Thứ Năm, 19 tháng 11, 2026

NHỚ HOÀI THẦY XƯA - Yên Đăng

 

Theo năm tháng con dần dà khôn lớn
Trong khi thầy cằn cỗi thêm lên
Bao lời giảng bấy nhiêu lời ngà ngọc
Vun bón cho hồn con lớn khôn
 
Rồi sau sáu năm trời khổ nhọc
Con xa thầy đến học trường xa
Ngày chồng chất lòng nhớ chẳng phôi pha
Thương thầy quá thầy ơi thầy có biết
 
Đêm từng đêm con nhớ ngày ly biệt
Dáng khom khom thầy tiễn con đi
Con đau xót rơi lệ bước chân đi
Ôi thương quá lòng thầy như biển rộng
 
Đã dạy con lại còn lo lắng
Yêu thương con như thể mẹ cha già
Ôi lòng thầy thật quá bao la
Con nhớ mãi hình thầy trong tâm tưởng.
 
                                                     YÊN ĐĂNG
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 109, ra ngày 28-9-1973)



Thứ Tư, 18 tháng 11, 2026

CHỚ NÊN KIÊU NGẠO

 

Thói thường, hễ tuổi trẻ mà đã tài cao thì sẽ sinh kiêu ngạo. Xưa ông Lê Quí Đôn là một người cực kỳ thông minh, nổi tiếng là thần đồng. Nhưng ông cũng kiêu ngạo vô cùng. Những giai thoại về tật kiêu ngạo của ông nhiều lắm, và cũng vì cái tật đó mà ông làm mất lòng nhiều người. Nhưng ông cũng đã được lãnh hội những bài học tỉnh người.
 
Năm mới 19 tuổi, ông đã đậu Bảng Nhãn, nên càng kiêu ngạo hơn lên. Ông nghĩ rằng trên đời chẳng ai bằng được mình, bèn dựng một tấm bảng để mấy chữ "Thiên hạ nghi nhất tự lai vấn" nghĩa là "có ai thắc mắc về chữ gì thì đến mà hỏi".
 
Khi cụ thân sinh ông qua đời, đang lúc tang ma trọng thể, thì có một cụ già ung dung đến viếng, tự xưng là bạn cố tri của thân sinh ông. Hỏi danh tánh, cụ chỉ nói:
 
- Cháu ít tuổi không biết. Bác là bạn học với cha cháu khi xưa, nhưng công danh lận đận, nhà thì nghèo, đường thì xa, nên ít khi tới thăm cha cháu được. Nay nghe tin cha cháu tạ thế, bác có đôi câu đối khóc bạn. Cháu lấy giấy bút ra bác đọc cho mà viết.
 
Ông Lê Quí Đôn lấy giấy bút. Cụ già mới dọc:
 
- Chi...
 
Ông Lê Quí Đôn còn đang ngập ngừng vì chưa biết viết chữ chi nào. Chữ nho thường chỉ một âm mà nhiều nghĩa, nếu đọc cả câu, thì ông mới biết là dùng chữ với nghĩa nào, và sẽ viết được ngay. Nay vì mới có một chữ chi, nên ông còn đang ngần ngại, không biết nên viết chữ "tri" là "biết" hay "chi" là "chưng". Đang băn khoăn thì ông cụ lại đọc thêm:
 
- Chi...
 
Ông mới đành hỏi:
 
- Thưa cụ, chữ "chi" nào ạ?
 
Cụ già thở dài:
 
- Chết nỗi! Cháu đã đỗ Bảng Nhãn mà có chữ "chi" cũng không biết viết! Thế lỡ có ai thắc mắc, đến hỏi cháu chữ này thì cháu viết làm sao được.
 
Đoạn ông cụ đọc luôn hai vế:
 
- "Chi chi tam thập niên dư, Xích huyện Hồng châu kim thương tại.
- Tại tại sổ thiên lý ngoại. Đào hoa Lưu thủy tử hà chi?"
 
Nghĩa là:
 
- Thấm thoát hơn ba chục năm, Xích huyện Hồng châu nay còn đó.
- Hỡi ơi ngoài xa nghìn dặm, Đào hoa Lưu thủy bác về đâu?
 
