Thứ Sáu, 30 tháng 10, 2026

MIỀN TRUNG - Trần Ngọc Hưởng

Nhọc nhằn ngày lũ (ảnh : Duy Phong)


 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
 
Kĩu cà kĩu kịt… miền Trung
Nhấc lên một phút… nặng rung hai đầu
Lời nguyền địa lý mà đau
Trăm nghìn bão lũ nối nhau hoành hành
 
Thắt lòng trĩu nặng tâm linh
Nửa đêm thức giấc oằn mình đội mưa
Trường Sơn ơi! Bạc tóc chưa?
Quặn đau khúc ruột bao mùa thiên tai 
 
Hương Giang nhíu mặt cau mày
Thu Bồn nước lạnh dân gầy tê chân
Mưu sinh một cuộc tảo tần
Áo tơi chật chội mưa dầm mênh mang
 
Bồng bềnh Quảng Ngãi, Quảng Nam
Bão dông mấy nhịp lang thang… Tràng Tiền!
Trĩu vai mềm mẹ và em
Chiếc đòn gánh gánh truân chuyên… mảnh đời
 
Kĩu cà kĩu kịt… mồ hôi
Chiều hôm lặn phía chưa nguôi… nhọc nhằn
Bão xa thôi lại bão gần
Lắng nghe bất chợt bần thần miền Trung
 
                                               Trần Ngọc Hưởng

Thứ Năm, 29 tháng 10, 2026

ỐC LUỘC - Quyên Di

 

Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương xứng đáng được tuyên phong là “đệ nhất ỡm ờ.” Bà tả một vật, thì rõ là tả cái vật ấy, nhưng đọc lên, ai cũng liên tưởng đến một vật khác. Thí dụ bà tả cái quạt giấy:
 
Một lỗ xâu xâu mấy cũng vừa
Duyên em dính dáng (dính dán) tự bao giờ.
Chành ra ba góc, da còn thiếu,
Khép lại hai bên, thịt vẫn thừa.
Mát mặt anh hùng khi tắt gió,
Che đầu quân tử lúc sa mưa.
Nâng niu ướm hỏi người trong trướng:
Phì phạch trong lòng đã sướng chưa?
 
Hay bà tả quả mít:
 
Thân em như quả mít trên cây
Da nó xù xì, múi nó dày.
Quân tử có thương thì đóng nõ,
Xin đừng mân mó, nhựa ra tay.
 
Lại có cái con kia, không biết là may hay không may, được bà chúa để mắt tới, đó là con ốc. Chắc là đã săm soi, ngắm nghía con này khá lâu, bà chúa mới hạ bút, tả:

Bác mẹ sinh ra phận ốc nhồi
Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi.
Quân tử có thương thì bóc yếm
Xin đừng ngó ngoáy lỗ trôn tôi.

Bà chúa chỉ dạy cách ăn ốc, làm sao lấy được con ốc ra khỏi vỏ, nhưng vì cách nói ỡm ờ của bà, người đọc liền nghĩ (tầm bậy) sang chuyện khác. 
 
Vì bài thơ “Con Ốc” này mà suýt nữa anh Tuấn bị bố tôi phạt.

Anh Tuấn là anh cả trong nhà. Anh đẹp trai, răng khểnh, ăn nói có duyên, lại có khiếu văn chương, văn nghệ. Về sau anh lớn lên, nhiều cô chết mê chết mệt vì anh. Anh Tuấn hơn tôi chín tuổi. Dạo ấy anh khoảng mười bốn, mười lăm.

Gia đình chúng tôi quen biết chú Mấm. Chú người nhà quê, thật thà, chất phác, rất tốt bụng. Chúng tôi là gia đình đi tản cư mà chú cứ xem như là thượng khách trong làng không bằng. Đến nhà, chuyện trò với bố mẹ tôi hay bố mẹ chị Bích Khuê (cũng là gia đình tản cư, được người dân xứ đạo cho ở chung nhà với gia đình tôi,) chú xưng là “con.” Nói mãi, chú đành đổi “con” thành “cháu.” 
 
Anh Ngọc và tôi rất mê chú Mấm. Chú đến nhà, làm đủ thứ đồ chơi cho anh em chúng tôi. Sao chú khéo tay thế không biết! Chú làm diều đẹp ơi là đẹp. Diều thả bay cao ơi là cao. Sáo diều vi vu hay ơi là hay. Mê nhất là có lần chú làm cho anh em chúng tôi cái xe ô-tô. Thân xe bằng các-tông. Bốn bánh xe bằng bốn cái nắp chai bia. Chú nhặt ở đâu được một tấm gương vỡ, tìm cách cắt một miếng vuông vắn làm kính xe. Xe ô-tô lại có gắn cái kèn nhỏ, bóp kêu toe toe. Đẩy cái xe thì nó lăn bánh được. Anh Ngọc và tôi ngồi cách nhau mấy sải tay, đẩy xe qua lại. Lâu lâu một đứa lại bóp kèn kêu toe toe rồi cả hai cười như nắc nẻ. Hôm ấy, đi ngủ, anh Ngọc nhường cho tôi nằm ôm cái xe ô-tô suốt đêm.
 
Sáng hôm ấy, chú Mấm lại đến nhà, khệ nệ mang theo một cái rổ. Mẹ tôi hỏi: “Anh Mấm đem gì đến đấy?” Chú Mấm vừa thở vừa nói: “Bẩm ông bà, cháu mới ra ao, bắt được rổ ốc vặn. Gớm, sao hôm nay chúng nó ở đâu kéo đến đông quá đi mất. Ốc này béo ra phết. Cháu đem đến để các ông bà và các cô cậu xơi cho biết quà quê. Để cháu luộc cho.” Mẹ tôi cười, bảo: “Cám ơn anh cho quà. Tôi biết luộc. Xế chiều mời anh sang xơi nhé.” 
 
