc nhờ các cô kể cho nghe, lúc sinh thời Ông Nội đã làm gì, đã bị tù mấy lần, bị tù mấy năm. Các bác, các chú tù đày vì loạn lạc ra sao, và trong suốt những mười mấy năm giặc giã, ông nội bị tù liên miên không làm được việc gì, các bác, các chú, các cô và cả bố nữa cũng còn nhỏ, chưa làm gì ra tiền, thế mà một mình bà nội phải chạy ăn cho cả nhà, phải lo cho ông nội trong tù, phải lo cho các bác, các chú, các cô đi học... Biết bao nhiêu là khổ cực đớn đau, thế mà có khi nào bà nội ngã lòng chán nản đâu. Bà nội, vì quá thương yêu chồng, quá nghĩ đến tương lai các con mà bà nội phải một mình làm đủ mọi việc, hết chợ này đến phố khác, hết lo kịp giỗ đến lo đám tiệc khác, không bao giờ bỏ sót một bổn phận nào mà bà nội không lo.

Con ơi, muốn làm được như bà nội, đâu có phải dễ dàng gì. Đàn bà bây giờ có mấy ai theo kịp bà nội. Con cứ thử tính xem trong xã hội Việt Nam, từ xưa đến nay, biết bao nhiêu người đàn bà đã hy sinh hạnh phúc riêng của mình, lo gầy dựng sự nghiệp cho chồng, cho con. Công việc của những bà đó khó khăn, trở ngại biết chừng nào, và đã đem lại lợi ích không biết bao nhiêu cho gia đình, cho xã hội. Những bà đó, sau này người ta thường gọi là bà mẹ Việt Nam: "Mẹ già cuốc đất trồng khoai nuôi con đánh giặc đêm ngày..." là những bà mẹ anh hùng, là những anh hùng vô danh. "cho dù áo rách sờn vai cơm ăn bát vơi bát đầy..." Cực khổ biết chừng nào, chịu đựng biết bao nhục nhằn cay đắng... những bà mẹ Việt Nam đã gầy dựng nên gia đình, gầy dựng nên xã hội Việt Nam, và gầy dựng nên tổ quốc giang sơn này... Con ơi, những bà mẹ đó chính là những vị anh hùng vô danh đó con ạ.

Phương Nga con. Con đừng tìm đâu xa những vị anh hùng vô danh. Xung quanh con, trong những người con gặp ngoài đường... nơi nào cũng có thể có những vị anh hùng vô danh, những vị anh hùng đó rất đáng kính, và rất đáng cho con noi gương. Con rán học hành để được xứng đáng với những vị anh hùng vô danh đó...

NGUYỄN KHẮC THIỆU      

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 157, ra ngày 15-7-1971)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

VIẾT CHO BÚT MÁY - Thùy Nhi

 

Bút máy thân mến của bé ơi! Rứa là từ nay bé vĩnh viễn xa bút máy rồi. Chao ôi, mỗi lần nghĩ tới là bé muốn khóc lạ.

 

Bé nhớ lại buổi sáng đó - buổi sáng mà bé xa bút máy - Trời mưa to quá, mưa và lạnh nữa. Sáng đó bé không có giờ học ở trường nhưng có giờ học thêm của cô Minh. Trời lạnh nên bé ngủ dậy trễ. Thế là bé phải đi học bằng xe đạp. Bút máy được bé để chung với hai quyển vở trong cái túi đựng áo mưa (cặp bé bị ướt rồi). Khi đi học thì không sao cả nhưng lúc về, bé lấy vở ra làm toán và tìm cây bút thì hỡi ơi! Bút máy của bé đã không cánh mà bay. Bé bắt đầu hoảng hốt, bé bỏ tất cả vở ra, tìm từng khe vở nhưng bút máy vẫn bặt âm vô tín. Đến đây thì bé không chịu được nữa ; bé bật khóc. Bé cố nhớ lại. Lúc ra về, bé bỏ bút máy vào trong quyển vở. Cả cây thước nữa, thế mà bây giờ cây thước vẫn còn đây mà bút máy thì đã mất đâu rồi. Bé ngồi khóc ở ghế một lúc lâu mới sực nhớ lại một việc quan trọng : Đi tìm. Thế là bé chạy ra sau, lấy áo mưa trùm lên đầu. Chị Thu đang giặt quần áo hỏi bé:

 

- Bé đi đâu vậy?

