Thứ Hai, 7 tháng 9, 2026

ĐỨNG NÚI NỌ, TRÔNG NÚI KIA - Văn Trung

 


Kít-Ty là một chú mèo con rất xinh đẹp và dễ thương. Nhưng chẳng ai biết đến chú vì chú có cái tật lúc nào cũng lo bắt chước những con vật khác và không bao giờ bằng lòng với những gì chú đang có.
 
Một hôm, thấy mấy chú heo con đang cụi đất, Kít-Ty cũng hì hục làm theo. Nhưng cụi mãi, chú chỉ thấy đau mũi mà thôi, chứ mặt đất chẳng bị hây hấn gì. Sau chú khám phá ra rằng mũi chú đâu có phải là mũi heo, và chú bỏ ra đi.
 
Khi thấy đàn gà vỗ cánh, chạy tung tăng trong sân, chú cũng làm theo. Nhưng chú chợt nhớ: "Mình làm gì có cánh mà vỗ!" Rồi thấy mấy chị gà mái kêu "cục ta cục tác", Kít-Ty cũng kêu theo. Nhưng thay vì "cục ta cục tác", chú lại kêu "meo meo" nghe thật tức cười.
 
Một bữa khác, có một đoàn xiệc tới trình diễn tại địa phương chú, chú liền bỏ nhà đi xem. Chú tới nơi nhốt mấy con vật của đoàn xiệc. Trước hết, chú lại coi bác sư tử. Quan sát một lát, Kít-Ty lẩm bẩm: "Bác sư tử này trông giống mèo ghê. Chỉ khác cái mình quá đồ sộ mà thôi. Ta có thể bắt chước được bác."
 
Con sư tử chẳng nói, chẳng rằng, chỉ thủng thẳng đi qua, đi lại trong chuồng. Kít-Ty liền làm theo. Chú cũng đi đi, lại lại ngoài cửa chuồng. Sau đó, chú nói: "Bắt chước thế này dễ quá!"
 
Kế đến, Lít-Ty lại gần một chuồng khỉ. Một con khỉ đang trèo lên, tụt xuống trong chuồng. Kít-Ty nhủ thầm: "Mình cũng biết trèo chứ bộ". Nói xong, chú bắt chước trèo theo. Điều này chú làm một cách dễ dàng. Khi thấy con khỉ dùng đuôi, đánh đu thật tài tình trên song sắt, Kít-Ty lại nói: "Mình cũng có đuôi chứ bộ! Đánh đu thế này dễ ợt."
 
Nói đoạn, Kít-Ty chống hai chân trước xuống đất, chổng mông lên trời, rồi dùng đuôi cuốn lấy thanh sắt, định đu như chú khỉ kia. Chợt chú kêu lên: "Lạ vậy cà?! Sao mình đu mãi không được?" Suy nghĩ một lát, Kít-Ty nhận ra rằng bắt chước như con khỉ không phải là dễ vì Kít-Ty đâu có cái đuôi dài, mềm mại như đuôi khỉ.
 
Kít-Ty bỏ đi, tới xem một con voi. Kít-Ty muốn diễn lại cử chỉ của bác voi lắm, nhưng Kít-Ty cũng sớm nhận ra chú đâu có cái vòi như bác voi mà làm.
 
Con vật sau cùng mà Kít-Ty gặp tại gánh xiệc là một anh hươu có cái cổ rất cao. Kít-Ty thích thú nói: "Ồ! Bác hươu có cái cổ ngộ quá! Ta phải làm cho cổ ta dài như thế mới được." Kít-Ty cố nghển cao đầu, nhưng cái cổ của chú nhất định không chịu dài ra theo ý muốn của chú. Tức quá, chú dùng hai chân trước, ôm chặt lấy đầu, kéo mạnh ra phía ngoài. Chú nghĩ làm như vậy, cổ chú ắt phải dài ra. Nhưng sự cố gắng của chú thật vô ích. Sau cùng, Kít-Ty đành chịu thua, bỏ không bắt chước hươu nữa.
 
Mệt quá, Kít-Ty ngồi thừ ra suy nghĩ: "Ta cứ tưởng bắt chước những con vật này không có gì là khó. Nào dè! Đi đứng như bác sư tử thì dễ thật, nhưng không tài nào đu được như anh khỉ, nhất là làm cho cái cổ dài ra như cổ bác hươu thì lại càng không thể được."
 