Anh chị em chúng tôi và cả chị Bích Khuê đang chơi quanh đấy. Anh Tuấn, không biết xem được thơ bà Hồ Xuân Hương trong sách nào, thấy ốc, liền buột miệng đọc ngay: “Bác mẹ sinh ra phận ốc nhồi. Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi. Quân tử có thương thì bóc…” Bố tôi đằng hắng một tiếng và lườm anh. Anh Tuấn im bặt, không dám đọc nốt bài thơ. Bố tôi không cho anh đọc tiếp, vì thấy có chị Bích Khuê đứng đấy. Từ khi chúng tôi còn nhỏ bố đã căn dặn không được nói những lời sỗ sàng với phụ nữ hay khi có mặt phụ nữ. Anh Tuấn im miệng đúng lúc, nhưng chị Bích Khuê chắc cũng biết bài thơ ấy, mặt chị đỏ như quả nhót chín.
 
Chú Mấm về rồi, tôi giục mẹ: “Mợ ơi, mợ luộc ốc cho chúng con ăn ngay đi.” Mẹ tôi trả lời: “Không luộc ngay được đâu, chú mình! Phải làm cho ốc sạch đã." Rồi mẹ đem rổ ốc vào bếp. Chị Bích Khuê đi theo, nói: “Bẩm bác, cho cháu học bác cách rửa ốc, luộc ốc ạ.” Chị Bích Khuê đi theo mẹ tôi thì tôi cũng đi theo chị.
 
Thấy chị Bích Khuê ngoan ngoãn, dễ bảo, mẹ tôi nhờ: “Cô Bích Khuê giúp tôi vo rá gạo này nhé, để nhát tôi thổi cơm chiều. Cô nhớ đừng bỏ nước vo gạo đi, phí. Nước ấy để ngâm cho ốc nhả sạch các chất bẩn ra đấy.”
 
Chị Bích Khuê nhanh nhẹn: “Bẩm bác, cháu vo gạo ngay ạ.” Thế rồi đôi bàn tay tháp búp, trắng hồng của chị khoắng trong rá gạo ngâm trong chậu đồng đầy nước mưa. Tôi đứng nhìn, xoè bàn tay mình ra, tay mình không có những ngón tháp bút xinh đẹp như chị. Thấy tôi đứng ngẩn ra nhìn tay chị, mẹ tôi giục: “Cu cậu giúp mợ chọn ốc nhé.” Tôi ngây thơ hỏi: “Chọn ốc như thế nào hở mợ?” Mẹ tôi vừa thận trọng đổ rổ ốc vào một chậu nước khác, vừa thong thả bảo tôi: “Chú mình làm theo mợ đây. Miệng con ốc có cái vảy, gọi là cái yếm đậy bên trên. Ốc tươi thì yếm đậy hờ hờ thôi. Đụng vào cái yếm, ốc thụt ngay vào, khép yếm kín mít. Ốc chết thì yếm thụt sâu xuống, có đụng vào cũng không thấy nhúc nhích gì. Chú mình lấy con ốc ấy ra, bỏ đi. Như thế mẻ ốc luộc mới ngon được.”
 
Chỉ một chốc, gạo đã vo xong mà ốc cũng chọn xong. Mẹ lại thận trọng trút rổ ốc tươi ấy vào chậu nước vo gạo. Xong xuôi, mẹ giải thích: “Có mấy cách ngâm ốc cho chúng nhả các chất bẩn ra cơ. Ngâm nước vo gạo là một cách. Ngâm trong chậu nước có thả trong ấy một con dao là một cách khác. Kim khí cũng khiến cho ốc nhả các chất bẩn ra. Cách thứ ba nữa là ngâm ốc với giấm có pha thêm ớt. Cách này làm cho ốc rất mau nhả chất bẩn, nhưng làm xong lại phải rửa ốc bằng nước sạch. Chung quy, ngâm ốc vào nước vo gạo vẫn là cách truyền thống, an toàn nhất. Cô Bích Khuê nhớ lấy nhé.” Chị Bích Khuê nhỏ nhẹ và lễ phép: “Bẩm, cháu nghe kỹ và ghi nhớ ạ.”
 
Tôi hỏi: “Mợ ơi, bây giờ mình làm gì? Như mợ bảo phải đợi chừng hai tiếng ốc mới nhả hết các chất bẩn ra thì lâu quá!” Mẹ tôi bảo: “Ấy, muốn có miếng ăn ngon thì cũng phải công phu, phải mất thì giờ chứ. Nhưng cũng chẳng lâu lắm đâu. Trong lúc chờ cho ốc sạch, mình chuẩn bị món nước chấm. Với lại Chúc ra vườn hái cho mợ một ít lá chanh nhé.” Tôi hỏi: “Hái bao nhiêu hở mợ?” Mẹ đáp: “Chừng một vốc tay thôi. Mình luộc ốc với lá chanh cho ốc thơm.”
 
