Chủ Nhật, 1 tháng 2, 2026

MÔI HỒNG - Đỗ thị Hồng Liên

 

và bé có một mùa xuân rất ngọt
giữa vườn xưa chim hót, tiếng bao dung
đến từ mây nũng nịu chiếc khăn hồng
đến từ gió những niềm vui bỗng ngợp

là bóng mát che dùm đôi vai nhỏ
nắng hiền hòa âu yếm dưới gót chân
ngày tháng đó cũng tưởng chừng rất mới
hoa vàng bay quanh bé đẹp vô cùng

mai chim về có mang theo áo mới
mùa xuân đi theo những bước ngập ngừng
tháng giêng ơi, nở hoa theo khắp lối
để bé cười, và mộng rất bâng khuâng

                                         ĐỖ THỊ HỒNG LIÊN

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa Xuân Giáp Dần, 1974)



Thứ Bảy, 31 tháng 1, 2026

TÌNH BẠN - Nguyên Thu

 


Thu là một cô bé ngoan, học giỏi nên mọi người ai cũng thương hết, cô bé thật đa cảm mặc dù đôi lúc Thu cũng nổi nóng lên, khi cô bé nóng lên thì khỏi nói, cô bé làm bất cứ cái gì mà cô bé muốn bất kể phải trái, đó thật là một tính xấu mà ba mẹ cô bé vẫn thường khuyên Thu nên bỏ. Mà Thu biết phục thiện lại can đảm nữa, vì vậy mà tính xấu của cô bé bớt đi được phần nào.
 
- Ê, Thu.
 
Thu đang xem lại bài chợt nghe tiếng bạn, cô bé giật mình ngó lên:
 
- Gì đó, Dung?
 
- Thu thấy con nhỏ mới về không? Nhỏ ấy hách ghê đi.
 
- Đúng rồi, hai tháng nay nhỏ hạng nhất đấy, mặt cứ kênh kênh hoài.
 
- Mà cô bảo nhỏ ấy có hiếu lắm, chả biết hiếu chỗ nào.
 
- Ối, cái thứ làm bộ đó mà!
 
Thu hứng chí nói thêm:
 
- Bữa nào tụi mình kiếm cách phá nó cho bõ ghét.
 
Trong khi Thu và Dung đang nói xấu về Kim thì Kim vẫn đang chăm chú nhìn vào vở, cô bé không hay gì. Năm rồi Kim học ở trường quận, nhưng vì ba cô bé đổi về làm ở đây nên cô bé cũng phải chuyển trường. Kim thấy nhớ bạn cũ ghê đi nhưng hình như cô bé không dám tỏ ý buồn để cha mẹ phiền lòng. Kim lại chăm học và thông minh nên tháng nào cũng đứng nhất, giựt ngôi "vô địch" của Thu, chỉ vì vậy mà Thu và các bạn không mến Kim, thật tội nghiệp cho Kim, cô bé hiền lắm.
 
Cô giáo từ văn phòng về, tay cầm một xấp phiếu điểm, đã 30 tây rồi còn gì. Cô phát cho mỗi toán trưởng để cộng điểm cho toán mình như thường lệ. Thu cũng được cô giáo cho cộng điểm, cô bé là toán trưởng mà.
 
- À, cô bé này hạng nhất nữa.
 
Thu nói khẽ với Dung, hai đứa có vẻ không bằng lòng.
 
- Thu ơi, Dung có cách này hay lắm.
 
Thu nghiêng người về phía Dung.
 
- Này hé... như thế này... đó... được hông?
 
- Được, được lắm, diệu kế...
 
*
 
Hôm nay Kim có vẻ buồn quá, cô bé không biết nói thế nào với ba mẹ đây, cô bé hạng 15 lận. Hồi nãy lúc phát bảng danh dự cho Thu cô giáo nói:
 
- Tháng này Thu lên hạng, mấy em cho Thu tràng pháo tay nhé. 

Rồi cô quay qua Kim:
 
- Kim sụt hạng quá, tháng sau cố gắng lên nhé!
 