Kít-Ty bỏ về nhà và từ đó không bao giờ nghĩ tới việc bắt chước những con vật khác nữa. Bây giờ Kít-Ty đã biết "âu thường thủ phận", đã biết vui với chính mình, không bao giờ màng tới cảnh "đứng núi nọ, trông núi kia", làm những điều lố bịch như từ trước tới nay nữa.
 
 
VĂN TRUNG         
(Theo Down Our Way)  
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 128, ra ngày 1-9-1974)


Chủ Nhật, 6 tháng 9, 2026

XIN LẠI LÀM CON CỦA MẸ - Trần thị Phương Lan

 

Khi chưa đến tuổi hiểu biết, tôi thường hay thầm giận má tôi, vì nghĩ má không thương tôi, hay chính xác hơn, không thương tôi nhiều như tôi muốn.
Mục đích tôi viết tùy bút này nhân dịp Vu Lan năm nay, là thử phân tích xem điều tôi nghi ngờ có đúng hay chăng.
1. Ưu tiên 1 của má tôi chính là ba tôi. Bằng chứng ư? Chính má tôi đã xác nhận trong một lần trò chuyện với tôi, rằng... Con có cả bầy, nhưng chồng chỉ có mỗi một, nên thương chồng nhứt là lẽ đương nhiên.
2. Má tôi theo xưa, trọng nam khinh nữ. Má tôi chuộng con trai hơn con gái. Sau này má tôi cũng (một cách kín đáo, khéo léo) thích cháu trai hơn cháu gái. (Dĩ nhiên tôi mà đã phát ngôn thì....luôn luôn... nói có sách mách có chứng).
3. Má tôi thích người đẹp trai. Bằng chứng hùng hồn là má lấy ba. Chồng cũng thế, mà con trai cũng vậy. Vì vậy con trai nào đẹp thì được má tôi thiên vị hơn những anh kém sắc!
4. Ngoài việc phải quán xuyến gia đình và công ăn chuyện làm ra, má tôi vẫn còn phải lo "đối ngoại". Má tôi phải đối nhân xử thế với họ hàng hai bên nội ngoại, hàng xóm láng giềng, bạn bè (phần lớn là của ba tôi), khách khứa, việc chùa chiền... sao cho trong ấm ngoài êm, không bị làng nước chê cười.
Tôi chỉ nghĩ được đến vậy, nhưng thử hỏi các bạn chứ, một thân má tôi bị chia năm xẻ bảy như thế, thì cái phần tình thương của má tôi dành cho tôi, sau những ưu tiên 1, 2, 3, 4... như kể trên thì khỏi nói chắc các bạn cũng đủ hiểu rồi!
Năm nay Vu Lan tôi không còn mẹ. Tôi sẽ tự cài lên áo mình một bông hồng trắng, và nhắn nhủ thầm với má tôi rằng: Nếu có kiếp sau, (cho dù có những lời tự sự trên) tôi vẫn xin một lần nữa lại được làm con của mẹ, một người mẹ nhân từ, phúc hậu nhứt mà tôi có may mắn được kề cận trong đời này.
 
Trần Thị Phương Lan
(Bút nhóm Hoa Nắng)


Thứ Sáu, 4 tháng 9, 2026

KÍNH VẠN HOA (KALEIDOSCOPE)

 Giới thiệu với các em một đồ chơi đẹp nhất thế giới : Kính vạn hoa.
 
 
Kính vạn hoa được sáng chế tại Anh Quốc vào thế kỷ 19 bởi ông David Beuster.
 
Vốn là người có học, hiểu biết rộng về văn minh Hy lạp, ông đã ghép ba tiếng:
 
Kalos = đẹp
eidos = hình ảnh
scopeo = tôi nhìn
 
thành tiếng Kaleidoscope (tôi nhìn những hình ảnh đẹp) để đặt tên cho chiếc kính do ông tạo ra.
 