Tôi ra buồng ngoài rủ anh Ngọc ra vườn hái lá chanh. Mùa này chanh đã ra hoa, lá non không còn bao nhiêu, nhưng mẹ tôi đã dặn: “Hái lá chanh già cũng không hề chi. Mình ăn gà luộc, cần lá chanh non thái nhỏ tăng, còn luộc ốc thì lá chanh già cũng vẫn dùng được.” Hai anh em chạy ra vườn. Bên vại nước mưa, một cây chanh cành lá rườm rà, không biết đã mọc ở đấy từ thuở nào. Hoa chanh thơm, trắng lấm lấm đầy cả các cành. Anh Ngọc khôn ngoan hơn tôi, dặn: “Chúc hái lá thôi, đừng hái hoa với lại đừng làm hoa rụng nhé, để hoa nó kết quả.” Tôi làm theo. Vì phải thận trọng không hái lầm phải hoa và không cho hoa rụng nên hai anh em làm cũng hơi lâu. Hái lá chanh xong, tôi định đem vào khoe mẹ, nhưng anh Ngọc đã bảo: “Mợ chưa nói, nhưng chúng mình làm trước đi. Chúc theo anh ra cây bưởi, bẻ mươi, mười lăm cái gai. Gai bưởi mà để khêu ốc thì nhất đấy. Nhưng mà Chúc phải khéo kẻo gai bưởi nhọn nó đâm chảy máu tay đấy.” Tôi lon ton đi theo anh. Sao anh Ngọc biết bẻ gai bưởi để khêu ốc mà tôi không biết nhỉ! Mà anh có lớn hơn tôi bao nhiêu đâu. Mình khờ thật! Tôi vừa theo anh vừa nghĩ như thế!
 
Chỉ một thoáng, lá chanh cũng hái xong, gai bưởi cũng bẻ xong. Hai anh em đem vào nhà, xuống bếp khoe mẹ. Tôi liến thoắng: “Mợ ơi, mợ không dặn nhưng Chúc biết gai bưởi khêu ốc là tốt nhất nên bẻ cho mợ hơn chục cái gai bưởi đây." Mẹ tôi khen: “Hai anh em ngoan lắm. Xứng đáng được thưởng ăn ốc luộc.” Anh Ngọc nhìn tôi, mủm mỉm cười. Anh không tranh công với tôi, mặc dù chính anh dạy tôi là ăn ốc thì phải dùng gai bưởi mà khêu. Thấy mớ gai bưởi, mẹ tôi ngâm nga câu ca dao: “Trèo lên cây bưởi hái hoa. Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân… Cái anh chàng si tình ấy đến là khổ! Trèo lên cây bưởi, vừa bị kiến cắn vừa bị gai cào…” Rồi mẹ nhìn chị Bích Khuê, cười nhè nhẹ: “Chắc mai sau cô Bích Khuê làm khối anh chàng phải trèo lên cây bưởi.” Chị Bích Khuê hai má đỏ au, hàm răng trên cắn nhẹ bờ môi dưới. Chị nói lảng: “Gần bếp lửa, nóng quá bác ạ.”
 
Thấy chỉ có lá chanh, chị Bích Khuê hỏi mẹ tôi: “Bẩm, mình không dùng lá bưởi để luộc chung với ốc ạ?” Mẹ tôi nói: “Cũng có nhiều người luộc cả lá chanh lẫn lá bưởi với ốc. Nhưng tôi thì chỉ dùng lá chanh thôi. Lá chanh thơm dịu, còn lá bưởi thì hơi hắc. Gia đình tôi có người họ hàng ở trong Nam, họ nói rằng trong ấy người ta luộc ốc với sả, cũng thơm lắm.”
 
Rồi mẹ tôi bảo hai anh em tôi: “Thôi, cho hai chú chàng ra ngoài chơi. Nhát ốc luộc xong, mợ cho ăn.” Anh Ngọc vâng lời, ra ngay. Tôi thì cứ luẩn quẩn trong bếp, xem chị Bích Khuê được mẹ tôi dạy pha nước mắm chấm ốc luộc. Thấy thế, mẹ tôi cũng không nói gì.
 
Mẹ tôi, rất ân cần, chỉ dạy chị Bích Khuê làm món nước chấm:
 
“Ốc ngon mà không có bát nước chấm ngon, cái ngon giảm đi nhiều. Có những nhà chỉ pha nước mắm ngon với giấm hay với chanh, với gừng, thế là xong bát nước chấm. Nhưng cầu kỳ hơn thì mình phải dụng công. Đây, nước mắm ngon, hai thìa nhé. Nước mưa đun cho nóng âm ấm, một thìa. Quả chanh lúc nãy tôi nhờ cô Bích Khuê cắt đôi đấy, vắt nước ra, sao cho đầy một thìa. Hũ đường cát vàng đây, cô xúc cho ba thìa. Rồi nhé. Bây giờ củ gừng cô đập dập ra, tỏi bóc sẵn rồi, cũng đập dập rồi băm nhỏ. Quất tươi, lấy hai quả, thái mỏng ra. Lá chanh, thái nhỏ tăng nhé. Rau mùi, thái và băm nhỏ. Đây… làm theo tôi nhé: đổ hai thìa nước mắm, một thìa nước ấm, ba thìa đường vào bát. Cô lấy đôi đũa này, khuấy cho đều tay. Đổ gừng, tỏi, ớt, rau mùi vào bát. Cho thêm cả thìa nước cốt chanh vào. Lá chanh thái nhỏ rồi, phải không? Cô cũng cho vào bát nước chấm. Hai quả quất thái khoanh mỏng, ta cho vào bát nốt. Vị quất chua chua ngọt ngọt rất dịu, lại thêm mùi tinh dầu của vỏ quất tiết ra khiến cho bát nước chấm thơm ngon vô cùng. Ớt thì tuỳ đấy, gia đình chúng tôi không ăn cay lắm. Có thế thôi, xong món nước chấm.” 
 
Chị Khuê Bích vừa nghe mẹ tôi hướng dẫn, vừa thoăn thoắt hai tay làm theo. Chị khéo quá.
 
Xong xuôi, bây giờ là việc chính: luộc ốc. Gọi là việc chính, nhưng lại rất nhanh, vì tất cả đã được chuẩn bị sẵn rồi.
 