Câu đối rất hay, Lê Quí Đôn và các quan đều giật mình. Ông cụ phủ phục xuống trước quan tài mà khóc rống lên:
 
- Ới anh ơi! Anh bỏ con anh mà đi, con anh nó đỗ đến Bảng Nhãn mà có chữ chi là chưng nó cũng không biết, có khổ không anh ơi!
 
Khóc chán rối đứng dậy bỏ đi, để mặc ông Lê Quí Đôn mặt mày xám ngoét bên cạnh các vị đại khoa đang còn ngơ ngác.
 
Nhưng, sau hôm đó, thì tấm biển tỏ thái độ coi người bằng nửa con mắt được triệt hạ luôn, không thấy đâu nữa. 
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 109, ra ngày 28-9-1973)


Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

NẮNG NHẠT ĐẦU ĐÔNG - Trần thị Phương Lan

  

Có phải mùa sang đông
Cơn gió khuya lạnh lùng 
Ánh đèn qua khe cửa
Sưởi ấm chút đông phong

Có phải mùa sang đông
Tạt lá khô một phía
Xạc xào lá kêu khẽ
Nhuộm tím phố đông về

Có phải mùa sang đông
Tìm đâu cánh đào hồng
Trên má ai e ấp
Người phiêu lãng buồn không 

Có phải mùa sang đông
Chuông giáo đường ngân tiếng
Giọt sương sầu quyến luyến 
Rớt xuống bờ vai mềm

Có phải mùa sang đông
Cô đơn niềm chăn chiếu
Bàn tay nào nắm níu
Chút dĩ vãng thương đau

Có phải mùa sang đông
Trên phố khuya ngập ngừng 
Ghế công viên giá lạnh
Hương khuya dâng ngập lòng...

                                               TTPL


Thứ Hai, 16 tháng 11, 2026

PHẢI HỌC TRƯỚC ĐÃ - Thương Ngọc Hải

 


13 giờ thứ bảy 22/2...
 
Còn ba mươi phút nữa mới tới giờ đi học, dư sức để mình thảo sẵn chương trình đi chơi ngày mai, ngày chúa nhật, một ngày xả hơi của mình hôm qua.
 
Hồi chiều hôm qua tụi thằng Thành, thằng Dũng đề nghị đi Sở Thú nhưng mình không đồng ý, vì mình định sẽ thảo một chương trình du hí thật mới lạ, thật hấp dẫn...
 
Lại bị chị Ba kêu! Sao lúc nào mình cũng không yên với cái miệng như ống loa của chỉ vậy hổng biết! Chỉ hỏi sao mình còn để cuốn tập Vạn Vật ở ngoài đó. Cuốn tập Vạn Vật? Sao mình lại để ở ngoài đó???... À! Phải rồi! Hồi tối mình đem tập Vạn Vật ra định học liền bị cúp điện, mẹ không cho mình học bằng đèn dầu sợ mắt mình sẽ yếu đi, người bảo để sáng nay hãy học. Và... Chết chưa! Sáng nay mình theo chị Hai về thăm nội gần 12 giờ mới về. Thành thử bài Vạn Vật đến giờ nầy mình vẫn chưa thuộc. Rồi bây giờ... Sắp đi học rồi! Bài Vạn Vật... chắc dễ thuộc! Mình lấy dò sơ cho biết đại khái, khi trả bài mình tán thêm!... Ối lo gì! Tháng nầy mình hạng nhất mà! Lỡ một bài Vạn Vật có sao. Mà chắc gì thầy Vạn Vật kêu mình! Khéo lo! Cứ tỉnh bơ đi học thử coi có sao không?
 
20 giờ, thứ bảy 22/2...
 
Phải ghi lại chuyện hồi chiều mới được. Một kỷ niệm mình sẽ ghi nhớ suốt đời học sinh của mình. Lần đầu tiên và có lẽ cũng là lần cuối mình thưởng thức trọn vẹn "hỉ, nộ, ái, ố" của tâm trạng một đứa học trò lười biếng không học bài.
 
Mình đã sống những phút lo âu sợ sệt của giờ đầu và hồi hộp run sợ khi đến giờ Vạn Vật. Dù 10 phút ra chơi mình có ngồi lại để dò bài, nhưng những phút đó càng làm nỗi lo sợ trong lòng mình cuống lên chứ chả ích lợi gì.
 