Kim cúi đầu, nước mắt cứ chực ứa ra. Kim cũng không hiểu tại sao mình lại sụt hạng, tuần nào cô bé cũng thuộc bài cả mà. Thu chợt nhìn thấy Kim, mắt Kim ướt ướt, bỗng nhiên bao vui mừng chiến thắng tiêu tan đi hết, cô gé hối hận đã lỡ hại bạn, hạng nhất đâu có nghĩa lý gì. Chỉ là gian lận. Thu thầm nghĩ. Cuối cùng một quyết định lóe lên. Thu bước lên bàn cô giữa sự ngạc nhiên của các bạn và cả cô giáo nữa.
 
- Chuyện gì đấy, Thu?
 
- Thưa cô, tha lỗi cho con.
 
- ...
 
- Con cố tình ghi điểm của Kim sai đi.
 
- Sao?
 
- Thưa cô, Kim 10 điểm trong sổ, con chép ra phiếu điểm có 5 điểm hà.
 
- Kỳ vậy Thu?
 
Cô nói với Kim:
 
- Kim về lấy phiếu điểm cho cô xem.
 
- Dạ.
 
...
 
- À, đúng là sai thật rồi. Thu không thành thật với mình, với cô và với bạn đó nhé.
 
- Thưa cô, tại vì Kim hơn con hoài, con ức.
 
- Nếu thế thì cố gắng hơn bạn bằng sức mình, chứ không phải như kiểu gian đó.
 
- Con xin lỗi cô.
 
Cô nghiêm giọng:
 
- Lần đầu cô không phạt điểm hạnh kiểm nhưng Thu phải quì trong góc lớp kia để làm gương.
 
Thu lủi thủi đi, định quì xuốn. Nhưng Dung bỗng rụt rè đứng dậy:
 
- Thưa cô, lỗi đó do con nhiều hơn.
 
Cô tròn mắt:
 
- Sao lại tại Dung?
 
- Dạ, con bày cho Thu làm.
 
- À, cô hiểu rồi, các con còn nhỏ, hiếu thắng, đã ganh tị với bạn mà tìm cách hại bạn, các con làm như vậy là xấu đó. Nhưng thôi, dù sao các con cũng biết nhận lỗi rồi thì cô cũng tha cho cả Thu lẫn Dung đấy. Nhưng mà Thu và Dung phải xin lỗi Kim nhá! Tháng này cô phải làm phiếu điểm lại mới được.
 
Thu ngước mắt nhìn cô, tỏ ý biết ơn, cô bé vui mừng cầm tay Kim:
 
- Kim tha lỗi cho Thu nhá, tụi mình bồ nghe Kim.
 
Dung cũng lí nhí cám ơn cô.
 
Ánh nắng vừa lên rực rỡ như soi sáng tâm hồn của những đứa học trò biết thương nhau. Kim như ngụp lặn trong bể hạnh phúc, cô bé đã có bạn mà lại là những đứa bạn tốt nữa...
 
 
NGUYÊN THU      
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa Tết Ất Mão, 1975)

Thứ Tư, 28 tháng 1, 2026

VŨ KHÚC KHOAI LANG - Võ văn Vinh

 

 CÁC VAI:
 
1) Bé Lan (bé gái 8 tuổi)
2) Má Lan (vui vẻ, hiền lành, thương con)
 
Má Lan : - Lan! Lan ơi... ơ ơ ơ.
 
Lan : Dạ... ạ ạ ạ.
 
Lan dành bỏ dở cuộc chơi đang tiếp diễn với các bạn cùng hàng xóm, chạy về hớt ha hớt hải thở hồng hộc lại gần mẹ chống hai tay lên đầu gối mẹ.
 
Lan : Má bảo con chi?
 
Má Lan : - Bữa nay ngày sinh nhật ba con và cũng là bữa mừng con đứng nhất bảng danh dự về kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt.
 
Rồi bà hạ giọng ôn tồn nói với Lan:
 
Con coi chừng nhà, má ra chợ mua ít thịt cá và mớ khoai lang về làm bánh nghe con.
 