Mẹ tôi dặn chị Bích Khuê: “Người ta cứ đố nhau nói câu “nồi đồng nấu ốc, nồi đất nấu ếch,” lúc đầu nói chậm, càng về sau càng nói nhanh mà không bị nhịu giọng thì được cho là giỏi. Nhưng thực tế thì không nhất thiết phải luộc ốc bằng nồi đồng. Cứ nồi đất mà dùng. Nồi có đáy mỏng vừa phải chứ đừng dày quá. Nồi mà đáy dày, phải luộc lâu, ốc lâu chín, có khi bị dai, kém ngon kém ngọt. Lá chanh đây, rửa sạch, cho vào nồi cùng với một bát giấm bỗng. Rổ ốc đã được chọn kỹ và rửa sạch rồi, ta nhẹ tay trút nào nồi, đổ thêm một bát nước và một dúm muối. Nhớ là chỉ một bát con nước thôi, cô nhé. Nhiều nước quá, vị ngọt của ốc sẽ mất đi, kém ngon."
 
Nồi ốc đã được chuẩn bị xong. Mẹ tôi khơi cho lửa trong bếp cháy lớn lên. Chỉ một lúc sau, nước trong nồi ốc sôi trào ra. Mẹ tôi chờ một phút rồi mở vung nồi. Mùi ốc thơm xông lên ngào ngạt.
 
Mẹ tôi dặn chị Bích Khuê câu cuối: “Bí quyết luộc nồi ốc ngon là khi nồi ốc chưa sôi thì tuyệt đối không mở vung ra. Ta cũng không nên dùng đũa đảo ốc trong nồi. Làm như thế ốc bị đứt ruột, khó khêu, khiến cho mất hứng thú người ăn ốc.”
 
Mẹ tôi lấy tro vùi than củi trong bếp, nhanh tay đổ nồi ốc ra rổ cho ráo nước, rồi bà giục chị Bích Khuê:
 
“Cô sang nhà ngang mời ông bà cùng sang đây ăn ốc. Phải ăn nóng thế này, ốc mới ngon.” Chú Mấm cũng được nhắn sang ăn ốc luộc, nhưng chú cám ơn và nhất mực từ chối. Chú bảo bên nhà chú ăn mãi rồi.
 
Chỉ dăm phút sau, cả hai gia đình ngồi vòng tròn trên chiếu mà trung tâm là rổ ốc và bát nước chấm. Anh Tuấn vừa thấy rổ ốc đã lại nhanh miệng đọc câu thơ nhại giọng thơ Hồ Xuân Hương: “Thân em như thể ốc mà thôi. Thơm tho hương ngát khiến bồi hồi. Quân tử nhìn em ao ước mãi. Vừa giòn vừa béo, nhỉ, chao ôi!”
 
Bố tôi không kịp ngăn anh Tuấn lại, chỉ lườm anh một cái rồi đằng hắng. Chị Bích Khuê, mặt lại đỏ như quả nhót chín. Bố mẹ chị ấy cười hiền hoà. Ông bố chị lấy ra chai rượu trắng, xách theo từ lúc nào không biết, mời bố tôi: “Cám ơn ông bà Chánh cho chúng tôi xơi ốc luộc. Dân dã thế mà ngon đáo để, ông Chánh nhỉ. Ta làm với nhau mấy tợp rượu đưa cay nào.” Tôi ngồi cạnh chị Bích Khuê, thấy hai má chị đỏ chín. Sao mà chị đẹp thế. Anh Ngọc hồn nhiên, vừa ăn ốc vừa xuýt xoa khen ngon. Mẹ tôi ngồi cạnh anh Tuấn, để nhỡ anh có xuất khẩu thành thơ… Hồ Xuân Hương nữa thì kịp bấu vai anh kẻo anh bị bố mắng.
 
Tự nhiên, hạnh phúc đến với tôi một cách bất ngờ khi chị Bích Khuê vừa khêu ốc cho tôi vừa nói: 
 
“Chúc hái lá chanh với bẻ gai bưởi vất vả nhỉ. Đây, chị thưởng cho hai con ốc tướng này!” Lúc ấy tôi chỉ kịp hưởng hạnh phúc mà không thắc mắc gì. Lớn lên, có lúc nhớ lại những ngày tản cư cũ, tôi mới thắc mắc: “Sao hôm ấy chị Bích Khuê chỉ thưởng cho mình hai con ốc tướng mà không thưởng cho anh Ngọc nhỉ?” Rồi tôi tự giải đáp điều thắc mắc của chính mình: “Chắc chị ấy đền công cho mình vì chỉ trước hôm ấy ít lâu, mình tặng cho chị tràng hoa xoan tím nhạt và thơm ngát. Chắc thế!”
 

Quyên Di    

Thứ Ba, 27 tháng 10, 2026

CHUYỆN HAI NGƯỜI - Nhã Uyên

 


Căn phòng nhỏ chỉ vừa đủ cho một chiếc giường và một bàn nhỏ trên để vài ly nước uống. Thế mà mẹ Ngọc bảo Ngọc phải ngủ chung với người chị họ tên Thu Vân và bạn chị ấy tên Ngọc Điệp trong gian phòng nhỏ nầy.  Không có phòng nào khác vì nhà của Ba Mẹ Ngọc đông người. Gia đình Ngọc sáu người gồm Ba Mẹ và bốn con. Bốn người con gồm một trai ba gái: Con trai là anh trai của Ngọc đến Ngọc và hai em gái của Ngọc.  Nhà chật lắm nay lại thêm chị Vân từ quê Nội lên tỉnh thành SG đặng theo học Đại Học. Tối nay, bạn chị Vân tới thăm chị Vân nên chị Vân rủ người bạn gái ngủ lại đêm. Thế là ba người con gái nằm ngủ chung  trên một giường. Ngọc chỉ mới mười hai tuổi, đang học Trung Học Đệ Nhất Cấp - lớp Đệ Lục hay lớp Bảy.  Hơn mười giờ đêm nên ai nấy cũng lên giường và ngủ trong mùng.  Đèn đã tắt nên căn phòng tối om, không thấy gì chung quanh hết.  Ngọc nằm mé trong cùng, gần vách tường, Ngọc đang im lặng, tuy buồn ngủ nhưng chưa ngủ được.  Nằm lim dim.

