Chủ Nhật, 5 tháng 4, 2026

CHỊ ƠI! EM NÊN XỬ THẾ NÀO CHO PHẢI - Đỗ Phương Khanh

 

 Hôm nay, tới phiên chị tâm sự với các em.

Coi những thư của các em gửi cho chị, chị biết các em thương yêu và tin cậy chị, nên không ngần ngại viết rõ ràng cả những chuyện riêng tư, chuyện gia đình, học đường, bè bạn vân vân ra để hỏi chị và thường kết: Chị ơi, em nên xử thế nào cho phải, em mong tin chị từng ngày.

Chị như thấy từng đôi mắt nai tơ mở lớn tìm tòi từng trang hộp thư, chờ đợi giải đáp của chị. Liệu chị có làm các em thất vọng không?

Chính chị, chị thắc mắc.

Các em ơi! Các em tin yêu chị, hỏi chị, chị cũng lấy cái lòng yêu quí mà đáp lại các em, với thiện chí và nhiệt thành. Đấy là tấm lòng của chị. Chị cũng xin các em hiểu chị bằng tấm lòng của các em. Chị chỉ đem tới các em lời khuyên một cách khái quát, chứ không thể hoàn toàn xác đáng. Vì mỗi vấn đề rắc rối, đường lối giải quyết lại có những sự tế nhị khác nhau, mà chỉ người trong cuộc mới thấu đáo. Chị chỉ coi qua lá thư cũng không thể hiểu rõ được. Vả lại, có nhiều sự việc ở đời, mới thấy tưởng là đúng, lại hóa ra sai. Có một người rất nghĩa hiệp, một hôm thấy 1 người đàn ông rượt đứa bé và tát nó. Ông này bèn xông tới giằng nó ra khỏi tay người đàn ông to lớn. Thằng bé vụt chạy. Chừng đó người đàn ông to lớn mới ú ớ ra hiệu và ông nghĩa hiệp mới vỡ lẽ là ông vừa cứu một thằng ăn cắp và ông to lớn bị câm kia đành mất hết giấy tờ vì chưa kịp đòi lại cái bóp mà thằng bé đã lấy.

Cuộc đời có nhiều khó khăn, rất phức tạp, các em nên thận trọng để tránh rắc rối. Nhớ hồi nhỏ, anh chị chị không cho uốn tóc, cháu gái chị cứ nài nỉ nhờ chị xin dùm. Chị nể quá năn nỉ anh chị xin dùm cháu. Ít lâu sau cháu tiếc bộ tóc cháu trách chị: "Tại cô mà cháu mất bộ tóc đẹp". Các em ơi! Không phải chỉ khi còn nhỏ, người ta mới có cái tính dễ quên đó đâu. Cho nên, chị sợ rằng sự chỉ dẫn các em, liệu chị có làm cho một ngày kia, các em trở nên hiểu lầm chị, và chính trong ý nghĩ đó, chị khuyên các em nên rất thận trọng khi đưa ý kiến ra để trách móc, để khuyên can, hoặc nhiều khi với mục đích thật tốt đẹp là để giúp đỡ người khác nữa các em ạ.


Chị Đ.P.K.         

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 35, ra ngày 23-4-1972)


Thứ Sáu, 3 tháng 4, 2026

DZÍC DZẮC 233 - Đầu Bò

 
 
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 233, ra ngày 1-4-1975)


DANH NGÔN 233

 


Bằng hữu giống như những chiếc xe taxi ; lúc có giông mưa người ta không còn gặp chiếc nào hết.
BONNET.

Bạn là phân nửa tâm hồn ta.
HORCE.

Nhìn nhận mình có lỗi đó là khiêm tốn chứng thật rằng mình đã hợp lý hơn.
SWIFT.

Trong đời chúng ta chỉ gặp đôi ba cơ hội để tỏ ra dũng cảm, nhưng lúc nào ta cũng có dịp để tỏ ra ta không hèn nhát.
RENÉ BAZIN.

Khi hai người cãi vã thì một trong hai có lý, nhưng cả hai đều lỗi.
A. LEPAS.

Chúng ta chịu trách nhiệm về những gì chúng ta làm, những gì chúng ta không làm, và những gì chúng ta ngăn cản kẻ khác làm.
C. SUHARD.

Quyết định cũng giống như con lươn. Ta nắm nó thật dễ dàng nhưng giữ nó thật vất vả.
A. DUMAS, FILS.

Giữa cái dĩ vãng mà ta không thay đổi được và tương lai mù mịt, là hiện tại với tất cả bổn phận của ta.
DE GASPARIN.

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 233, ra ngày 1-4-1975)


Thứ Năm, 2 tháng 4, 2026

MƯỜI THƯƠNG HỌC TRÒ TỐT - Trần Lập Thành

 

Một thương ăn mặc gọn gàng
Hai thương cô bảo sẵn sàng có ngay

Ba thương học tập hàng ngày
Bốn thương nói bạn không "mày" không "tao"

Năm thương gặp lớn thì chào
Sáu thương bạn mượn món nào cũng đưa

Bảy thương chăm chỉ sớm trưa
Tám thương lễ phép không lừa dối ai

Chín thương tiết kiệm ngày mai
Mười thương hạnh kiểm thẳng ngay nhất trường.

                                                     TRẦN LẬP THÀNH

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 89, ra ngày 13-5-1973)



Thứ Hai, 30 tháng 3, 2026

EM BÉ ĐÁNH GIÀY (VII) - Thu Lan

 

Nó nhớ những buổi sáng trời chưa loãng sương, nó phải thức dậy sớm để nấu nước pha trà, để giặt áo quần hay xách nước, những gàu nước lạnh buốt, từ dưới giếng lên, trời lạnh cóng mà nó tuôn mồ hôi đẫm áo.
 
Nó nhớ những buổi trưa, bụng đói cồn cào, đói đến mờ mắt, nó xách thùng đồ nghề lê chân trên khắp các hè phố, chỉ mong có một vài mối để mua ít đồng bánh mì không để gặm cho đỡ lòng.
 
Nó nhớ đến thằng Hòa, đứa bạn thân thật nghèo và thật tốt, hôm nào đã dốc cả túi tiền ra đãi nó hủ tíu và bánh bao xíu mại.
 