Lan : - Dạ! Mà má mua nhiều ngeh má. Nhất là khoai lang!
 
Bà tát yêu con gái.
 
Má Lan : - Rõ là cái con bé tham ăn, xuống bếp xách cái giỏ mây lên đây cho má!
 
Bà vừa khuất bóng Lan đã reo lên :
 
Lan : - A! Bữa nay nhà mua khoai, sướng quá! Cả năm mình ít khi được hưởng củ khoai lang luộc. Sáng nào ăn lót dạ cũng chỉ xôi, cháo, rồi lại bánh mì ba tê v.v... Chán phát ngấy lên.
 
Lan đi đi lại lại trong phòng khách tay giơ lên nhịp xuống làm ra vẻ bí mật. Đi chán Lan lại tủ sách lôi một cuốn sách mở ra, ê a đọc chưa đầy hai trang thì má đã về. Lan vội gấp sách lại liến thoắng chạy ra, hai tay vồ lấy giỏ mây đày nhóc khoai, miệng láu táu.
 
Lan : - Úi chà! Nhiều khoai quá. Má đưa con xách cho.
 
Má mua khoai chi má? Khoai Đà Lạt hay khoai Mỹ Tho?
 
Má Lan : - Khoai Đà Lạt.
 
Lan : - Khoai Đà Lạt ngon lắm phải hông má. Luộc hay làm bánh má...
 
Má Lan : Làm bánh.
 
Lan : - Làm bánh gì má? Mà bánh chắc ngon lắm hả má...
 
Má Lan (Bực mình) Hỏi gì lắm thế? Có lên nhà không?
 
Lan tiu nghỉu miễn cưỡng phải lên nhà trên nhưng cặp mắt không rời nổi khoai đang sôi ùng ục trong bếp, thỉnh thoảng lại chạy xuống ngó trộm rồi lại chạy lên, như gà mắc đẻ. Xong xuôi, nồi khoai được cất cản thận trong lồng đựng thức ăn. Má lên dặn Lan:
 
Má Lan : - Con canh chừng nhà, má sang bác Hai mượn cái khuôn làm bánh nghe con.
 
Lan : - Dạ! Má đi đi, con coi nhà cho, má đi lâu lâu nghe má, con coi nhà cẩn thận lắm, con đóng cửa lại.
 
Một lát sau Lan mon men xuống bếp đến chỗ cất nồi khoai, mở lồng ra, đôi mắt Lan tròn xoe.
 
Lan : - Trời ơi! Khoai Đà Lạt ruột đỏ như bí ngô chín, chắc ngon lắm. Một, hai, ba, bốn... Nhiều lắm đầy nồi ta "làm" một củ chắc má chả biết!
 
Lan thò tay lựa một củ bự nhất, vì khoai mới luộc nên nóng, Lan chuyền hết tay này sang tay kia, miệng luôn luôn thổi...
 
(Có tiếng gõ cửa) Cốc! Cốc! Cốc... c... ố... c Lan ơi mở cửa cho má!
 
Lan : - (Cuống quít) Khoan khoan nghe má. Con mắc bận chút việc.
 
Má Lan : - Con làm gì mà lâu thế? Mở mau má làm trễ rồi...
 
Cốc! Cốc...
 
Cực chẳng đã Lan vội bỏ củ khoai vào trong áo rồi ra mở cửa.
 
Củ khoai trong vạt áo nóng quá, không biết làm cách nào, Lan nhảy cà tưng cà tưng đi tới đi lui y như vũ điệu tuýt.
 
Má Lan : - Con làm cái gì mà nhảy lên như điên vậy?
 
Lan : (nhanh trí đáp) - Dạ con tập lại vở vũ (múa) cô giáo dạy chiều qua để góp vào chương trình đêm Đại nhạc hội "Tình thương".
 
Má Lan : - Vũ gì mà kỳ vậy? Sao lại ôm mặt và bụng thế kia?
 
(Vì củ khoai cọ vào da bụng làm Lan nóng quá chịu hết nổi phải ôm bụng).
 