Có tiếng chị Thu Vân thì thào nho nhỏ:
 
- Điệp ơi, mầy ngủ chưa vậy? 

Chị Điệp trả lời, giọng tỉnh táo:
 
- Chưa, tao chưa buồn ngủ. Chắc quen thức khuya nên khó ngủ sớm được, mầy ơi!

Rồi Ngọc nghe chị Vân nói nhỏ nhẹ:
 
- Tao cũng vậy, nằm nãy giờ mà chưa buồn ngủ!

Hai người im lặng một lúc lâu.  Ngọc vẫn nằm im. Không ai hỏi chuyện Ngọc xem còn thức hay ngù. Không ai lên tiếng.  Ngọc chỉ nghe tiếng đồng hồ treo tường tí tách, đều đặn.

Chợt chị Điệp cất giọng hỏi chị Vân: 
 
- Ê Vân ơi ! Vậy mầy lên Sài Gòn thì anh Danh có liên lạc gì  với mầy chưa? Chắc lúc mầy đi, anh ấy buồn lắm.  Có gì hay hay mầy kể tao nghe nhé!. Hay là mầy không muốn kể thì thôi!

 Rồi Ngọc nghe tiếng thở dài của chị Vân: 
 
- Thì mầy biết sơ sơ cũng đủ. Với lại tao không muốn nói chuyện bồ bịch của tao lúc con Ngọc có đây. Hay là lát nữa đi,  khuya khuya một chút đi rồi tâm sự riêng sau.

 Đoạn chị lên tiếng hỏi Ngọc:
 
- Ngọc ơi, em ngủ chưa vậy? Ngọc còn thức không em?... 

Ngọc nằm im, không biết có nên cho hai chị lớn biết mình còn thức. Thôi thì Ngọc cứ im lặng.

- Chắc nó ngủ rồi, Điệp à! - Chị Vân nói tiếp, giọng bình thản:
 
- Mà tao biết làm sao? Má tao biểu đi lên Sài Gòn học cho má tao vui.  Bà biểu tao cố gắng thi tuyển sao cho đậu vào Đại Học Dược Khoa khoá rồi nhưng tao thi rớt nên ghi tên Luật Khoa.  Học Luật Khoa nghe nói không khó mấy, cứ đi nghe giảng, ghi bài rồi mua cours về nhà học bài. Đến cuối năm thi dễ đậu hơn là bên Khoa học. Tao nghe nói thiên hạ học bù đầu bên đó.

Chị Điệp nói vài câu an ủi:
 
- Thôi, mình ban A, học Vạn Vật thì vào Dược Khoa thích hợp hơn.  Chắc tao theo ngành Sư Phạm hai năm học rồi ra trường, đi dạy vài năm xem có thích hợp hay không!  Dạy con nít  vui lắm vì tao vốn thương trẻ em.  Nhưng tương lai ở cái tỉnh nhỏ chắc cũng vầy vậy, ngày nào như ngày nấy, được một cái là gần cha mẹ và bạn bè năm xưa. Cảnh cũ, người cũ. Cho nên tao sẽ không ngỡ ngàng như phải thay đổi lối sống như ở chốn thị thành hoa lệ. 

Chị Vân đồng ý ngay nên vội nói với chị Điệp:
 
- Vậy cũng được, ngành Godautre là Gõ Đầu Trẻ lúc nào cũng cần thiết. Như vậy, không chừng lúc ra trường mầy  lại được  trở lại mái trường xưa yêu dấu để ̣đi dạy thì hạnh phúc biết bao. Nhớ lúc nhỏ, mình có dịp đọc truyện " Nắng Đẹp Miền Quê Ngoại " nên tao yêu quê Ngoại hết sức. Được sanh ra và lớn lên nơi quê ngoại đã tròn mười tám năm. Thời gian qua nhanh quá, tiểu học rồi trung học.  Rồi lập thân mà được sống gần gũi nơi thôn quê quen thuộc, còn gì bằng!  

Chị Điệp hỏi nhỏ, trêu chọc:
 
- Vậy cô nàng Vân cũng nhớ nhà. Nói thiệt đi, mầy có còn nhớ anh Danh không?

Chị Vân ấp úng một chút:

- Ừa, cũng có mà thôi. Bây giờ xa nhau gần một tuần nên cũng bớt nhớ. 

Rồi đột nhiên, chị Vân tâm sự thêm cho bạn gái:
 
- Lúc chia tay lên tỉnh thành, anh có rủ ra biển LH chơi. Má tao đâu biết, cứ tưởng tao đi chơi với bạn gái nên cho phép, sáng đi chiều về, đâu có đi suốt đêm nên cũng cho phép. 

Chị Điệp hỏi dồn:
 
- Ra biển thôi à? Đi bằng cách nào?

Chị Vân trấn an bạn:
 
- Chắc chắn là không dám đón xe lam ở chợ vì nhiều người quen biết bắt gặp tao đi chơi riêng với bạn trai thì rầy rà, phiền lắm. Mẹ tao coi vậy mà nghiêm lắm.  Anh Danh có xe của cơ quan nơi anh làm việc nên anh đón Vân nơi góc chợ rồi đưa ra biển. 