Quả đúng như cái tên đẹp đẽ của nó, chiếc kính này là dụng cụ có thể cống hiến cho ta những hình ảnh lộng lẫy muôn màu không những để cho các em chơi mà còn để cho các họa sĩ, các nhà trang trí, các thợ thêu sử dụng để lấy hứng chọn màu sắc cũng như hình ảnh kiểu mẫu.
 
Kính vạn hoa gồm một ống hình trụ đáy là một miếng kính mờ bên trong có nhiều mảnh chai màu sắc khác nhau đặt giữa ba thanh kính nhỏ ghép thành khối ba góc. Hướng kính vạn hoa về phía có ánh sáng và nhìn vào trong kính qua một lỗ nhỏ ở đầu ống kính rồi xoay kính từ từ, chúng ta nhìn thấy một cảnh sắc hết sức huy hoàng dần dà thay đổi : Các mảnh chai nhiều màu phản chiếu vào gương thảnh nhiều hình. Khi các mảnh gương bị đảo lộn do tay cầm kính xoay ống kính, thì hình ảnh và màu sắc đổi khác.
 
Các em hãy theo dõi và tự thực hiện cho mình một chiếc kính vạn hoa để dòm chơi cho sướng con mắt.
 
Cách thực hiện : rất dễ. Các em hãy theo sự chỉ dẫn sau đây:
 
 
1) Tìm vật liệu cần thiết gồm : 
 
- Một ống tròn bằng cạc tông khá lớn (H1)
 
- Ba thanh kính như nhau và ngắn hơn chiều dài ống cạc tông độ hai phân (H 1)
 
- Một mặt kính tròn to bằng lòng ống cạc tông (đút lọt vào trong được) và trong suốt (H 1) 
 
- Một mặt kính tròn to bằng miệng ống cạc tông (không đút lọt vào trong được) và trong suốt (H 1)
 
- Một mặt kính tròn cũng to bằng miệng ống cạc tông (cũng không đút lọt vào trong được) nhưng mờ (H 1) 
 
- Các mẩu chai nhiều màu hoặc các mẩu vật liệu nhiều màu khác như đá, sứ, sành, giấy cứng màu. (H 2)
 
- Băng keo để dán.
 
2) Chế tạo bằng cách : 
 
- Ghép ba thanh kính thành khối ba góc (H 2)
 
- Đút khồi này vào ống cạc tông dựng đứng (H 3)
 
- Đút mặt kính nhỏ nhất vào lòng ống cạc tông chận trên đầu khối ba góc (H 4)
 
- Bỏ các mẩu chai... lên mặt kính (H 4)
 
- Dùng mặt kính to mờ đậy lên miệng ống (H 4) 
 
- Dùng băng keo dán chặt lại (H 4)
 
- Hơi nghiêng ống cạc tông, cho tay lòn xuống mặt dưới giữ cho khối ba góc khỏi tụt ra khỏi ống cạc tông và lật ngược ống cạc tông lại.
 
- Dùng mặt kính to trong suốt còn lại bịt miệng ống cạc tông (H 5)
 
- Ghép thêm lên mặt kính một miếng giấy cứng có đục lỗ ở giữa (H 5)
 
- Dùng băng keo dán chắc lại (H 5).
 
Thế là xong.
 
Bây giờ chỉ cần đặt mắt sau lỗ nhỏ và hướng ống kính về phía có ánh sáng các em sẽ thấy hình ảnh và màu sắc tuyệt vời (H 6). Nếu quay ống kính nhè nhẹ, các mẩu chai... bị xáo trộn sẽ cho các hình ảnh và màu sắc khác nhau (H 6)
 
Vô số các hình cân xứng qua tâm kính vạn hoa (H 6) có được là do sự phản chiếu ánh sáng màu của các mẩu chai... lên ba tấm gương nhỏ được ghép thành khối trụ ba góc.
 
Mỗi một mẩu chai cho một hình trong mỗi gương. Các hình này lại cho các hình trong mỗi gương khác.
 
Số hình tăng lần khi các góc do các tấm gương hợp thành nhỏ dần.
 
Nếu góc 120° thì có 360/120 = 3 hình ảnh.
 
Nếu góc 90° thì có 360/90 = 4 hình ảnh.

Tuy nhiên vì có 2 hình lồng nhau nên thật ra chỉ còn 360/90 - 1 = 4 - 1 = 3 hình ảnh.
 