Lan : - Dạ cô giáo bảo phải nhăn mặt và ôm bụng làm ra vẻ đau khổ đói rét để đồng bào thương mà giúp đỡ.
 
Đoạn Lan lại nhảy lên, vừa nhảy vừa ôm bụng mỗi lúc một hăng. Mồ hôi chảy ra đầm đìa trông thật tức cười và đáng thương.
 
Má thấy Lan nhảy hoài nghiêm nét mặt bảo.
 
Má Lan : - Thôi con nghỉ đến chiều tập lại kẻo mệt.
 
Nhưng Lan cứ tiếp tục nhảy, lần này quay tít thò lò như con lật đật và giẫy đành đạch như trẻ bị đỉa bám chân. Thấy vậy má quát lớn.
 
Má Lan : - Tao bảo sao mầy không nghe tao hả? Hay con bị gió đau bụng mà ôm bụng hoài vậy. Cái gì ở trong vạt áo nổi lên như bắp ngô kia? Lại đây mau!
 
Lan dùng dằng không dám lại, mặt thộn ra. Bà hiểu ý truyền lệnh.
 
Má Lan : Mày mở vạt áo cho tao xem nào. Cái gì ở trỏng?
 
Biết bị bại lộ Lan ta đành rút vạt áo ra, một củ "khoai lang" tổ chảng rớt xuống đất gãy làm đôi, hơi nóng còn bay lên. Vì sợ mẹ đánh Lan co giò chạy.
 
Tiện cây chổi lông gà cầm ở tay, má Lan vừa rượt vừa nói to.
 
Má Lan : - Này vũ! Thì ra mày vũ kiểu "khoai lang".
 
 
VÕ VĂN VINH       
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 26, ra ngày 25 - 2-1965)


Thứ Ba, 27 tháng 1, 2026

XUÂN MIỀN ĐẤT MỚI - Nhã Uyên


Đón lấy mùa xuân trên đất mới

Tháng Giêng giá lạnh vẫn mùa đông

Xuân chẳng thấy đâu, tháng hai tới

Lặng lẽ giấc mơ kỷ niệm hồng


Ánh nắng mai mờ không đủ ấm

Nghe gió buông lời tiếng thở than

Hoa đã héo tàn khi sương thấm

Mưa nhẹ rơi đều buốt không gian


Người người rủ nhau đi lễ hội

Tiệc đón tân xuân bao khách ngồi

Tiếng nhạc tiếng kèn cho phấn khởi

Xua buồn len lỏi trái tim côi


 Bạn cũ người xưa đều đi vắng

 Mới hiểu xuân này đã đổi thay

 Mùa xuân đất mới vui rất ngắn 

 Rồi chỉ mình ta với tháng ngày...


                           Nhã Uyên

Chủ Nhật, 25 tháng 1, 2026

NHỮNG THỨ BÁM NGOÀI - Minh Quân

 

Liễu Trân, một đại thần của Trung quốc là một người tài trí cao rộng, hiềm nỗi ông có cái vóc dáng mảnh mai, yếu đuối cho nên thường bị các bạn đồng liêu chế diễu, nhất là trong những cuộc đo tài, thử sức nào cần vận dụng đến bắp thịt.
 
Chẳng những thế, họ còn chơi xỏ hơn: tự tiện đổi hai chữ Liễu Trân ra Liễu Mai nghĩa là có ý muốn nói ông ta yếu đuối chẳng khác gì cành liễu cành mai, oằn cong trước luồng gió mạnh. Và họ thích thú kêu lên hai tiếng đó mỗi lần vào triều:
 
- Kính chào Liễu Mai tiểu thơ, người sao mà yêu kiều quá!
 
- Kính chào Liễu Mai, đêm qua gió quá, chẳng hay nàng có cong lưng...?
 
Liễu Trân căm lắm, lập tâm tìm cách trả thù cho hả. Không chỉ trả thù bọn đồng liêu mà trả thù ngay cả nhà vua.
 
Một hôm kia trong lúc lâm triều, nhà vua ngáp dài, kêu:
 
- Buồn quá, chẳng có trò gì tiêu khiển cả.
 