Nó nhớ đến bao nhiêu trận đòn sáng, đòn tối, cùng những câu chửi mắng, nguyền rủa của người mẹ kế trút lên đầu kên cổ, lên tấm thân nhỏ nhoi yếu đuối của nó. Những lằn roi ngang dọc, làm rướm máu da thịt, và những lời thương yêu, an ủi lén lút đến tội nghiệp của ba nó.
 
Nó nhớ thằng Hải bức hiếp nó để lấy tiền, và nó đã bị một trận đòn thừa sống thiếu chết. Nó nhớ hôm mình bỏ trốn đến ở nhà thằng Hòa, những vốc nước muối được bạn nó xát vào thân thể cho tan máu bầm làm nhức buốt da thịt tưởng chừng điên lên được.
 
Tính nghĩ giá như ba nó sống dậy một phút, chỉ một phút thôi để nhìn thấy nó sống sung sướng như vầy chắc ba sẽ mãn nguyện lắm. Ông sẽ không còn ân hận nữa.
 
Tính biết không phải ba nó không thương nó mà chỉ vì ông quá nhu nhược, quá nể sợ bà vợ kế nên mới đối xử với nó như vậy. Nó nhớ những ngày ấu thơ, nó đã sống thật trọn vẹn trong tình thương của cha, tình yêu của mẹ ; sự sung sướng trong hạnh phúc ấm êm đã chợt vỗ cánh vút bay khi mẹ nó mang bạo bệnh, đột ngột qua đời.
 
Những hình ảnh thân yêu, những ngày vui và những ngày buồn lướt qua trong trí nhớ của đứa bé 13 tuổi sớm vương mùi khổ đau cuộc đời. Tính không dám coi thường chuỗi ngày hạnh phúc hiện nó đang thụ hưởng.
 
Tính cố gắng chăm chỉ học hành. Nó biết nó bị bỏ lớp khá nhiều nên quyết lao theo níu lại thời gian cho kịp. Nó học ngày học đêm, siêng năng cần mẫn đến độ bà Ngân phải kêu lên:
 
- Sao con không đi ngủ đi Tính, khuya quá rồi, con học mất sức sinh bệnh thì sao?
 
Tính nhỏ nhẹ xin:
 
- Má cho con làm nốt bài toán đã. Con gần tìm ra đáp số rồi.
 
Có lần Tính bỏ cả giờ cơm vì làm mãi không ra một bài giải hóa học. Bà Ngân phải thân hành vào phòng nó lấy sách cất đi nó mới chịu đi ăn cơm.
 
Ông bà bác sĩ Ngân vốn giàu có lại không con, nên được đứa con như Tính ông bà thích lắm, càng cưng chìu hơn bao giờ hết, nhưng Tính không vì thế mà ỷ y để vòi vĩnh những chuyện không đáng.
 
Nó không mở miệng xin cha mẹ món tiền để ăn xài bao giờ. Tuy thế, bà Ngân cưng con nên cho nó tiền luôn. Tính lén mẹ nuôi sắm một con heo đất để bỏ tiền để dành.
 
Cuộc sống sung sướng đến với Tính một cách quá bất ngờ khiến nó lo âu, nó cẩn thận gìn giữ từng lời nói, từng cử chỉ lễ phép nhu hòa, nó sợ mọi người ghét bỏ nó.
 
Tính cảm thấy yên tâm vì mọi người trong nhà, từ cha mẹ nuôi cho đến người làm công đều yêu thương nó tận tình.

*
 
Thằng Hòa đang ngồi nghỉ bên lề phố, một bàn tay chợt vỗ "đốp" vào vai làm nó giật nẩy người. 

Hòa ngước nhìn và nhận ra là Hải, thằng con bà mẹ kế của Tính mà một vài lần đến nhà Tính nó vẫn gặp. Hải nói trước:
 
- Khỏe hông mày?
 
Nó bóp vai thằng Hòa hơi mạnh. Hòa khẽ hất tay Hải ra, nhăn mặt:
 
- Kệ tui, anh hỏi chi?
 
Hải biết nó phải nhờ Tính nên nó dịu giọng:
 
- Hỏi chút hổng được hả mậy? Nhỏ này hách quá ta.
 
Thằng Hòa thấy nó cũng vô lý, khi không đi gây với người ta. Nó cười xòa:
 
- Có chuyện gì đó anh?
 
Hải hỏi:
 
- Mày có biết thằng Tính ở đâu không?
 
Hòa ngạc nhiên, nó không hiểu thằng Hải hỏi Tính để làm gì. Vì trong thâm tâm Hòa, thật sự nó không nghĩ rằng thằng Hải lại có lòng tốt tìm Tính hỏi thăm. Hòa hỏi lại:
 
- Anh hỏi chi vậy?
 
Hải bịa chuyện nói láo:
 
- Bà già tao đau, bả muốn tao nhắn thằng Tính về cho bả thăm chút xíu, được hông mậy?
 
Hòa thấy có lý. Gì chớ giờ phút này bà Hai biết thương Tính là tốt lắm. Một đứa trẻ như thằng Tính thì ai cũng thương - Hòa cũng đã được nghe bạn kể nhiều lần về chuyện tình cảm mật thiết giữa nó và mẹ kế. Hòa biết tính thơ ngây đôn hậu của Tính không cho phép nó thù hằn ai lâu. Vì vậy nghe Hải nói thế Hòa tin ngay. Nó vui vẻ:
 
- Này há, bây giờ tui chỉ đường này cho anh, cứ đi là tới nhà nó, nghe.
 
Và Hòa chỉ nhà ông bà bác sĩ Ngân cho Hải. Hải hí hửng tính kế đến lừa gạt Tính. Trước hết Hải nghĩ rằng nó không thể đến nhà Tính với vẻ xấc xược như thường ngày nó vẫn đối với lũ bạn, vì gia đình hiện tại của Tính không bao giờ chấp nhận sự đó cả. Nó phải tạo một dáng vẻ thật hiền lành mới mong lung lạc được Tính.
 
Hải đến nhà Tính vào buổi chiều. Nó biết giờ đó Tính có nhà.
 
Hải bấm chuông, chị người làm ra mở cửa. Thấy Hải chị hỏi:
 
- Cậu tìm ai?
 
Hải rụt rè:
 
- Tui tìm thằng Tính.
 