Do đó khi góc gương của kính vạn hoa là 60 thì hình ảnh là 360/60 - 1 = 5.
 
Tính luôn cả mẩu chai thì có tất cả  6 hình đối chiếu qua tâm (do 1 mẩu chai mà có) (H 6) 
 
 
 (Trích tuần báo Thiếu Nhi số 4, ra ngày 5-9-1971)


Thứ Năm, 3 tháng 9, 2026

NIÊN HỌC MỚI - Nhã Uyên

 

Xong ba tháng hết nghỉ hè nhập học
Hạ qua đi để sửa soạn mùa thu
Buổi sớm mai trời man mát sương mù
Em đi học, chim đón mừng ca hát

Hai bên đường rợp bóng me che mát
Gió nhẹ trêu làm má đỏ hây hây
Tay nắm chặt cho chiếc nón đừng bay
Theo cánh bướm châp chờn trên hoa nở

Và đều đặn em nghe từng nhịp thở
Và nhịp tim và nhịp guốc khua vang
Đến trường rồi em ngoan ngoãn xếp hàng 
Hát quốc ca bắt đầu niên học mới

Em biết hạ ra đi cho thu tới
Ơi thời gian mười mấy tuổi ngọc ngà
Ngày tháng qua cho năm cũ rời xa
Em là hoa nở trên cành xuân sắc 

Quần áo mới, mẹ sắm cho em mặc
Guốc đã cũ mua guốc mới em mang
Em xoã tóc hay thích kẹp nơ vàng
Em mới lớn còn đơn sơ giản dị

Buổi học đầu em hết cơn mộng mị
Lời thầy cô văng vẳng ở bên tai
Chăm học đi luôn cố gắng đường dài
Em mơ ước đến tương lai chưa biết

Như kinh cầu, em nhủ thầm tha thiết
Chớ lãng quên hay chia trí tâm thần
Biết tập trung tư tưởng để quen lần
Những mới lạ trong chương trình niên học.

                                                            Nhã Uyên

Thứ Ba, 1 tháng 9, 2026

THU TỰU TRƯỜNG - Vũ thị Ca Dao

 

Lá cũng xôn xao buổi tựu trường
Muôn tà áo trắng nhẹ vương vương
Lá thu đổ xuống làm thảm trải
Những gót hài sen thoáng ngập ngừng

Cổng sắt trường em mở lối vào
Đợi đàn chim nhỏ mắt như sao
Lao xao trên áo trăm vạt nắng
Dội xuống bờ môi nụ đón chào

Xanh tóc, xanh hồ mắt mùa thu
Những cô bé xinh mộng đợi chờ
Áo trắng trinh nguyên tà e ấp
Lúc gió thổi về bao ý thơ

Líu lo chim nhỏ nhảy bước vui
Mắt biếc còn ngoan chẳng ngậm ngùi
Có nghe gió hát mùa nhập học
Rạng rỡ bờ môi những nụ cười.

                                     VŨ THỊ CA DAO
                                           (bn Hoa Tiên)

 (Trích tuần báo Thiếu Nhi số 60, ra ngày 15-10-1972)



Thứ Hai, 31 tháng 8, 2026

BA LỜI ƯỚC - Mạc Hữu

 


Gió hiu hiu thổi làm vạn vật thức tỉnh sau buổi trưa nắng gắt.
 
Bác thợ may thức dậy sau giấc ngủ trưa. Bác nhìn chiếc máy may một cách chán nản. Miệng ngáp dài, bác lim dim đôi mắt để cho làn gió nhẹ mơn trớn da thịt...
 
Giấc ngủ lại đến với bác, bác không thèm mở đôi mắt làm gì nữa vì bác nghĩ : Ối trời, máy à?! Chán lắm, gió mát thế này, được ngủ thì sướng biết mấy. Bác nghĩ thế và bất giác buột miệng:
 
- Ước gì bây giờ là đêm, mình khỏi phải làm để được một giấc ngủ say sưa nhỉ.
 
Lạ thay! Bác chưa dứt lời, mặt trời như chạy vụt xuống và mất hẳn. Bác sung sướng mỉm cười ngả mình xuống giường, đưa hồn vào giấc mộng.
 
*
 
Trời dần sáng...
 