- Tâu bệ hạ, mở cuộc đấu võ chắc vui...
 
- Tâu, hay là thi chạy mau?
 
- Tâu, thần đề nghị...
 
Sân rồng nhao nhao lời phát biểu y như chợ cá... Liễu trân đứng yên, ông thừa biết các bạn và nhà vua đang tìm cách trêu mình. Ông dõng dạc:
 
- Tâu bệ hạ, thần thấy những trò chạy mau, nhảy cao, đấu võ đều nhàm, cũ quá. Thần đề nghị trò mới hơn...
 
Ái chà chà! Đời thuở nhà ai, con người yếu đuối như sên kia mà lại dám giở trò đề nghị nọ kia? Chắc là say hẳn? Lại một dịp chết cười đây. Mọi người chắc mẫm. Vua nghiêm giọng, phán"
 
- Tốt lắm, khanh cứ thử nói xem.
 
- Muôn tâu, trước nay thần mang tiếng là yếu đuối như liễu, như mai, nay thần muốn ra sức cứu vãn cái danh dự Nam nhi lại. Thần đề nghị: ai cõng nổi bệ hạ từ đây ra Ngự viên và cõng trở vào thì...
 
- Tuyệt! Nhưng trước hết người đề nghị phải làm gương, chứ?
 
Một vị quan võ, thường tỏ ra sức lực hơn người và thường chế diễu Liễu Trân nhiều nhất. Mọi người hồi hộp chờ câu trả lời của Liễu Trân, những tưởng phen này họ lại được một trận cười thích thú.
 
Liễu Trân ung dung đáp:
 
- Lẽ dĩ nhiên, kẻ hèn này đã liệu sức rồi.
 
Thằng cha điên. Mọi người cố nén kêu lên như vậy. Liễu Trân bình tĩnh:
 
- Trước hết, thần xin cõng Bệ Hạ chạy - chạy chứ không phải đi - từ sân rồng ra đến ngự viên và trở lại...
 
- Chắc không?
 
- Như đinh đóng cột lim. Nhưng mà, phải có cuộc kia.
 
- Cuộc gì?
 
- 30 lạng vàng ròng. Nếu nửa đường mà thần buông bệ hạ xuống, thần xin trả cho bệ hạ 30 lạng vàng ròng, còn nếu đi về suông, thì bệ hạ phải cho thần 60 lạng.
 
- Tốt lắm. Trẫm nhận cuộc. 

Nhà vua tươi tỉnh nhận lời, vì tin rằng Liễu Trân không thể nào làm một cuộc "hành trình" như vậy được, bộ tướng gió thổi muốn xiêu...
 
- Nhưng còn các bạn? (Liễu Trân hỏi) Có cuộc không? Ít nhất cũng nên tham dự cho cuộc vui sôi nổi chứ? 30 lạng mỗi người, nếu tôi không làm xong thì xin bán nhà trả mỗi người đúng 30 lạng.
 
Ai nấy đều bằng lòng, vì không ai tin rằng Liễu Trân thắng cuộc.
 
Mỗi người đều mang 30 lạng vàng nén để lên khay. Riêng nhà vua thì 60. Phần Liễu Trân, ông ta ký giấy làm tin, vì ông làm gì có đủ một số vàng ròng nhiều thế. Thật là một cuộc đánh cá nhiều hào hứng và phần thắng không ở Liễu trân lấy một ly con.
 
- Đây, trẫm sẳn vàng rồi, Liễu Trân!
 
- Tâu bệ hạ, chưa. Bệ hạ phải cởi áo ra.
 
- Được lắm, đây, ta cởi áo.
 
Nhà vua nói và làm theo lời Liễu Trân. Ông ta lại nói:
 
- Bây giờ, xin bệ hạ cởi giày, bỏ mũ miện ra.
 
Vua hơi phật ý song không cãi lại cười mỉm.
 