Chị Điêp thắc mắc:
 
- Thế rồi hai người làm gì ngoài biển?

Chị Vân  nhẹ nhàng nói:
 
- Chẳng làm gì hết,  có uống vài thứ giải khát . Sau đó, tụi tao đi tìm vỏ sò, vỏ ốc, đi dạo dọc theo bờ biển rồi ngồi ngắm thuỷ triều, ngắm chim biển, ngắm người ta qua lại, nhưng chưa đến lúc hoàng hôn, anh lại đưa tao về.

Lúc nầy Ngọc nghe chị Điệp hỏi tiếp:
 
-Thế là lần cuối gặp nhau vui hén. Rồi phút chia tay ra sao?

Chị Vân hé lộ tình tiết một chút:
 
- Ra sao là ra sao. Tao đã báo tin cho anh biết ngày hôm sau tao đi rồi. Hình như tao hơi run. Anh cũng không nói nhiều.  Đôi mắt rươm rướm lệ mà tao cũng có hai hàng nước mắt cảm động. Hai đứa khóc chia ly. Cuối cùng quen nhau hơn một năm cũng đành xa rời, dang dở!

Chị Điệp chợt xuýt xoa:
 
- Ừa, thời gian hai người quen biết nhau ngắn ngủi thât!  Mà mầy có nghĩ đó là tình yêu hay không?

Chị Vân trả lời:
 
- Tao không biết nữa! Nhưng sau cùng, khi thấy tao khóc thì anh ấy ôm lấy tao, vuốt tóc, lau mắt tao.  Lúc đó, tao chưa từng biết mình có yêu hay không?  Chỉ thấy mình hồi hôp mong chờ giây phút gặp gỡ, quyến luyến nầy mà không tưởng tượng được chuyện gì đang hay sẽ xảy ra. Hình như tao chẳng chủ động mà chỉ thụ động. Và sau cùng, anh hôn nhẹ lên má tao. Tao không nói gì thêm. Anh ấy chỉ chào tạm biệt. Rồi thôi. Lần cuối là vậy đó!

Chị Điệp giiọng trầm ngâm:
 
- Thôi cuối cùng gặp nhau chỉ là tạm biệt.  Để rồi anh Danh đặt hy vọng vào tương lai, đợi ngày mầy ra trường. Bốn năm nữa coi bộ còn lâu à.

Chị Vân nói thêm:
 
- Hy vọng khi nào về thăm má tao, tao sẽ gặp anh. Nếu anh chưa gặp và lấy người khác.

Chị Điệp lại an ủi chị Vân:
 
- " Que sera,sera!"  Cái gì đến rồi sẽ đến. Thôi mình nên tạm dừng bàn chuyện. Nếu anh ấy thật lòng thì anh sẽ hỏi thăm hay liên lac.

Thế là ai nấy sau đó đều chìm vào giấc ngủ vì cũng đã khuya. Tuy nhiên, lần đầu Ngọc nghe được câu chuyện tâm sự của người chị họ với chị bạn gái  trong cái đêm hy hữu ấy.  Bởi vì chị Vân lớn hơn Ngọc  sáu tuổi cho nên chị Vân chẳng bao giờ tâm sự với Ngọc dù hai chị em có ngủ chung với nhau cùng một phòng trong khoảng hai năm. Chị Vân cố gắng lo học.

Trong mắt mọi người trong nhà, Ngọc chỉ lả cô bé, còn quá nhỏ, chưa biết gì, chưa quen biết người khác giới để hiểu được những rung động của người lớn. Người lớn thì họ khác con nít, trai gái có lúc quen nhau, bồ bịch rồi cũng có lúc phải rời xa, chia tay.  

Ngọc chưa hiểu những gì mà Mẹ Ngọc nói về người thanh niên tên Danh mà chị Thu Vân được quen. Ngọc được biết là đã có lần anh ấy tìm đến nhà của Ba Mẹ Ngọc để hỏi thăm và xin gặp chị Vân nhưng chị Vân vắng nhà.  Mẹ Ngọc nói anh Danh là người từng trải: " Người ta lớn tuổi, ra đời rồi nên chững chạc; còn con Vân thì khờ khạo quá."  Theo ý Mẹ của Ngọc thì Mẹ không biết có sợi dây liên kết ràng buộc nào giữa chị Vân và anh Danh hay không nhưng sau đó, Mẹ đã tiết lộ thêm một chi tiết khi anh ấy đã nói  với Mẹ của Ngọc về chuyện hai người.  Anh ấy bảo: " Tôi chỉ là bạn và tôi xem Vân như một người em gái!"  Do đó, tuy không dám nói ra hay khuyên bảo chị Vân nhưng Mẹ nhận xét là  hai người không hợp tuổi nhau  mà nếu có thành chồng thành vợ  trong tương lai chắc là duyên số.  Chị Thu Vân thì rất kín đáo nên chẳng cho ai trong gia đình biêt nhiều về các bạn của chị. Ngọc chỉ biết lúc Ngọc lên Đệ Tứ hay lớp 9, chị Thu Vân lên xe hoa với một người khác. " Que sera, sera!" - hay là: " Whatever will be, will be!" như Ngọc hiểu : Những gì sẽ tới rồi sẽ tới. " Hạnh phúc rất mong manh, nó đến rồi đi . Nhưng khi có cánh cửa sổ đóng lại thì sẽ có cánh cửa sổ khác mở ra... Lúc đó, chị Vân có trong tay hạnh phúc, Tình yêu đến với chị lúc chị đang đi học.  Đó là mơ ước của những cô gái vừa lớn, chưa rõ nhiều về  yêu thương là có gia đình, hạnh phúc.  Chị Vân sau nầy có cơ hội cùng chồng trở về quê nhà gần nơi bãi biển; nhất là hàng ngày chị Vân  được ngắm nhìn nắng đẹp miền quê Ngoại. Nắng nơi quê hương đẹp đẽ vô cùng. 