Bác thợ may từ từ mở đôi mắt rồi lại nhắm chặt như cố giữ lấy giấc mơ êm đẹp. Bác vươn vai đứng dậy, nhìn chung quanh với cặp mắt ngơ ngác rồi bác lẩm bẩm: Ơ này, lại vẫn còn cái máy kia sao?! Bao nhiêu xe hơi nhà lầu đâu cả rồi?... À, ra ta mơ. Phải rồi, đối vơi ta xe hơi nhà lầu chỉ có trong giấc mơ thôi. Chán quá!
 
Bác ngồi ngáp dài một lúc lâu, rồi như cho là mình đang trong giấc mơ chứ không phải sự thật, bác lại ước:
 
- Giá tất cả chỉ là đêm để ta sống sung sướng thì hay biết mấy.
 
Một màn đen ở đâu bay đến che mắt bác phó may mà bác không hay biết. Bác mỉm cười:
 
- Sung sướng chưa?! Lại đêm rồi! A ha! Ta lại được đi xe hơi, ở nhà lầu. 
 
Bác lịm dần trong giấc ngủ. Gió vẫn hiu hiu thổi để đưa hồn bác vào non Bồng cảnh Nhược...
 
*
 
Bác thợ may mở mắt ra, chung quanh bác vẫn chỉ là màn đen bao phủ. Bác lẩm bẩm:
 
- Đêm vẫn chưa tàn.
 
Bác có biết đâu rằng mọi người đang tấp nập làm việc dưới ánh nắng mặt trời. Bác lại nhắm mắt lại, nhưng bụng bác đã sôi lên vì đói!... Bác cố sức đi kiếm thức ăn, nhưng tối quá, bác không thể thấy gì nữa. Chân tay bác rã rời vì đói. Bây giờ bác mới hiểu rõ sự thực hơn bao giờ hết : Nếu không làm thì không có ăn! Bác cảm thấy hối hận vì lười biếng, vì ham muốn vui thú hơn là làm việc. Bác vội vàng ước một lần  nữa:
 
- Tôi đã biết việc của tôi rồi, dù khó nhọc đến đâu cũng phải làm nếu không tôi sẽ chết đói... Trời hãy đem ánh sáng đến cho tôi ; tôi nguyện chăm chỉ làm việc, đem hết sức mình ra phụng vụ cho nghề nghiệp.
 
Ánh sáng chan hòa trở lại với bác phó may. Bác mỉm cười sung sướng. làn gió hiu hiu giờ này đã đánh thức bác dậy làm việc dễ dàng. Ánh mặt trời và chiếc máy không làm cho bác chán nản nữa. Bác lẩm bẩm:
 
- Tất cả mọi sự đều là con dao hai lưỡi, nếu biết dùng thì có lợi nhiều nhưng nếu không biết dùng thì tai hại do nó gây ra cũng không ít.
 
Chiếc máy bắt đầu quay và chạy nhanh theo thời gian...
 
 
MẠC HỮU      
 
(Trích từ tập truyện nhi đồng Tuổi Hoa số 4, phát hành tháng 9 -1962) 

Thứ Bảy, 29 tháng 8, 2026

TRONG MÙA THU - Trần thị Phương Lan

 

Mùa thu lá rụng đầy
Mùa thu mây xám bay
Mùa thu trời không nắng
Lạnh lùng gió heo may 

Giậu thắm vàng hoa cúc
Hương thoang thoảng bên trời
Khói thuốc mờ hư ảo
Rực hồng lên khóe môi

Nhạc thu chưa nức nở
Rền rĩ khúc vĩ cầm
Giọt cà phê đắng ngắt
Đọng sầu vương dư âm

Người về trong mưa thu
Có ai sầu tương tư
Ngắt cành hoa vàng úa
Chiều đi tìm vần thơ

Phố thu đèn hiu hắt 
Ai đếm bước âm thầm 
Công viên giờ hoang vắng
Hôn hoàng rơi lặng câm 

Mùa thu chưa, mùa thu?
Cánh chim bay mịt mù
Nghe hồn mình giá lạnh 
Thương chim chiều bơ vơ

                  Trần Thị Phương Lan 
                   (Bút nhóm Hoa Nắng)