- Muôn tâu, chưa đâu, thần cuộc cõng bệ hạ chứ không cõng những thứ bám ngoài bệ hạ , những thứ đó không phải là sức nặng thật của bệ hạ, xin bệ hạ cảm phiền, trút bỏ chúng ra, kẻo các quan sốt ruột.
 
Bất đắc dĩ, nhà vua cởi áo ngắn, áo lót, áo ấm, quần dài, quần vừa, sau rốt, giữa trăm quan, nhà vua chỉ còn có chiếc quần đùi và cái áo mỏng ten.
 
- Nhà ngươi bằng lòng nhé. Thôi, khởi sự đi, trẫm rét thế này này.
 
- Muôn tâu. Không được. Thần chỉ cõng bệ hạ thôi, bệ hạ phải vứt bỏ hết mới xong. Một tí teo thôi, bệ hạ, tiếc làm chi.
 
Và ông ta nhắm mắt lại, cúi đầu chờ vua cởi tuốt.
 
"Ối trời ơi! 600 lạng vàng trẫm cũng không thèm chứ kể gì 60 lạng mà hành hạ thân già của Trẫm".
 
Nhà vua than thầm và kêu lên:
 
- Thôi, Liễu Trân, trẫm chịu thua ngươi!
 
 
MINH QUÂN        
 
(Trích tuần báo Thằng Bờm số 18 (bộ mới), tuần lễ từ 11-12 đến 18-12-1972)
 

Thứ Bảy, 24 tháng 1, 2026

NIỀM VUI TUỔI TRẺ - Nguyễn văn Sơn

 

Nắng ban mai nhẹ nhàng lan dần lên bờ cỏ bên kia hồ, xa hơn nữa, những lưng ngựa nhấp nhô khi ẩn khi hiện trên những ngọn đồi trùng điệp. Trên vườn su cạnh hồ, hai anh em Tuệ và Phương đã ngồi sẵn từ sáng sớm, khi Đàlạt còn vùi mình trong lớp sương mù dày đặc. Vườn của Tuệ là một mảnh đất nhỏ hẹp chỉ có một giàn su và ít cây dâu tây, do anh em Tuệ chăm bón. Chúng rất yêu cây. Không sáng nào là Tuệ, Phương vắng bóng trong khoảnh đất. Sáng nay cũng như mọi khi, Phương xách chiếc gàu con xuống hồ múc nước tưới. Bỗng Phương reo lên:
 
- Anh Tuệ ơi! Một con chim! Con chim bị té này!
 
Tuệ chạy xuống xem trên cành thông, một con chim non đang tập bay chập chững, lượn là là xuống mặt nước rồi lại gượng bay lên. Tuệ bảo em:
 
- Không té đâu. Nó tập bay đấy.
 
Nhưng đột nhiên, có lẽ vì thấy động, chim vụt bay một thôi dài rồi rơi tõm xuống nước ở đằng xa, phía trên đồi thông. Anh em Phương chạy lại nhưng đã quá muộn. Một lũ trẻ đang vây quanh và vớt chim lên. Tuệ lo ngại cho số phận con chim trong tay chúng. Chúng không bao giờ trả lại tự do cho bất cứ một con vật gì và chỉ bằng lòng kết thúc cuộc chơi với sự giết chóc hoặc vô tình, hoặc cố ý. Nghĩ thế nên Tuệ đã quyết định giành lại chim cho bằng được để phóng thích. Tuệ đề nghị với thằng bé bắt được chim - Tuyết này, mày về nhà tao, tao cho mày xem đồ chơi của tao nhiều lắm cơ và nhiều tranh ảnh nữa. Mày thích bức nào, tao sẽ đổi cho mày lấy con chim, chịu không?
 
Tuyết nhe răng cười gật đầu.
 
Thế là lũ trẻ kéo nhau đến xem đồ chơi của Tuệ. Tuệ trình bày bộ máy xe lửa và nhiều thứ khác mà ba chúng đã mua cho hai anh em.
 
- Những cái này thì tao không đổi được vì là của ba tao cho. Nhưng tao có thể đổi những bức vẽ của tao.
 