Hôm nay rủi cho mình, khi không ông thầy Vạn Vật lại nổi hứng tuyên bố một câu nghe nẩy lửa: 
 
- Bài Vạn Vật hôm nay ngắn rất dễ thuộc, nhưng có em nào lỡ quên học bài cứ giơ tay tôi xem cho biết, tôi sẽ không gọi cả lớp trả bài hôm nay!
 
Nghe qua mấy lời tuyên bố nẩy lửa đó trái tim mình đánh lô tô trong ngực. Mình quay trái quay phải nhìn cả lớp thật nhanh xem có ai đưa tay lên không hòng tính phần mình. Nhưng ác hại, cả lớp đều ngồi im, mình cũng vội vòng tay lên bàn ngồi im thin thít.
 
Không hiểu tụi nó có đứa nào quên học bài như mình không mà thầy Vạn Vật hỏi thêm hai lần nữa vẫn không có ai nhúc nhích gì cả, làm thầy Vận Vật giận nên quyết định gọi tượng trưng 2 người trả bài, nếu có ai không thuộc sẽ bị phạt tối đa. Nghe vậy mình càng sợ quýnh lên không biết có nên thú thật việc mình quên học bài hay cứ ngồi im phó cho sự may rủi. Đắn đo suy tính mất mất phút, cuối cùng mình đành im lặng ngồi nín thở nhìn theo đầu bút của thầy rà tới rà lui trên sổ. Và mình tưởng chừng ngạt thở khi đầu bút của thầy dừng lại. Nhưng mình thở ra cái khì thật mạnh sau tiếng thầy gọi Hạnh. Vậy là coi như thoát nạn 90% rồi, còn 10% mỏng manh nữa.
 
Thằng Hanh thuộc bài nên nghe kêu nó mừng rỡ cầm tập chạy lên bàn thầy thật nhanh và đọc làu làu không vấp một chữ. Mình ngồi nhìn cái miệng đọc bài lia lịa của nó mà nghe tức làm sao. Bài dễ thật. Phải lúc chưa đi học còn bình tĩnh mình dò sơ cũng có thể thuộc. Thằng Hạnh đọc bài xong thầy khen giỏi rồi gọi: Hải!
 
Mình giật bắn người như bị điện giựt khi nghe thầy gọi ngay tên mình và sững sờ mất mấy phút mới uể oải cầm tập đứng dậy kéo lê gót nặng nề bước lên bàn thầy.
 
Thấy vả mặt thiểu não của mình thầy biết rồi nên mỉm cười hỏi trêu:
 
- Hải không thuộc bài?
 
Lúc đó lưỡi mình đã líu lại nên không sao thốt được ra lời. Mình chỉ còn biết nhìn thầy với ánh mắt van xin thầy tha lỗi. Nhưng vẻ mặt thầy Vạn Vật lúc đó lạnh như tiền và thầy gằn từng tiếng:
 
- Không học bài! "Zê Rô! Còng Sinh"!
 
"Zê Rô! Còng Sinh!" Hai hình phạt thật hãi hùng. Vừa nghe qua tai mình đã ù, mắt đã hoa lên, tim đập loạn xạ trong lồng ngực và mình không còn biết gì nữa cả. Đến mấy phút sau khi nghe tiếng thầy Vạn Vật đuổi về chỗ ngồi mình mới hoàn hồn, vội cầm tập lách bàn đi nhanh về chỗ ngồi để khỏi nghe thấy những lời bàn tán hay chế nhạo của tụi bạn. Vậy mà mình vẫn nghe được tiếng của thằng Lam và thằng Hùng nói với nhau:
 
- Thằng Hải bị "Còng Sinh" đáng hén mậy?
 
- Ờ! Ỷ học giỏi rồi làm phách hổng học bài. Bị phạt một lần cho nó hết kênh cái mặt thấy ghét...
 
Nên về đến chỗ mình ngồi trân người không nhúc nhích được vì xấu hổ cứng cả chân tay.
 
Đến bây giờ ngồi nghĩ lại mình vẫn còn nghe sượng sùng làm sao "Zê Rô! Còng Sinh!".
 
Vậy là tháng nầy hạng của mình sẽ xuống! Mình phải nói sao với cha mẹ về con "Zê Rô" đó?
 
Rồi ngày mai? Chúa nhật! Mình phải tập làm đứa học trò hư! Phải giấu cuốn tập trong bụng trước khi ra khỏi nhà. Phải nói dối cha mẹ. Chỉ nghĩ đến thôi sao mình đã nghe xấu hổ quá chừng!
 