 

- Bút máy, mất bút máy rồi.

 

Chị Thu giật nẩy người:

 

- Hả, mất bút máy?

 

- Mất rồi, bé đi học về rớt lúc nào bé không biết.

 

- Mất thì thôi, thế bây giờ bé đi đâu?

 

- Bé đi tìm.

 

- Bé điên hay sao, làm sao tìm được mà đi, cất áo đi thôi.

 

- Không, bé đi tìm.

Thế là mặc chị Thu réo gọi, bé bỏ chạy ra khỏi nhà. Trời mưa to hơn trước, những hạt nước mưa quất vào mặt bé thật nhiều. Đáng lẽ lúc khác thì bé thấy đau điếng và lạnh ngắt nhưng bây giờ bé chẳng thấy gì cả. Bé chỉ thấy rằng bé xa bút máy rồi. Cây bút máy mà bé đã gần gũi trong mấy năm trời. Bút máy màu xanh da trời đậm, màu đẹp nhất trong những cây bút máy của các bạn bé. Bé nhớ lại từng nét của bút máy, cái màu dễ thương quá, cái ngòi bút màu vàng tây nằm e ấp bên cái ống be bé. Cái ngòi mà nét bút thật nhỏ, thật êm - hơn hết những cây bút của các bạn bé - Bé nhớ lại những tình cảm giữa bé và bút máy. Bút máy đã chia vui xẻ buồn với bé bao nhiêu lần. Mỗi lần làm bài kiểm soát, gặp câu khó, bé và bút máy run run làm nét chữ cong queo thật tức cười. Còn cái tên bé mà chi Thu đã đem đi khắc trên thân bút máy nữa. Mỗi lần nhìn nó, bé thấy sung sướng lạ. Bút máy thuộc quyền sở hữu của bé rồi. Thế mà bây giờ bút máy đâu rồi? Bé nấc lên và quay trở về, mặt ràn rụa nước mắt (nước mắt hay nước mưa?) Những vũng nước trên đường sóng sánh như nức nở với bé.

 

Về đến nhà bé thấy mẹ đã đứng chờ ở hiên lúc nào. Mẹ chẳng la bé gì cả như bé nghĩ, mẹ cởi áo mưa cho bé và lấy khăn chùi những giọt nước đọng trên mặt bé. Bé vẫn còn nức nở. Mẹ âu yếm kéo tay bé vào nói : Vào con, để mẹ cho cây bút khác, tội nghiệp bé quá.

 

Thôi, vậy là bé xa bút máy rồi, xa thực rồi, bé nức nở...

 

 

THÙY NHI     

(Đà nẵng)      

 

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 151, ra ngày 15-4-1971)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

NÊN CẢM THÔNG VỚI MỌI NGƯỜI - Đỗ Phương Khanh

 

 

 Thư của em P Saigon

... Em là con cả của một gia đình công chức trung lưu. Nhưng trong thời buổi gạo châu củi quế nầy ba mẹ em lại càng phải bận rộn hơn nữa. Có thể nói là gia đình em chỉ đông đủ mọi người vào lúc hai bữa cơm, vì thế em là một người chị lớn nhất trong gia đình nên em có bổn phận phải chăm sóc, dạy dỗ, hướng dẫn các em của em. Nhưng chị ơi! Mấy đứa em của em nó không nghe lời em, nhất là thằng em thứ tư của em, năm nay nó học đệ lục ở một trường công lập, nó ham chơi, chẳng chịu học hành, hay ra đường chơi mà hễ em nói thì nó lại cãi lời em. Nhiều khi em tự kiểm điểm lại xem em có đủ đức tính tốt và khả năng để hướng dẫn chúng không, nhưng em cảm thấy em quá đầy đủ mà tại sao em của em nó không nghe lời. Em đã phải mất nhiều thì giờ để ngồi xem những quyển sách nói về tâm lý của trẻ con, hầu mong tìm hiểu để cải thiện nó, nhưng kết quả cũng không mấy tốt đẹp. Chị ơi, bằng những lời nói thật dịu đàng, bằng những lời khuyên thật ngọt ngào mà tại sao em của em nó không chịu nghe lời em hả chị. 