Nó, dù cố gắng, vẫn không thể bỏ được lối ăn nói cộc cằn. Chị người làm nghe Hải gọi cậu chủ nhỏ của mình là "thằng" nên tức giận hỏi lại:
 
- Cậu tìm ai? Ở đây không có ai là "thằng" Tính hết cả. Ở đây chỉ có ông bà bác sĩ chủ tôi và cậu Tính con ông bà chủ nhà thôi. Cậu đến đây phải ăn nói lễ phép. 

Vốn tính ngang ngược, xấc láo đã quen, Hải nghe chị người làm "xài xể" mình một hơi như thế thì giận lắm, nhưng nó chợt nhớ nó đang đứng trước một gia đình quyền quí, nó không có quyền được mày tao như hồi Tính còn ở chung nhà, còn là "con ghẻ" của bà Hai để nó tha hồ bắt nạt.
 
Hải bèn đổi giọng, nó phân trần:
 
- Tui xin lỗi chị. Bị tui với Tính là anh em nên mới quen tiếng như vậy.
 
Chị người làm lại một lần nữa nhìn Hải như để "đánh giá" xem nó có đáng là bạn của Tính hay không. Chị ta hỏi lại:
 
- Cậu anh em với cậu Tính sao mà lâu rồi tôi không thấy đến chơi? Anh em ra sao?
 
Hải lại nói dối:
 
- Tui ở dưới tỉnh nên đâu có thường đến thăm Tính được. Tui con dì nó.
 
Bây giờ chị bếp mới chịu tin. Chị nghĩ là bà con thì thiếu gì người giàu, kẻ nghèo. Một người làm nên sung sướng, còn bà con, anh em đều nghèo mạt hay quê mùa cũng không có gì lạ. Vì thế chị gật đầu bảo Hải:
 
- Được rồi, cậu vô nhà ngồi chơi nhen. Tôi mời cậu chủ lên tiếp cậu.
 
Hải bước vào ngôi nhà sang trọng với vẻ ngỡ ngàng. Nó ngồi xuống phòng khách, đưa mắt nhìn bâng quơ.
 
Tính từ phòng học đi ra. Thấy Hải nó reo lên:
 
- Anh Hải. Vậy mà em tưởng ai.
 
Thằng Hải nhìn Tính bằng ánh mắt thèm thuồng. Nó không tìm ra đâu một hình ảnh thằng bé đánh giày lam lũ, bẩn thỉu trước kia nữa. Trước mặt Hải là một cậu bé con nhà giàu, ăn trắng mặc trơn, không cùng giai cấp với nó.
 
Hải làm bộ buồn rầu:
 
- Tính giàu có rồi quên bạn bè, anh em há?
 
Tính cười:
 
- Đâu có. Em có về thăm dì đấy chứ. Làm sao quên được anh? Em vẫn thương dì và mến anh. Những lần em đến đều không có anh ở nhà. Bộ dì không nói lại với anh sao?
 
Hải lắc đầu:
 
- Bả đâu có nói gì. Mãi đến bữa nay, bịnh gần chết mới sai anh đi đến em...
 
Hải ngừng một lát để chờ phản ứng của Tính. Quả nhiên nghe bà Hai bệnh, Tính vội hỏi:
 
- Dì bệnh sao đó anh?
 
- Nặng lắm, hình như là thương hàn.
 
- Mới hôm trước em đến thăm dì vẫn còn khỏe lắm mà?
 
Hải gật đầu:
 
- Bị nhiễm gió độc gì đó rồi ngã bệnh luôn. Anh khổ quá mà không biết làm sao.
 
Tính lo lắng:
 
- Thế anh đã đưa dì đi nhà thương chưa?
 
Hải thở hắt ra thiểu não:
 
- Anh cũng mua thuốc ở tiệm cho bả uống mấy bữa nay.
 
Tính lo lắng:
 
- Nguy hiểm lắm. Sao không đưa dì vào nhà thương? Ở đó có bác sĩ người ta chữa cho. Uống thuốc tầm bậy nguy lắm à.
 
Hải gãi đầu nhăn nhó:
 
- Khổ quá, bả lại không chịu đi. Bả chỉ đòi em thôi. Bả mê sảng và gọi tên em luôn mồm. Có lẽ bả hối hận những việc làm trước kia với em nên thương em lắm. Đằng khác, nhà cũng chẳng có tiền.
 
Tính cảm động vô ngần. Nó không ngờ lại có ngày bà Hai thương nó đến thế. Nó nói với Hải:
 
- Anh ngồi chờ em một tí.
 
Tính vô phòng, nó lấy con heo đất ra, khẽ nói:
 
- Thôi heo nhé, tao có việc cần làm nên phải giết mày, không nuôi mày được nữa. Đừng buồn... nghe heo.
 
Nó hôn nhẹ vào trán con heo đất rồi giáng thẳng xuống nền nhà. Những mảnh vụn tung tóe, nó lượm vội lấy những tờ giấy bạc đã cất được trong bụng con heo. Tính hấp tấp trở ra phòng khách.
 
Hải thấy Tính trở ra với một nắm giấy bạc thì sáng mắt lên. Nó hỏi:
 
- Tiền đâu nhiều thế?
 
Tính đáp:
 
- Em để ống để dành đó. Bây giờ em gởi anh số tiền nhỏ để anh về lo cho dì.
 
Nó trao cho Hải 2 ngàn bạc, không đắn đo chút nào. Hải đưa tay run run đỡ xấp bạc. Nó chỉ muốn quay đầu chạy nhanh ra khỏi nhà Tính để mặc tình đùa vui thỏa thích nhưng sợ Tính biết được, Hải cố dằn ham muốn để nói một câu ơn nghĩa:
 
- Tính tốt quá. bà già mà biết, chắc bả khóc quá. 

Tính nói:
 
- Ăn nhằm gì. Tại mẹ nuôi em không có ở nhà nên em không có tiền. Mai mốt em gởi nữa cho dì.
 
Hải nuốt nước bọt ; nó nhìn sợi dây chuyền vàng tây sáng lấp lánh nơi cổ Tính, thèm thuồng. Máu du đãng trong người Hải vùng dậy, nó cố dằn, vừa cám ơn Tính vừa quay đi.
 
