Có lẽ ai trong chúng ta cũng muốn biết sinh vật đã nhìn ngắm cảnh vật thiên nhiên chung quanh chúng ta như thế nào, và chắc các bạn trẻ của Thiếu Nhi đã tưởng rằng thú vật cũng nhìn thấy cảnh tượng y như con người.
Thực tế không đúng như vậy, vì giác quan của chúng rất khác biệt với giác quan của con người, và đặc biệt là thị giác, người ta đã nghiên cứu nhiều nhất ở loài ong. Các công việc tìm tòi này được thực hiện bởi một giáo sư Đức, ông Von Frisch và một nhóm chuyên viên, nhờ đó mà ngày nay người ta đã tìm biết được những bí ẩn về thị giác của loài ong, những bí ẩn nầy y như một huyền thoại.
Cơ quan của thị giác là mắt. Mắt của loài ong khác hơn mắt của con người, mặt trên của mắt có nhiều mặt như thể mặt của một viên kim cương, và mắt của một con ong thợ có đến 6.300 mặt nhỏ như vậy.
Khi ong nhìn một vật, mỗi mặt nhỏ nầy sẽ cho một ảnh của vật đó, nghĩa là mỗi mắt của ong sẽ nhận được 6.300 ảnh. nhưng tại bộ phận ghi nhận hình ảnh của ong (giống như bộ óc của con người), 6.300 ảnh nầy sẽ hợp nhau lại để cuối cùng cho ra một ảnh duy nhất và ong chỉ còn thấy có 1 mà thôi. Như người ta có 2 mắt, mỗi mắt sẽ ghi nhận 1 hình ảnh của vật, vậy mà cuối cùng ta chỉ nhìn thấy có một ảnh duy nhất của vật, cho nên con người và loài ong chỉ giống nhau ở điểm đó.
Các nhà khoa học đã chụp ảnh cây cỏ hoa lá cành bằng những ống kính có nhiều mặt tương tự như mắt của loài ong, và những tấm ảnh nhận được đã xác nhận rõ ràng hình ảnh thiên nhiên qua mắt nhìn của loài ong.
Các bạn biết không, kết quả cho thấy mắt của loài ong đã mang các chứng bệnh loạn thị, loạn sắc và cận thị.
Những hình ảnh qua mắt nhìn của nó đều thay đổi hình dáng (loạn thị), thay đổi màu sắc (loạn sắc), nó lại phải đến gần các vật mới nhìn thấy được (cận thị). Khoảng cách thấy rõ của ong ngắn hơn của con người đến 10 lần (có nghĩa là phải tới gần 2,5cm ong mới nhìn thấy rõ).
Nó chẳng nhìn thấy được màu đỏ, nhưng bù lại nó có thể nhìn thấy được các tia tử ngoại là những tia mà mắt người không thấy được. Con người chỉ nhìn thấy được bảy màu chính là tím, chàm, xanh dương, lục, vàng, cam, đỏ và các màu do sự pha trộn 7 màu chính đó.
Tia tử ngoại là tia ở ngoài màu tím và tia hồng ngoại là tia ở ngoài màu đỏ là những tia mà mắt người không nhìn thấy, trong lúc loài ong nhận được tia tử ngoại dễ dàng.
Ngoài ra vì mắt của loài ong có độ cong không đều, nó nhìn thấy hình ảnh của vật như bị kéo dài ra theo chiều đứng. Một cái hoa hình tròn nó sẽ nhìn thấy thành hình bầu dục.
Và thời gian lưu giữ hình ảnh trong mắt của loài ong ngắn hơn thời gian lưu giữ hình ảnh ở mắt ta nhiều. Vì thời gian lưu giữ hình ảnh ở mắt ta lâu, nên khi xem chiếu phim, mắt ta sẽ thấy các hình ảnh như liên tục, cử động thật tự nhiên.
Nếu một chú ong được đưa đi xem ciné, nó nhìn thấy nhanh quá nên sẽ thấy từng tấm ảnh lần lượt hiện lên màn ảnh một cách chậm chạp (theo nó) và do đó có lẽ nó sẽ chán nản vì hình ảnh không còn liên tục nữa.
Các bóng đèn điện của ta cũng vậy, nó sẽ thấy đèn như nhấp nháy chứ không có độ sáng đều đặn như mắt ta đã nhìn.
Nhờ một kỹ thuật tân kỳ người ta chụp ảnh một bó hoa bằng tia tử ngoại và các màu đen trắng, hình ảnh nhận được sẽ hơi mờ, thay đổi hình dạng và các màu sắc của bó hoa cũng sẽ thay đổi, như là:
Những lá màu xanh lục trở thành màu xám sậm có vài chấm vàng.
Những hoa màu đỏ trở thành tối đen.
Những hoa màu trắng trở thành xanh dương nhạt.
Những hoa màu vàng trở thành màu cam.
Đại khái các màu mà loài ong nhìn thấy đã thay đổi như vậy.
Và loài ong dù nhìn thấy cảnh vật khác người ta, các nhà bác học vẫn kết luận được rằng nó đã nhìn cảnh vật gần giống với con người nhất. Nói như vậy có nghĩa là những sinh vật khác sẽ nhìn thấy thế giới nầy theo một hình ảnh lạ lùng hơn nhiều.
Tuy nhiên, các bạn tưởng tượng xem, nếu bây giờ ta bỗng nhiên lắp được một ống kính giống hệt như mắt loài ong rồi mang vào mắt, chắc ta sẽ nhìn thấy cảnh vật quen thuộc chung quanh ta thành một cảnh lạ lùng thần tiên. Có phải vậy không các bạn?
TRẦN NGỌC KÍNH
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 6, ra ngày 19-9-1971)