Cuối chuyện nầy thì các bạn sẽ hỏi: Còn Ngọc thì sao.  Xin trả lời:" Chuyện gì đến sẽ đến!"
 
 
Nhã Uyên

Thứ Hai, 26 tháng 10, 2026

BỂ NƯỚC SỐNG - Trần Thế Ngọc

 


Một bể nước sống! Đó là tiếng người ta thường gọi giống xương rồng khổng lồ Saguaro. Tại sao? Bởi vì số lượng nước mà giống cây sa mạc này có thể hút lấy và gìn giữ. Các em xem, ở sa mạc mưa không có rơi suốt liền mấy tháng, nhưng khi có, giống xương rồng Saguaro sẽ hút lấy đủ mức để sống và đơm hoa kết trái trong vòng một năm hay hơn. Khi chứa đầy nước, nó có thể cân nặng từ 5 tấn trở lên!
 
Cuộc nghiên cứu sâu xa về bể nước xương rồng này cho chúng ta biết rằng nó thật thích hợp với vùng sa mạc. Thay vì có một rễ cái dài không thể sống trong cát sa mạc, giống xương rồng này lại có những rễ nhỏ hơn gần mặt đất bò ra mọi phía từ thân cây chính. Khi trời mưa, những rễ này sẽ hút lấy nước trong cát ngay khi nó rơi xuống. Lớp "da" hay lớp vỏ ngoài có si láng mướt của nó được khấc thành nhiều rãnh để có thể dãn ra như một đàn phong cầm khi nó đang hút nước vào. Hơn nữa, mặt trong của lớp vỏ chống nước ấy dầy đặc một thứ vật liệu xốp để hấp thụ nước do rễ cây đem lên.
 
Bây giờ cái gì giúp xương rồng Saguaro đứng ngay không ngã? Đấng Tạo Hóa đã ban cho nó một bộ xương hợp thành bởi những cột chống đỡ giống như nấc thang có bề rộng từ 2 phân đến 5 phân chạy dài theo thân và những nhánh của nó. Những cột chống đỡ này cũng giúp chuyển nước lên lớp mô xốp.
 
Hãy nhìn vào kích thước của xương rồng Saguaro! Vài mẩu đã mọc cao đến 15 thước hay hơn, bằng chiều cao của một tòa bin đinh 5 tầng với đường kính của thân cây vào khoảng 60 cm. Có mấy cây được người ta tin rằng đã sống lâu hơn 200 tuổi!
 
Nơi đâu các em có thể thấy những bể nước vĩ đại này? Trong sa mạc Sonoran ở Tây Nam nước Mỹ, đặc biệt tại vùng Công Sản Quốc Gia Saguaro.
 
 
(theo tạp chí "AWAKE!")     
TRẦN THẾ NGỌC       
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 9, ra ngày 10-10-1971)


Thứ Bảy, 24 tháng 10, 2026

NHỮNG NỤ HOA CUỐI MÙA - Nhã Uyên

 