Em đã từng bỏ những cuộc vui của bản thân mình để dẫn bọn chúng đi chơi thể thao, hướng dẫn chúng đọc báo lành mạnh nhưng chỉ được một thời gian lại chứng nào tật nấy, em cố gắng hòa mình với chúng để hiểu chúng hơn và do đó em dễ cảm hóa chúng. Bao đêm nay em suy nghĩ nát óc mà vẫn chưa tìm ra được câu trả lời. Vậy chị Khanh ơi, chị làm ơn cứu em giúp em cảm hóa được chúng, và làm sao cho chúng thương yêu gia đình hơn, chịu học hành nghe lời ba mẹ em hơn, em biết rằng ở lứa tuổi đó dễ hư hỏng lắm nếu không ngăn chặn, giáo dục kịp thời...

Trả lời:

Chị rất cảm động thấy em có lòng hiếu thảo với cha mẹ, đã cố gắng giúp cha mẹ dạy dỗ các em để cha mẹ khỏi buồn lòng như vậy. Chị cũng thông cảm với trường hợp gia đình em. Chị biết có một số gia đình rất nề nếp, mà cũng bị một vài đứa con hư hỏng mà thường là khi cha mẹ phát giác được thì đã quá trễ. Bởi vì các em ấy đã bị ảnh hưởng ở bạn xấu quá nặng nề.

Chị thấy em thật là cố gắng lắm, chịu mất thì giờ tìm hiểu, đọc sách, cư xử với các em thật dịu dàng, em đã kiên tâm, tự kiểm thảo v.v... Tóm lại, em đã theo gần đúng với đường lối giáo dục mới. Chị nói gần đúng là vì chị rất lưu ý đoạn này của em: ... "Nhiều khi em tự kiểm điểm lại xem em có đủ đức tính tốt và khả năng để hướng dẫn chúng không, nhưng em cảm thấy em quá đầy đủ..." Chị nghi rằng sự trục trặc bắt nguồn từ cái tư tưởng "quá đầy đủ" này.

Trong thâm tâm không ai thích mình là một thành phần quá kém cỏi đối với những người khác, Chị đoán rằng vì em ngoan ngoãn, nên ba má cũng thường lấy em ra làm gương sáng, và chính em cũng khó lòng đè nén được sự tự hào mình là gương sáng, do đó, các em của em cảm thấy giữa em và chúng có một hố sâu ngăn cách, đó là cái hố của Thiện và Ác. Về tâm lý, như vậy là em sai lầm, khó lòng gây được niềm cảm thông với các em nhỏ đầy mặc cảm tội lỗi của em được nữa. Nhiều vị linh mục ngày nay muốn cải tạo giới trẻ du đãng, đã giấu kín cái lý lịch thánh thiện của mình, sẵn sáng cảm thông với những tư tưởng lệch lạc của họ, để từ từ ngày một, ngày hai, rót những ý nghĩ tốt đẹp để dần dần cải tạo họ. Như thế không phải rằng chị bảo em sống bê bối cho hợp ý các em nhỏ. Không phải vậy! Chị muốn đề nghị em thế này, là nếu ba má thường khen ngợi em, đem em ra làm gương, thì em xin ba má đừng làm vậy nữa, mặc dầu đó là ý tốt, là sự chân thật dành cho người con ngoan. Em xin ba má cứ coi như các em nhỏ đã sẵn sàng trở về đường ngay nẻo thẳng rồi. Một mặt, em cứ xử sự ôn hòa như từ trước tới nay, và chăm dẫn các em tới sinh hoạt với những cộng đồng lành mạnh, hoặc cắm trại ngoài trời với một nhóm bạn có giáo dục tốt. Một mặt, em tự hạ mình xuống nữa, coi như sự hư hỏng của các bé chỉ là những dao động tâm lý xẩy ra trong một giai đoạn nào đó của tuổi trẻ. Rồi mọi sự sẽ trở về nến nếp. Các em nhỏ phải có được sự tin tưởng của gia đình rằng các em ấy sẽ tốt lành, và các em ấy cũng phải thấy rằng các em ấy không phải là tột cùng của sự xấu thì mới hy vọng giáo dục được. Các em ấy cần có sự tự hào ở ý chí và cần được coi như những phần tử bình thường. Đừng để các em ấy thấy rõ sự chênh lệch quá, giữa em và các em ấy, như em là Thánh và các em ấy là những kẻ bất hảo, đáng bỏ đi. Nếu nghĩ như thế, thì các em ấy chỉ còn biện minh cho sự xấu, chứ không muốn trở về đường ngay nữa, vì tự ái của các em ấy đã bị chà đạp nặng nề mất rồi.