Lát chiều học bài xong, Tính xin phép mẹ nuôi đi thăm bà Hai. Nó vừa dục tài xế taxi chạy mau vừa cảm thấy nóng ruột!
 
Nhưng khi Tính đến nơi thì mới hay là bà Hai không có bệnh hoạn gì cả, bà vẫn ngồi thái bông su tỉnh táo. Tính kêu lên:
 
- Ủa, dì không có bệnh à dì?
 
Bà Hai cũng ngạc nhiên không kém:
 
- Dì bệnh hồi nào đâu? Ai nói với con thế?
 
Thoáng chốc, Tính hiểu hết cả. Nó hiểu nó đã bị lừa. Nó buồn rầu nói với bà Hai:
 
- Dì khỏe thế kia, vậy mà anh Hải ảnh nói với con là dì bịnh gần chết.
 
Nghe nhắc đến tên đứa con trai bất trị, bà Hai giật bắn người. Bà lắp bắp hỏi:
 
- Nó nói gì với con? Nó phao tin dì bệnh gần chết để xin tiền con phải không?
 
- Dạ, ảnh nói ảnh không còn tiền để đưa dì đi nhà thương. Con lo quá nên đập ống đưa ảnh hai ngàn.
 
Người đàn bà ngồi bệch xuống ghế kêu trời:
 
- Con cái ơi là con cái! Nó dám trù cho tôi chết để tống tiền người ta!
 
Tính nói:
 
- Thôi dì đừng buồn nữa. Tại con không biết nên ảnh mới lừa con được. Dì cũng đừng nói lại với ảnh là dì đã biết làm gì.
 
Một lát Tính ra về, bà Hai nghĩ đến đứa con hư hỏng mà ứa nước mắt. Bà Hai đã có một ý định.
 
*
 
Khi Hải về, bà Hai tra hỏi con về chuyện lừa gạt Tính. Thằng bé không chối gì cả, trái lại, nó còn lớn tiếng:
 
- Chớ nó giàu, tiền để làm gì cho hết. Tui hổng có tiền má phải để cho tui làm ăn với chứ. Tui thấy tiền nó nhiều ghê, má đi xin thêm cho tui đi.
 
Bà Hai trợn mắt nhìn con:
 
- Mầy là đồ mất dạy, tao không nhìn mầy là con tao nữa.
 
Tính cười gằn:
 
- Bà ở đó mà hổng nhìn.
 
Quá giận đứa con bạc nghĩa, bà Hai im lặng ứa nước mắt. Hải bỏ đi, nhưng đêm hôm đó nó quyết định đưa một lũ bạn về tra khảo tiền mẹ. Bà Hai chối từ, kháng cự nhưng cả bọn côn đồ hành hung bà đến ngã gục.
 
Sáng hôm sau, khi ông Ngân ở nhà thương về nói cho Tính biết về người mẹ đáng thương nọ, Tính đã nhận ra bà Hai ngay và nó hấp tấp đi thăm.
 
Nó ngồi bên giường bà Hai một lúc lâu bà mới tỉnh lại. Thấy Tính, bà ứa nước mắt:
 
- Tính, con thăm dì đó hả?
 
Tính khẽ gật đầu, bà Hai lại mệt nhọc nhắm mắt. Tính nghĩ đến gia đình đáng thương của nó. Cha nó đã chết, dì nó bị thương nằm đây còn Hải thì đã bị bắt. Nó chợt có ý định xin cha mẹ nuôi cho bà Hai vào ở trong nhà như người thân để coi sóc gia đình. Nó tin rằng ông bà Ngân sẽ bằng lòng và nó mỉm cười, nụ cười rạng rỡ trong ánh nắng chan hòa.
 
 
THU LAN      
 
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 154, ra ngày 1-6-1971)

EM BÉ ĐÁNH GIÀY (VI) - Thu Lan

 


Có hôm sau khi Tính ra về thì Hải cũng về tới. Nhìn thấy mẹ ngồi khóc, nó nói:
 
- Sao mà khóc? Bộ tui nợ nần gì má hay sao mà thấy tui là má trù ẻo, rầu quá.
 
Bà Hai thở ra:
 
- Thấy con người ta mà ham, hiếu thảo, lễ phép. Ngó lại con mình thấy chán.
 
Thằng Hải nhăn mặt:
 
- Má lại gặp "mụ" hàng xóm nào tán dương con họ chứ gì? Má thử xin một đứa về nuôi thử coi có đúng vậy hông?
 
Nghe giọng nói hỗn láo của con bà Hai cau mày. Lâu nay, mỗi lần Tính đến thăm bà đều không nói lại với Hải, bà sợ hải ganh ghét tị hiềm. Nhưng thấy Hải quá hỗn láo, bà quyết định nói cho Hải biết về trường hợp Tính. Bà hy vọng Hải thấy gương tốt của đứa trẻ ngoan sẽ đổi tánh. Bà nói:
 
- Má không nghe ai nói hay thấy con ai hết. Má thấy thằng Tính...
 
Nghe tên Tính, Hải trề môi:
 
- Ủa, má còn nhớ tên nhỏ đó à? Tui tưởng má quên rồi chớ.
 
Giọng bà Hai buồn rầu:
 
- Lẽ ra thì má quên nó rồi. Nhưng nó ghé thăm má. 

Hải kêu lên:
 
- Má nói gì nói lại nghe coi! Thằng Tính nó về thăm má hả? 

Bà Hai gật đầu:
 
- Ừ, nó có hỏi thăm con nữa. Thằng coi vậy mà có tình. Lúc giàu sang không quên hồi nghèo khó, cũng không oán thù người đã xử tệ với mình. Thảo nào mà nó không sung sướng.
 
Nghe nói đến Tính giàu, thằng Hải chú ý ngay vào câu chuyện. Nó hỏi vội:
 
- Má vừa nói gì đó? Thằng Tính mà giàu à?
 
Bà Hai gật đầu:
 
- Bây giờ nó là con ông bà bác sĩ triệu phú rồi, không giàu sao được.
 
Hải hỏi tiếp bằng giọng nghi ngờ:
 
- Chuyện khó tin quá. Nó là thằng nhỏ đánh giày tông tích nó mình biết hết mà làm sao giàu được, tui hổng tin.
 