Tuyết ngắm nghía tất cả họa phẩm của Tuệ, nhưng nó không bằng lòng bức nào cả mà chỉ thích chiếc xe hỏa chạy. Tuệ nói:
 
- Hay là thế này: mày cho tao con chim, tao sẽ vặn xe lửa cho mày xem mười lần, lúc nào tao đi học về nhé.
 
Tuyết có vẻ ưng thuận nhưng còn mặc cả:
 
- Mười lăm lần.
 
- Ừ được.
 
*
 
Con chim không còn trong tay Tuệ nữa, nhưng một niềm vui sướng còn vương vấn trong tâm hồn nó, mỗi lúc nó hình dung ra thấy đôi cánh nhỏ vụt tung ra từ bàn tay nhỏ bé và bay lên đậu trên cành thông xa tít, hót những bài ca tuổi trẻ.
 
 
NGUYỄN VĂN SƠN       
   
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Xanh số 31, ra ngày 15-11-1966)


Thứ Tư, 21 tháng 1, 2026

CHIẾC NỆM THẦN - Thanh Trúc

 Vào một thời xa xưa, lúc mà người ta chưa biết mang giầy là gì từ nhà vua cho chí tới dân đen hết thẩy đều đi chân không. Cũng vào thời ấy, có một vị đế vương rất trẻ tuổi và giàu có nhưng rất lấy làm phàn nàn vì những cành gai hay những hòn sỏi nhọn hoắt làm gót ngọc của người phải đau nhức.

Một hôm nhà vua chợt nghĩ ra cách giải nệm ra đường để đi, như vậy sẽ không sợ gai hay sỏi. Nghĩ sao làm vậy, nhà vua bèn ra lịnh cho quan thượng thư phải tìm cách trải nệm tất cả chỗ nào nhà vua đặt chân tới và hẹn cho một tháng phải xong. Khốn khổ thay cho vị thượng thư, phân vân không biết trải ra sao, vì làm sao biết được nhà vua đi tới đâu mà trải. Muốn hỏi lại thì sợ nhà vua nổi giận, như thế mất đầu như chơi. Mà trái lịnh thì càng dễ chết hơn nữa. Không biết làm sao, vị thượng thư đó nhắm mắt làm liều, ra lịnh cho tất cả thợ dệt đan nệm khắp trong nước phải cấp tốc làm gấp trong một tháng, ai chậm trễ sẽ bị hạ ngục. Như sét đánh ngang tai, các thợ dệt trong nước ai nấy đều lo lắng, nhưng rồi cũng lại phải nhắm mắt làm liều. Phần chia ra trồng cói, phần đi dệt làm việc cấp tốc suốt ngày đêm. Một tháng trôi qua nhanh chóng, đến khi thu thập tất cả nệm dệt được đem ra trải thì chỉ vừa đủ cho các đường trong vườn thượng uyển nơi vua hay ngự lãm nhất thôi. Vị thượng thư lo sợ vô cùng không biết làm sao bèn ra lịnh cho các thợ dệt phải cấp tốc làm nữa. Nhưng cói thì đã hết chưa trồng lại kịp, thợ dệt thì sau một tháng làm việc suốt ngày đêm ai nấy đều suy nhược, không còn sức làm nữa và đều nguyện xin vào tù ở còn hơn là phải ngồi dệt. Thật tiến thoái lưỡng nan, vị thượng thư như mất hồn lúc nào cũng chạy cuống cả lên vì chỉ còn mấy ngày nữa là hết hạn. Mấy lần ông toan tự vận nhưng lại thương vợ thương con đành phải bỏ ý định đó. Không những chỉ có vị thượng thư lo sợ mà ngay cả triều đình ai nấy cũng đều lo không kém, phần vì thương vị quan nọ phần sợ bị vạ lây. Sau vị thượng thư cho họp các quan lại bàn, ai nấy cũng đồng ý nên truyền lịnh khắp nơi xem ai có thể chế tạo được tấm nệm thần để đáp theo lời đòi hỏi của nhà vua. Lập tức lệnh được ban bố ngay, trong nháy mắt từ thành thị đến thôn quê ai cũng biết tin đó. Nhưng rồi một ngày, hai ngày... chẳng nghe động tĩnh gì cả. Vị thượng thư lại càng lo thêm vì đã sát ngày định lắm rồi. Nhưng may thay chiều hôm ấy có một vị đạo sĩ quần áo rách rưới xin vào yết kiến. Đạo sĩ đó được tiếp kiến ngay. Nhưng vị quan thấy đạo sĩ đó không mang gì cả ngoài cái gói nhỏ thì phân vân vô cùng. Sau ngài cũng đành hỏi:
 