Cũng tại chưa gì mình đã quên chuyện học rồi. Đã nghĩ đến chuyện du hí du thực cho ngày nghỉ.
 
Giờ mình quyết định : PHẢI HỌC TRƯỚC ĐÃ!
 
 
THƯƠNG NGỌC HẢI        
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 65, ra ngày 19-11-1972)


Thứ Bảy, 14 tháng 11, 2026

CHỦ NHẬT HỒNG - Nguyễn thị Tha Anh

 


Tiếng gâu... gâu của Lulu ngoài sân và... tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ quả quít bên giường đủ để đánh thức Mi Mi, cô bé giật mình nhổm dậy tung chăn.
 
- Chết, trễ giờ học.
 
Rôi nhanh như chim MiMi "bay" xuống cầu thang. Một... hai... năm... Ái! Không may cho MiMi, trong lúc "nhanh tay nhanh chân" đã đâm phải anh Côn đang "tơn tơn" đi lên. Cả hai xuýt xoa ; anh Côn trố mắt:
 
- Trời ơi, dập cái lỗ mũi tao rồi, ai rượt mày?
 
- Trễ giờ học của em rồi... hic... (vừa tức vừa đau)
 
- Ơ... chủ nhật... 3-10.
 
- Ơ... ơ... ơ...
 
Thế là câu chuyện "lỡ tầu" của MiMi được đem ra làm để tài "sôi nổi" trong bữa điểm tâm. Chỉ tội cho MiMi, cô bé xấu hổ cắm đầu ăn mãi không nói lời nào.
 
Anh Côn được dịp "khai thác tù binh":
 
- Này nhé, bài toán số học chưa làm, tối xem TV 9 giờ rưỡi... 
 
Chị Châu chen vô:
 
- Và... vào mùng còn bắt tui kể Lỗ Bình Sơn nữa. MiMi - sáng chủ nhật dậy muộn... đi học cơ.
 
MiMi nóng bừng cả tai và... nước mắt trào ra tức tưởi. Anh Côn và chị Châu sợ quá không nói nữa. Thấy vậy ba ôn tồn:
 
- Thôi đừng chọc em nữa, dễ lần này MiMi nó quên.
 
MiMi thầm cảm ơn ba, cô bé đưa tay quệt nước mắt. TiTi thấy chị khóc, nó xuýt xoa:
 
- Thôi nín đi, chóng ngoan.
 
Cả nhà cười ròn rã. Mẹ để bánh vào ly sữa MiMi dục:
 
- Ăn đi chứ!
 
Nắng đã lên cao, ánh sáng "bò" hết ra sân, "leo" qua cửa sổ vào nhà nữa. Ba đi công chuyện, chị Châu và mẹ đi chợ. Ở nhà chỉ còn mỗi anh Côn, MiMi và TiTi. MiMi buồn quá chỉ muốn qua nhà con Thụy chơi thôi. Cô bé gọi TiTi:
 
- TiTi này có qua nhà con Thụy chơi không?
 
Khi ấy TiTi ở ngoài sân loay hoay với chiếc tàu bay, lắc đầu quầy quậy:
 
- Không, không.
 
MiMi vọng ra:
 
- Sao thế, đi đi TiTi ạ! Nhà con Thụy vừa mới nở bầy gà con xinh lắm cơ.
 
Nghe nói, nhóc ta phóng vào nhà. Lulu không biết gì thấy TiTi chạy nó cũng "dzọt" theo.
 
* 
 
Ánh nắng của buổi trưa luôn luôn gay gắt, mọi vật đếu im lặng, tất cả chỉm mình vào giấc ngủ trưa. Riêng MiMi thì không ngủ được.
 
- Nóng quá, thôi hay ta ra sân vậy.
 
MiMi đong đưa trên xích đu dưới gốc cây me cành lá đủ để che mát cả một mảng lớn. Lòng cô bé lâng lâng sung sướng khi nghĩ đến tối nay ba hứa sẽ thưởng cho mỗi đứa, tùy theo cái bảng danh dự mấy "è". Ôi thế nào ba cũng khen MiMi nhiều nhất, anh Côn thua MiMi một hạng nè, chị Châu một hạng nè, TiTi hai hạng cơ. TiTi chỉ làm nũng với mẹ thôi. Mẹ chẳng bảo thế là gì. Sướng nhé! Một làn gió nhẹ thổi qua, mí mắt MiMi trĩu xuống... Một vài chiếc lá me khô rụng rơi lảo đảo rồi nằm im trên tóc. MiMi mỉm cười...
 