Bà Hai đem chuyện của Tính ra kể cho Hải nghe. Hải chăm chú nghe, thỉnh thoảng lại gật gù. Khi bà Hai kể xong, Hải nói:
 
- Rồi nó về thăm má hả? Nó có tỏ vẻ gì là thù oán về việc má và tui hành hạ nó không?
 
Bà Hai lắc đầu:
 
- Đứa có tình như vậy thì thù oán gì. Lỡ nó chết dấp ở đâu thì mình không biết, chớ nó giàu sang rồi trở lại thăm mình còn gì nữa.
 
Hải đến bên mẹ. Nó cảm thấy cần phải đánh đòn tâm lý để xúi mẹ moi tiền Tính. Chưa gì nó đã thấy nóng mặt về việc Tính đột nhiên trở nên giàu có. Bà Hai thấy Hải đến bên, ngỡ đâu nó đã có ý phục thiện nên nói:
 
- Mẹ con mình bậy quá. Hồi thằng Tính ở đây mình hành hạ nó đủ điều.
 
Rồi bà như ôn lại dĩ vãng. Bà nhớ đến trận đòn nặng nề mà một buổi sáng Tính lãnh đủ để rồi sau đó vì quá sợ nó phải trốn đi. Bà nói với Hải:
 
- Hồi mà mẹ đánh nó vì làm mất tiền rồi nó bỏ đi luôn, mẹ cũng tưởng nó oán mẹ suốt đời chớ. Vậy mà nó lại trở về. Nghĩ cho cùng thì cũng đâu phải lỗi tại nó. Nó đâu có muốn mất tiền bạc như vậy.
 
Tính thấy không cần giấu mẹ nữa. Nó nói:
 
- Vụ mất tiền đó không phải thằng Tính làm đâu má à.
 
Bà Hai ngạc nhiên:
 
- Vậy chớ ai?
 
Hải chỉ vào mình:
 
- Tui! Chính tui lấy của nó đó.
 
Người mẹ kêu lên khổ sở:
 
- Lại mày hả Hải?
 
Hải gật đầu không chút ngại ngần:
 
- Tui chớ ai. Sáng hôm đó tui kẹt tiền, đi xuống nồ nó thì nó nói hổng có tiền. Nhưng tui lục túi nó thấy hơn hai trăm nên lấy dông luôn.
 
Bà Hai lắc đầu ngao ngán ; bà không còn giữ giọng dịu dàng với con nữa:
 
- Thật tao không ngờ mày lại hư đốn đến như thế được Hải ạ. Mày du côn du đãng làm khổ mẹ mày, mày làm con người ta bị đòn oan.
 
Hải bĩu môi:
 
- Xí, bây giờ má nói thương nó, sao hồi đó má không giỏi thương nó đi. Hở chút má đánh, hở chút má chửi. Tui lấy tiền của nó chớ tui hổng lấy má cũng đánh đập nó như thường.
 
Bà Hai nghẹn giọng. Bà biết bà có nói cũng không ích gì vì Hải đã nói đúng. Nếu không có dịp Hải ăn cắp tiền của Tính thì bà vẫn tìm nhiều dịp khác để hành hạ nó như thường.
 
Hải tiếp:
 
- Sao thằng Tính nó về má không xin tiền nó? Má kêu là hổng có tiền cho tui thì má nói nó. Tui chắc chắn nó giàu, thế nào nó cũng cho má mà.
 
Bà Hai kêu lên:
 
- Trời ơi, mày hết chuyện nói rồi sao mà xúi tao đi xin tiền nó nữa?
 
Thằng Hải thản nhiên:
 
- Nghèo thì xin, ai cười mà má lo. Hồi đó nó cũng có nhờ vả má nữa chớ bộ.
 
Bà Hai lắc đầu:
 
- Mày đừng có bày đặt cho tao thêm thất đức nữa con ạ. Thất đức nhiều rồi. Bởi tao ác, bây giờ con tao nó mới không ra gì.
 
Hải vẫn nằn nì:
 
- Má đừng nghĩ như vậy. Má cứ xin tiền nó cho tui xài đi. Nó giàu má hổng xin cũng uổng hà. Má nghe lời tui đi, tui có tiền tui hổng có về cằn nhằn má nữa.
 
- Nhưng tao hổng có mặt mũi nào làm như thế được. Mày nói gì thì nói đi.
 
Thấy mẹ khăng khăng không chịu xin tiền Tính, Hải vung tay dọa:
 
- Má coi chừng. Tui mà hổng có tiền xài, tui đón đường nó tui giựt ráng chịu à.
 
Bà Hai nhìn con cầu khẩn:
 
- Tao lạy mày à Hải. Mày không lo sửa đổi tâm tánh có ngày chết không kịp ngáp con ạ.
 
Hải cười khẩy. Nó giơ nắm tay lên đấm mạnh xuống mặt bàn. Ly nước đang để trên bàn rơi xuống vỡ tan tành
 
*
 
Tính rửa tay sạch sẽ rồi lên ngồi vào bàn ăn. Gương mặt nó thật rạng rỡ. Nó quay sang cha mẹ nuôi, lễ phép:
 
- Thưa ba ăn cơm, thưa má ăn cơm ạ.
 
Ông Ngân gật đầu:
 
- Ăn đi con. Ba cho phép.
 
Rồi ông nhìn Tính hơi lâu, vẻ hài lòng. Ông gật gù:
 
- Ba có nghe mẹ con nói về con. Ba sung sướng vì con là một đứa trẻ ngoan và tốt. Ba tiếc là không được nhiều thì giờ để gần gũi, chỉ bảo thêm về học vấn cho con. Nhưng ba tin má con sẽ đào tạo con thành một đứa con ngoan ngoãn.
 

Ông Mỉm cười nói thêm:
 
- Con phải biết rằng từ ngày có con gia đình mình vui vẻ hơn lên nhiều đấy. Má con không còn buồn bực hay cằn nhằn ba nữa. Bà ấy đã có một đứa con để nuôi dạy, để yêu thương.
 
Tính lí nhí:
 
- Thưa ba má, con cũng biết là con có phước vô cùng mới được tình thương của ba má. Con không còn ước ao gì nữa cả.
 