- Này nhà ngươi chỉ cho ta xem tấm nệm thần đâu?

Đạo sĩ liền chỉ ngay vào cái gói nhỏ và trả lời:

- Thưa ngài đây.

Vị quan trố mắt nhìn ngạc nhiên và đập bàn quát mắng: 

- Nhà ngươi lại muốn xin xỏ chuyện gì rồi bày đặt ra vậy phải không? Quân bây đâu?...

Nhưng đạo sĩ đã vội thưa:

- Thưa ngài tôi đến đây không phải để xin điều chi mà chỉ xin yết kiến nhà vua rồi có việc gì thì đã có tôi, ngài không phải lo.

Trong lúc quẫn bách vị thượng thư cũng đành nguôi giận mà chấp thuận cho. Hôm sau, sau khi ăn mặc chỉnh tề đạo sĩ được quan thượng thư dẫn vào triều yết nhà vua. Sau khi nghe lời tâu của vị thượng thư nhà vua chấp thuận cho vào nhưng khi thấy đạo sĩ chỉ mang một gói nhỏ mà dám bảo trải khắp nơi nên tò mò muốn thử bèn ra lịnh mở ra xem.
 
Được lệnh đạo sĩ thong thả đặt gói nhỏ ấy xuống. Sau mấy lượt vải điều đạo sĩ lấy ra đôi hài nhỏ dâng lên và đi vào chân cho nhà vua.

- Muôn tâu thánh thượng đó là chiếc nệm thần của hạ thần đã thức bao đêm để làm ra...

Không cho nói hết lời nhà vua đã vội quát im và mắng:

- Nhà ngươi lừa ta đấy phải không? Vệ sĩ đâu, hãy bắt tên này ra trị tội.

Các quan ai nấy đều xanh mặt nhất là vị thượng thư mặt không còn hột máu tay chân run lẩy bẩy muốn ngã. Trong khi đó đạo sĩ vẫn điềm nhiên nói mặc dù bị vệ sĩ vây kín:

- Muôn tâu thánh thượng, trước khi chết kẻ hèn này chỉ xin thánh thượng ra xem cái chết của hạ thần và cũng vừa là để thử chiếc nệm thần.

- Được ta chiều ý ngươi xem ra sao.

Với đôi giày xinh xắn, vua từ từ đi xuống, đằng trước là lũ vệ sĩ đang lôi kéo vị đạo sĩ ra sân, theo sau lũ lượt các quan. 

Ra tới sân bỗng nhiên đạo sĩ quay lại hỏi nhà vua:

- Muôn tâu thánh thượng ngài cảm thấy ra sao khi đi trên chiếc nệm thần của hạ thần?

- Khá lắm - nhà vua tươi cười trả lời - thôi ta tha tội chết cho nhà ngươi đó.

Các quan ai nấy đều thở phào nhẹ nhõm duy chỉ có đạo sĩ vẫn điềm nhiên không cười.

Khi vào tới bệ rồng, nhà vua liền ra lịnh đem vàng bạc châu báu ra ban cho đạo sĩ, nhưng đạo sĩ từ chối và xin đem phát cho các thợ dệt đang sống trong cảnh đói khổ vì thiếu ăn, thiếu tiền.

Nhà vua chấp thuận và đem số vàng bạc đó phát cho dân nghèo cùng các thợ dệt. Từ đó nhà vua cho chí tới các quan và dân gian ai nấy đều biết đi giày.


THANH TRÚC      

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa Xuân Giáp Thìn, 1964)