Ngoài ra, nhân vô thập toàn, có thể trong mười chuyện, có một chuyện mà sự sai lầm nghiêng về phía chính em. Nhưng do chủ quan, có thể em nghĩ rằng mình đã quá đã quá đấy đủ đức tính, nên dễ trở thành suy luận một chiều, bất chấp sự biện minh của người khác. Chị nghĩ rằng đó cũng có thể là lý do làm cho các em của em không thể gần gũi với em được.

Vậy thì hãy tỏ ra cảm thông hơn, xét lỗi của các em ta hãy tìm hiểu nguyên do trên cương vị của chúng, đừng đưa quá nhiều cái tôi của mình ra làm nề nếp, khuôn khổ và nhất là hãy kiên nhẫn lâu dài. Chị chắc em sẽ hoàn tất trách nhiệm nặng nề của mình một cách dễ dàng hơn.

Chị ước mong em sẽ thành công và trong dịp hè, sẽ được gặp em và các em của em cùng tới sinh hoạt với các em khác trong đại gia đình Thiếu Nhi, để chị được nhìn những ánh mắt rực ngời của những tâm hồn trong sáng em nhé.

Chị ĐỖ PHƯƠNG KHANH     

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 86, ra ngày 22-4-1973)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com

LỤC BÁT CHO MỘT NGÀY DẠY - Thập Cẩm

 

 

1 TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN TRƯỜNG

 

Đường xa lạnh buốt da người

Thầy đi dạy trễ chớ cười nghe em

Buổi đầu nên vẫn chưa quen

Ngồi xe cứ ước trời đem nắng về

 

2 NGÔI TRƯỜNG

 

Ngôi trường còn ngủ trong sương

Các em đánh thức trường vươn dậy rồi

Hồi chuông đã réo tiếng mời

Thầy vô lớp để reo lời giảng yêu

 

3 LỚP HỌC

 

Lớp trông ra một khu vườn

Đã quen mắt thấy rất thường từng h06m

Mùi hoa trái thoảng đưa thơm

Tình yêu đồng nội đã đơm trong thầy

 

4 GIỜ CHƠI

 

Các em chơi giỡn trên đồng

Không sân trải nhựa nghe lòng vẫn vui

Thầy trông em bỗng bùi ngùi

Tưởng thời thơ ấu xa lùi như mơ

 

5 GIỜ HỌC BÀI

 

Các em cầm tập run run

Ngỡ khuôn mặt đó làm lung   lạc thầy

Thầy tuy tình cảm vơi đầy

Nhưng bài không thuộc vẫn rầy đó nghe

 

6 GIỜ TẬP VIẾT

 

Các em viết chữ cho ngay

Để đời em cũng sẽ hay thật thà

HÔm nay em viết nõn nà

Đời em sẽ đẹp như là chữ em.

 

7 SAU BUỔI DẠY

 

Những giờ dạy mệt vô song

Các em gắng học thầy không nản lòng

Đường xa ngựa vẫn ruổi rong

Chưa tìm thấy bến vẫn dong vó bền.

 

                                             THẬP CẨM

                                                  (bn Viễn Du)

 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 121, ra ngày 15-2-1974)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com