Nó rươm rướm nước mắt, giọng như nghẹn đi vì xúc động. Bà Ngân vội đặt tay lên vai con:
 
- Thôi con đừng nghĩ gì cả. Ăn cơm đi.
 
Cả ba người ăn uống ngon lành trong không khí ấm cúng của gia đình. Thằng Tính lúc này đã mập và trắng hẳn ra. Nó không còn vác thùng đồ nghề đánh giày lê la trên hè phố nữa. Nó đã có nơi nương tựa êm ấm. Nó đã có tình thương của cha mẹ ban cho. Nó ăn sung mặc sướng, đi học có xe nhà đưa rước. Trong nếp sống mới, Tính vẫn không thể nào quên được những ngày hàn vi nghèo khó.
 
_______________
Xem tiếp PHẦN VII
 
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 153, ra ngày 15-5-1971)

EM BÉ ĐÁNH GIÀY (V) - Thu Lan

 


Tính kêu xe đi về xóm Bàn cờ, nhà bạn nó ở đó. Nhưng suy nghĩ rồi nó lại bào bác Tài đi về chợ cũ. Nó muốn đãi bạn nó một bữa.
 
Tính vào tiệm mua một con vịt quay và nửa ký thịt heo quay. Nó mua thêm sà lách, ba ổ bánh mì thật dòn thật lớn rồi trở ra xe qua Bàn cờ.
 
Tính tới vào giờ chiều nên bà Lành đi bán đã về, cả Hòa cũng thế. Tính hiện ra ở ngưỡng cửa như một kinh ngạc lạ lùng.
 
Hòa thấy Tính trước, nó mừng rỡ nhảy bổ ra, reo lên:
 
- Eo ơi, mày về đó hả Tính?
 
Nó tính nhào vào phía bạn để bá vai, ôm cổ, nhưng nó ngừng ngay lại vì vừa nhận thấy một vẻ gì khác ở bạn nó.
 
Thằng Tính hôm nay không còn là thằng Tính rách rưới ngày hôm qua nữa. Bạn nó hôm nay đã đổi khác, sang trọng quá, đẹp đẽ quá. Cơn vui của Hòa dường như chùng hẳn lại. Tuy nhiên nó vẫn chưa hiểu việc gì đã xảy ra cho bạn. Tính nhận ra nét ngạc nhiên của Hòa, nó hỏi bạn:
 
- Bác có nhà không mày?
 
Hòa gật đầu. Giọng nói của Tính đã cho nó tìm lại được hình dáng đứa bạn nghèo. Hòa vui vẻ:
 
- Má tao ở ngoài sau. Mày đi đâu cả tuần nay? Má tao và tao chờ muốn chết.
 
Tính bước hẳn vào nhà, nó đặt gói đồ lớn lên ghế. Nó nhìn bạn, nó thấy mến thương ngập lòng. Nó sợ Hòa đặt ra những câu hỏi mà nó khó trả lời nên nó nói trước:
 
- Tao biết bác và mày chờ dữ lắm, nhưng tao không làm cách nào được vì tao bị tai nạn.
 
Hòa hỏi vội:
 
- Mày bị gì vậy?
 
- Tao bị xe tông.
 
Hòa có vẻ nghi ngờ:
 
- Xạo hoài. Sao tao không thấy mày có cái vẻ gì là bị xe tông hết vậy? Mày lại còn có vẻ "ngon" hơn nữa là khác à.
 
Tính kéo bạn ngồi xuống bên cạnh, nó chậm rãi:
 
- Để yên tao nói mày nghe. Hôm tao đi đưa đám ba tao đó; Khi về, nửa đường tao nhớ ba tao quá, tao thấy bỏ ổng một mình tội nghiệp nên tao chạy ngược lại nghĩa trang, không ngờ tao như một thằng điên, đâm đầu vào chiếc xe hơi đang chạy tới, tao té bất tỉnh luôn.
 
Hòa kêu lên:
 
- Hèn chi coi mày xanh quá cỡ. Có mất máu nhiều hông mậy?
 
Tính lắc đầu:
 
- Tao cũng không biết nữa, chắc là không mất máu nhiều. Rồi tao được đưa vô nhà thương nằm.
 
Hòa thắc mắc nhìn Tính:
 
- Rồi mày nằm nhà thương? Bộ nhà thương thí của chính phủ lo cho mày áo quần sang dữ vậy hả? Cha, coi bộ tao cũng vô đó xin một bộ quá.
 
Tính tiếp:
 
- Yên để tao nói hết đã, mày sao nóng nảy quá à. Tao nằm nhà thương, hai vợ chồng ông bà gây ra tai nạn cho tao là bác sĩ. Ổng bả hổng có con nên đề nghị nhận tao làm con nuôi...
 
Hiểu ra, Hòa "à" một tiếng:
 
- Vậy là hiện giờ mày là con của ông bà bác sĩ?
 
Tính gật đầu, Hòa reo lên:
 
- Ngon, vậy là mày ngon rồi còn gì nữa. Hèn chi thấy mày ăn mặc ngon quá.
 
Nó vụt chạy xuống bếp gọi mẹ ầm ĩ:
 
- Má ơi, lên coi thằng Tính làm "con bác sĩ" nè má.
 
Bà Lành từ dưới bếp chạy lên, bà không hiểu gì cả, nhưng thấy Tính bà reo lên mừng rỡ:
 
- Chèng đét ơi, cháu đi đâu cả tuần lễ vậy, làm bác lo quá.
 
Tính định kể chuyện cho bà Lành nghe thì Hòa đã giành nói. Bà Lành nghe xong tươi cười:
 
- Mừng cho cháu à. Thiệt là có phước được nhờ.
 
Tính nói thêm về cha mẹ nuôi của mình:
 
- Ổng bả hiền lắm bác à, không có con thành ra thương con lắm. Con xin gì cũng được hết.
 
Bà Lành gật gù:
 
- Chớ sao, không thương sao dưng không đem con về nuôi được. Nhưng mà cháu cũng đừng làm phiền người ta quá, hổng nên nghe.
 
Tính ra vẻ hiểu ý:
 
- Thưa bác cháu cũng nghĩ thế. Hồi nãy chính má con biểu con đi bằng xe hơi đến đây con cũng xin đi bộ một mình hà.
 
Hòa ngắt Tính một cái đau điếng:
 
- Đồ quỉ, sao mày hổng đem xe lại đón tao đi chơi chút mậy.
 