*
 
- Nguyễn thị MiMi lớp sáu A hạng nhất, một cuốn "Chuyện bé Phượng".
 
- Ô! - MiMi sung sướng cầm lấy, lí nhí cám ơn ba. Ba tiếp tục;
 
- Nguyễn Huy Côn hạng nhì, một tạp chí "Phi thuyền Apollo".
 
Anh côn cười toe, "quyển sách ta hằng mơ ước đây rồi". (Đưa sách lên mũi hít mấy cái).
 
- Nguyễn thị Thục Châu, đồng hạng, sách "làm bánh".
 
MiMi reo:
 
- A! Chị Châu làm nội trợ đấy. 
 
Còn một cái bảng danh  dự trên tay, ba lật qua lật lại:
 
- TiTi thì hạng ba ư, cho một tấm "baby" chịu không?
 
TiTi buồn thiu, nó cầm lấy, nhìn vào hình rồi chạy đến bên mẹ:
 
- Mẹ ơi, con nhỏ phải học ít ít thôi.
 
Cả nhà cười vang. TiTi thẹn thùng xoay xoay tấm hình. Mẹ mắng yêu:
 
- Hư đấy! Nhỏ phải học chăm chứ.
 
Lulu ngồi chồm hổm nãy giờ dưới ghế cũng chạy ra vẫy đuôi.
 
Trên tường, đồng hồ thong thả gõ chín tiếng...
 
 
NGUYỄN THỊ THA ANH      
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 13, ra ngày 7-11-1971)

 

Thứ Sáu, 13 tháng 11, 2026

XIN CẢM TẠ - Khánh Minh

 

Nắng đổ vàng dìu em vào ngày mới
Áo lụa trắng trong lần đầu reo vui
Em náo nức đón chờ bao xa lạ
Xin yên tâm, em cảm tạ ơn đời...

Cùng nắng ban mai, em bước lên sân trường rực rỡ,
Cùng gió lao xao, em nhoẻn miệng cười
Em còn đây tháng ngày vàng thơ ấu,
Xin yên vui, em cảm tạ ơn trời...

Chuông reo vang, đưa em vào lớp học
Thỉnh thoảng, bâng khuâng dõi mắt trên hè
Tinh nghịch nhịp theo bước chim nhún nhẩy
Ngày ngày vui, xin cảm tạ bạn bè...

Chuông reo vang, gọi em về tổ ấm
Nói với bạn thân : mai gặp nhau mà...
(Nô nức về kể chuyện trường, rộn rã)
Ngày no lành, xin cảm tạ mẹ cha...

                                           KHÁNH MINH

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 141, ra ngày 15-11-1970)


Thứ Tư, 11 tháng 11, 2026

NGÀY THÁNG MƯA BAY - Ngây Ngô

 

Anh biết không, có những buổi chiều mưa về rất vội,
Bong bóng ngoài trời nở vội theo mưa
Em đứng bên song sầu mấy cho vừa
Như loài mây xám trên không buồn trĩu nặng

Đỉnh mây cao mang lệ sầu lắng đọng
Em ngẩng nhìn và gọi khẽ tên ai...
Hồn ngẩn ngơ nghe mưa khóc bên tai
Và... nhẹ trách sao em buồn vớ vẩn

Tuổi ô mai, em ươm tròn tuổi sống
Và ô kìa, bong bóng vỡ trong mưa
Em ước sao mình bé bỏng như xưa
Tung tăng chạy cho mưa làm ướt tóc...

Ngày vào đông, nên có những buổi chiều trời khóc
Em lạy xin, xin buổi chiều cứ mãi giăng mưa...
Để em được nhìn những mảnh mây xám lưa thưa,
Trôi thật chậm trả em mầu mây trắng.

Nhưng hãy khoan xin trời đừng làm nắng
Cho em được nhìn gió thổi hạt mưa sa,
Mưa nghiêng nghiêng gió rít lạnh ngoài da
Môi em xám nhưng lòng em vẫn thích...

                                                    NGÂY NGÔ

(Trích từ bán nguyệt san Ngàn Thông số 10, ra ngày 20-9-1971)