- Ừa, ít bữa tao đem xe đón mày đi lại nhà tao chơi, yên chí đi mà.
 

Chợt nhớ gói đồ ăn còn trên bàn, Tính vội lấy đưa cho bà Lành:
 
- Thưa bác, cháu gởi bác và Hòa chút quà cho vui.
 
Bà Hòa chân thật:
 
- À, cho bác đó hả? Được rồi, đưa bác coi cái gì đó nào.
 
- Thưa bác ít vịt quay với bánh mì. 

Hòa đề nghị:
 
- Toàn đồ ăn được không hả? Vậy tụi mình "làm bàn" luôn đi.
 
Bà Lành gật gật đầu tán đồng:
 
- Phải đó, ăn cả cho vui đi.
 
Bà bày tất cả ra bàn, chặt con vịt quay thành từng miếng nhỏ. Lát sau cả ba người ăn ngon lành. Hòa vừa ăn vừa nói với mẹ:
 
- Thằng Tính vậy mà hên, héng má? Phải con được như nó thì má cũng đỡ.
 
Nhưng nó có vẻ suy nghĩ rồi lại nói:
 
- Nói vậy chớ con còn có má thương, sức mấy mà con thèm ở với cha mẹ nuôi, héng má. Nhớ má thấy mồ.
 
Bà Lành mỉm cười nhìn con âu yếm. Lần đầu tiên trong đời, Tính thấy vui vui vì đem lại một bữa ăn thịnh soạn cho gia đình bạn.
 
*
 
Bà Hai đang ngồi vá áo trên salon thì thằng Hải về tới. Nó nhìn bà rồi hỏi:
 
- Cơm đâu má?
 
Bà Hai đứng lên:
 
- Cơm chín rồi để má dọn con ăn.
 
Thằng Hải xua tay:
 
- Khỏi má. Tui đi lấy ăn được rồi. Tui còn phải đi liền mà.
 
Bà Hai nhăn mặt:
 
- Con đi đâu nữa? Tối rồi, chưa ở nhà nghỉ sao?
 
Hải lắc đầu:
 
- Ngủ nghỉ gì. Tui hẹn tụi nó rồi mà.
 
- Con hẹn ai vậy? 

Hải nhún vai:
 
- Bạn bè chớ ai. Ở nhà với má chán thấy mồ. Tui lớn rồi, phải có bạn bè chớ.
 
- Nhưng con bè bạn với cái lũ con nhà mất dạy, má không muốn. Con không lo học hành gì cả, chỉ lo đàn đúm bạn bè, ham đi chơi thôi. Con làm má buồn lắm Hải ạ, sao con không biết thương má?
 
Hải nhăn mặt ngắt ngang:
 
- Ối, má lẩm cẩm hoài. Thương má bao giờ tui hổng thương, nhưng tui còn phải thương thân tui nữa chớ. Má coi tui lớn rồi mà ăn xài phải ngửa tay xin má từng đồng, rầu thấy mồ. Má có biết tụi bạn tui nó nói sao không?
 
Bà Hai lắc đầu:
 
- Nó nói sao?
 
- Tụi nó nói thời bây giờ con trai "ớn" lắm, sống hổng được bao nhiêu ngày hết cả. Nay mai đi lính là kể như cuộc đời đi "đoong" rồi, không vui chơi cũng uổng. Như má thấy đó, tui năm may 15 tuổi rồi, vài năm nữa là tui phải vô lính, giờ má tiếc, không cho tui tiền bạc để tui đi ăn chơi, nữa tui đi lính, tui chết rồi lúc đó chắc má tiếc, má khóc tui thì cũng muộn rồi. Chi bằng giờ má cho tui tiền xài trước, nữa sau má khỏi ân hận.
 
Bà Hai lắc đầu ngao ngán. Bà không ngờ con trai của bà lại hư đốn đến thế. Ngày còn ông Hai, thằng Hải đã hư vì sự nuông chìu của bà, nhưng nó còn nể ông dượng một tí mà không lêu lổng quá như giờ. Giờ thì thằng hải đã quá quắt lắm rồi. Nó không còn coi mẹ ra gì nữa. Nó đi chơi, nó đàn đúm bạn bè rồi về réo tiền bà để đi cúng vào những phòng trà, những quán nhạc. Bà Hai không hẹp hòi gì với con, nhưng Hải càng ngày càng tỏ ra lố bịch, hư đốn. Bà có nói thì Hải nói như sắp đi lính, sắp chết đến nơi rồi, nếu bà còn làm bộ cứng rắn thì nó lẫy hờn, không ăn cơm, thế là bà Hai sợ, lại phải xùy tiền ra cho Hải tiếp tục đi vào con đường trụy lạc. Bà Hai khổ tâm lắm nhưng bà không nói được gì cả vì bà biết sự hư hỏng của Hải bây giờ là do lỗi bà. Tại bà quá nuông chìu con nên hải mới hư hỏng đến thế. Nếu bà biết kềm chế Hải ngay từ đầu thì không đến nỗi nào. Hải bây giờ như con bông vụ, xoay tít theo chiều bung của những đứa bạn hư thân mất nết của nó. Đã nhiều lần Hải đưa về nhà những đứa bạn bỏ nhà đi hoang. Những thằng con trai cỡ Hải, ăn mặc theo mốt, theo thời trang, đầu tóc để dài tới ót. Hải nói với mẹ nấu cơm cho bạn nó ăn. Ban đầu bà Hai còn chìu con, sau rồi bà làm cứng, không thèm nhìn đến những đứa trẻ đi hoang đó nữa. Không có cơm ăn, Hải lại moi tiền bà để đi mua bánh  mì cho bạn ăn.
 
Hải luôn luôn có trên môi những tiếng chưởi thề và hai tiếng "bụi đời". Nó lấy làm hãnh diện về danh từ "bụi đời" lắm.
 
Hải theo bạn bè rông chơi mặc cho những khuyên can của mẹ. Bà Hai, trước còn chìu con, sau thấy Hải quá quắt bà chận lại thì đã muộn; Hải đã thành hư đốn mất rồi.
 
Hải đi chơi rông rồi nghe bạn bè xúi, về xin tiền mẹ. Bà Hai không cho là nó trở ngay mòi hỗn láo ra. Người mẹ đau khổ không biết sao hơn là cắn răng chìu con.
 
Hôm nay cũng như lần khác Hải vòi tiền mẹ, và sau một hồi, bà Hai cũng xùy ra cho nó mấy trăm. Hải hí hửng cầm tiền ra đường.
 
*
 
Bà Hai đang lui cui dọn đồ thì thằng Tính bước vô. Chưa nhận kỹ là ai, bà hỏi:
 
- Cháu đi đâu?
 
Nhưng rồi bà chợt ngước lên. Bà nhìn thấy Tính ăn mặc tươm tất đang đứng trước mặt bà. Bà kêu lên:
 
- Ơ kìa...
 
Bà im lặng, phần vì ngỡ ngàng, phần vì không biết xưng hô làm sao với đứa con chồng mà xưa nay bà vẫn mày tao, nhiếc mắng không tiếc lời. Tính hiểu sự ái ngại của bà Hai, nó vội nói:
 
- Thưa dì, dì cứ xem con như ngày còn ở nhà. Con về thăm dì và anh Hải. Xa lâu con nhớ quá.
 
Mặc dù Tính chưa nói gì về cuộc sống hiện tại của nó, bà Hai vẫn "thấy" được sự đổi thay rất lớn ở Tính, bà không coi thường nó nữa, chuyện đó dĩ nhiên, vì Tính đã không còn ở trong quyền hạn của bà nữa. Bà Hai chưa biết Tính gặp trường hợp nào để có sự đổi thay đó nhưng bà chắc rằng phải ly kỳ lắm. Bà tươi cười bảo Tính:
 
- Con lạ quá dì nhìn không ra. Con ngồi chơi.
 
Tự dưng bà không còn thấy ghét Tính nữa. Từ ngày ông Hai mất đi, một đôi khi trong những lúc buồn vì Hải lêu lổng vắng nhà, bà chợt nhớ đến Tính, đứa con chồng mà ngày nào bà ghét cay ghét đắng. Bà Hai cảm thấy thương hại, không biết từ dạo Tính bỏ đi rồi nó sống lây lất ở đâu? Lúc đầu quả thật bà không để ý đến điều đó, nếu có nghĩ đến bà nhủ thầm, "thôi thà nó bỏ đi trước cho yên khỏi mất công mình đuổi", tuy vậy, hôm được tin Tính bỏ chạy và rồi mất tích, bà Hai cũng khóc lóc dữ lắm, để che mắt hàng xóm.
 
Nhưng thời gian sau này, đứa con ruột sanh ra hư đốn, ăn chơi lêu lổng, nhà cửa vắng tanh, buồn hiu, bà Hai lại nghĩ giá có Tính, nó ngoan ngoãn, mềm mỏng, chắc làm cho gia đình bớt tẻ lạnh.
 
Bây giờ Tính đang ngồi trước mặt bà. Sự về thăm đột ngột của nó làm bà Hai xúc động. Bà biết Tính đã có một sự đổi thay quan trọng trong nếp sống, thế mà nó vẫn nhớ mái nhà xưa để về thăm. Bà Hai nhìn Tính bằng ánh mắt dịu dàng mà nó chưa đón nhận bao giờ.
 
Bà Hai nói với Tính:
 
- Từ hôm con bỏ đi dì có nhờ người ta tìm, mà rồi không gặp được. Ai cũng nhớ con quá. Nhà ba mất rồi chả còn ai.
 
Thằng Tính cảm thấy thật sung sướng với những lời nói dịu dàng của người mẹ kế. Tâm hồn nó chơn chất, thơ ngây, Tính không hề nghĩ gì hơn là lâu ngày nó cảm thấy nhớ và thương dì nên về thăm, và nó thấy người mẹ kế dịu dàng, tử tế với nó, thế là Tính quên hết những sự đối đãi bạc bẽo của bà Hai đối với nó ngày trước. Nó nhìn mẹ kế, lễ phép:
 
- Thưa dì, hồi đó con tính trở lại nghĩa địa thăm ba con. Nhưng nửa đường con gặp tai nạn nên phải nằm nhà thương. Con được ông bà bác sĩ là người gây ra tai nạn đưa về nhà dưỡng bịnh và ổng bả không có con nên nhận con làm con. Con còn yếu nên xin ba mẹ nuôi con đi xa không được, mãi đến hôm nay mới về thăm dì.
 
Rồi như chợt nhớ ra điều gì, Tính vội hỏi:
 
- Thưa dì, anh Hải có nhà không?
 
Nhớ đến đứa con du đãng, bà Hai lắc đầu, thở ra ngao ngán:
 
- Dì cũng đang khổ tâm vì nó đây con. Nó dạo này hư đốn lắm, chả còn biết nghe lời gì nữa cả. Nó bỏ nhà, đi rong chơi tối ngày. Dì đến phải van nài nó nó cũng không nghe. Cứ về xin tiền bạc để đàn đúm bạn bè. Dì khổ quá.
 
Nói đến đó, bà Hai sụt sịt khóc. Bà đã hoàn toàn coi Tính như một người thân thuộc. Bà đã quên hẳn những hằn học trước kia bà dành cho nó. Trước mắt bà là một đứa trẻ thật ngoan ngoãn với cảm tình mới trong tâm hồn bà. Tính cũng thế, nó hoàn toàn thương mến bà Hai, và nó xúc động thật sự trước những lời tâm sự của bà.
 
Tính ngồi nói chuyện với mẹ kế thật lạu. Nó biếu bà chục cam sành thật ngon. Bà Hai nhìn Tính, cảm động rưng rưng.
 
Tính về nhà kể chuyện nó đến thăm bà Hai cho mẹ nuôi là bác sĩ Ngân nghe. Bà Ngân vuốt tóc nó âu yếm:
 
- Con tôi ngoan lắm. Con khiến mẹ hãnh diện.
 
Từ hôm đó thỉnh thoảng Tính lại xin phép cha mẹ nuôi cho đến thăm bà Hai. Nó đến và ngồi nói chuyện thân mật với bà. Tình thân khắng khít thêm giữa hai tâm hồn một già một trẻ.
 
_______________
Xem tiếp PHẦN VI
 
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 152, ra ngày 1-5-1971)