Có một con dốc nhỏ để bước đi để lên thư viện từ góc sân của khuôn viên trường đại học. Thoạt từ đàng xa khi tôi trông thấy tòa nhà thư viện thì tôi cứ tưởng khoảng cách từ tòa nhà trường đại học lên thư viện là không đến nỗi xa lắm nhưng rồi khi tôi phải đi bộ hơn năm phút mới đến thư viện thì tôi mới biết khoảng cách nầy hơi xa, xa hơn là tôi đã nghĩ. Tôi nghĩ thầm: " Lạ nhỉ, ngôi trường nầy không nhỏ gọn, nó thật sự rộng lớn hơn những ngôi trường trong  quá khứ của tôi nhiều." Chỉ khi tôi bắt đầu lò dò, đi dọc đi ngang để quan sát ngôi trường mới mẻ mà tôi được học thì tôi nhận ra nó nằm trên một vùng đất rất rộng lớn mà tôi đi bộ đến mỏi chân. Đây là trường học tư thục được thành lập cách đây hơn ba mươi năm nhưng đối với mắt tôi nhìn thì nó rất mới và khang trang. Thư viện bốn tầng lầu trên đồi cao rất dễ nhận ra từ phía xa. Chỉ khi ban đêm, sau giờ ăn, tôi mới rảnh rỗi để lên thư viện học bài, còn khi ban ngày, tôi không có thời giờ lên thư viện bởi vì tôi bận bịu với công việc làm thêm ngoài giờ học. Tôi vừa đi học và vừa đi làm cho nhà trường để có tiền mua sắm sách vở và quần áo. Làm việc cho nhà trường thì không phải đóng thuế nhưng tiền lương tôi được trả cho mỗi giờ thì ở mức tối thiểu. Công việc trong trường có thể là tay chân lao động chẳng hạn như rửa chén bát cho nhà ăn hay là hút bụi trong các hành lang nội trú hay là săn sóc cây cảnh trong trường hoặc có thể là vận dụng trí óc một tí để phụ tá các giáo sư trong việc dạy kèm các sinh viên. Đây là năm thứ nhất của tôi tại đại học Mỹ cho nên tôi không thể dạy kèm vì chưa có chứng chỉ nào hết.  Tôi ghi danh nhiều lớp trong khoá học mùa thu đầu tiên nầy và vì thế, thời khoá biểu của tôi đầy kín những giờ học và giờ làm. Công việc làm thêm của tôi nơi trường là một công việc tay chân. Tôi đi lên khoảng sân trước thư viện để trồng hoa cho đẹp ngôi trường, để trang trí những vuông đất trống. Trước hết tôi nhổ bỏ những đám hoa cánh bướm tàn héo vì mùa hè đã qua. Rồi tôi xới đất lên, cào cỏ dại bỏ đi, kế đó, tôi sửa soạn, chăm sóc kỹ lưỡng khu đất trống cho thật sạch, thật tốt bằng cách rải thêm đất mới, rải thêm phân bón và đào những lỗ nhỏ  để trồng những giống hoa mới. Đây là hoa cấm chướng đã được trồng sẵn từ những trang trại khác. Thân hoa đã lớn và cành hoa đã trổ ra những nụ nhiều mầu sắc. Hoa nhỏ nhắn nên hoa đẹp một cách khiêm tốn, nhẹ nhàng. Tôi cắm rễ của thân hoa xuống đất và sau cùng là tưới nước nhẹ nhàng trên những đoá hoa mới trồng xinh đẹp ấy. Tôi làm suốt buổi chiều mới xong được một  phần của khoảng sân trước thư viện. Sau cùng tôi nghỉ tay vì đã hết giờ và trong những ngày kế tiếp, công việc làm của tôi sẽ tiếp tục. Những nụ hoa cẩm chướng màu trắng, màu hồng và màu cam đỏ còn là búp nên dễ thương. Tôi biết chắc chắn chừng độ mươi ngày nữa, những khóm hoa nầy sẽ nở rộ, xoè ra và sẽ xinh đẹp hơn lúc mới trồng. Tháng chín vừa hết và tháng mười vừa sang. Mùa hè mà tôi tưởng như chấm dứt từ tháng tám vẫn còn vất vưởng đâu đó trong tháng chín bằng những ngày rất đỗi nóng bức. Bấy giờ là tháng mười, khoá học mới bắt đầu hơn một tháng và hình như mùa thu phảng phất đâu đây. Lạ thật!  Tôi vẫn thường nghĩ những tháng dương lịch được phân chia theo mùa. Theo tôi thường nghĩ, tháng giêng-tháng hai-tháng ba là mùa xuân, tháng tư- tháng năm- tháng sáu là mùa hạ, tháng bảy-tháng  tám-tháng chín là mùa thu, tháng mười- tháng mười -một- tháng mười hai là mùa  đông. Nhưng không, mùa hạ nơi đây bắt đầu ngày 21 từ tháng sáu và kéo dài đến ngày 21 tháng chín. Vậy thì bây giờ đầu tháng mười thì mùa thu mới lờ lững trở về được độ vài tuần. Tháng mười thì trời sụp tối sớm hơn các tháng trước và thời tiết trở lạnh đôi chút. Các buổi học vội vã, gấp rút và những ngày thi dồn dập, tới tấp. Lúc nào ngoài giờ học mà có dịp đi ngang thư viện thì tôi ngắm nghía những đoá hoa cẩm chướng xinh đẹp. Lúc ấy, trong trí tôi nhen nhúm có đôi chút tự hào về công trình tô điểm của tay tôi cho ngôi trường rộng lớn nầy. Bầu trời tháng mười vẫn có màu xanh đẹp đẽ vì chưa có trận mưa nào hết.  Bầu trời còn trong sáng với nắng ấm vì khí hậu khô khan tuy là vào buổi sáng hay có sương mù nhưng đến trưa thì nắng lại sáng lên rực rỡ. Có phải mùa thu chưa về tới nên lá trên cây chưa đủ vàng để rơi rụng theo gió thu nhẹ bay, tuy nhiên, dù có những đám mây trắng phía xa, bầu trời vẫn là màu xanh trong tháng mười . Tại sao bầu trời màu xanh ?  Tôi cảm thấy yêu đời khi nhìn màu xanh của bầu trời vì mỗi ngày khi thức dậy  tôi luôn mong mỏi có những điều êm đẹp xảy đến trong ngày dưới bầu trời màu xanh cho dù đôi khi có những đám mây trắng ở xa xa. Và tôi mơ màng tự hỏi màu trời xanh đến từ đâu? Ai có thể giải thích cho tôi tại sao chúng ta thấy được màu xanh vui tươi của trời cao ?  Sau nầy, khi tôi được học thêm về sự khuếch tán của ánh sáng mặt trời thì tôi hiểu được việc gì đã tạo ra màu xanh đẹp đẽ của bầu trời trên cao. Khi nào có mây mù ẩm ướt, các giọt nước trên không sẽ làm các màu của ánh sáng trộn lẫn và bầu trời sẽ mất màu xanh lơ đẹp đẽ, sống động mà khoác lên một chiếc áo lờ mờ màu trắng hay xám đục.  Vì vừa làm việc trong trường vừa đi học cho nên tôi rất bận rộn để chẳng có thời giờ suy nghĩ vẩn vơ cho bất cứ việc nào khác ngoài việc học. Tôi không có đủ thời giờ để ngủ nghỉ vì thức khuya, dậy sớm để lo cho các bài kiểm và các bài thi của những môn học. Nghĩ cho cùng, tôi luôn bận rộn để chẳng thể nào suy nghĩ về quá khứ. Hình như tôi cố quên lãng quá khứ để chăm chú học hành.  Có một vài điều đáng nhớ là khi tôi đang làm việc cho trường học, khi đang nhổ cỏ dại, hoặc đang lượm những chiếc lá vàng, đang tỉa bỏ các nụ hoa đã tàn khi hết mùa hoặc đang tưới cây cảnh cạnh lớp học thì có vài người bạn học cùng lớp đi ngang qua chỗ tôi đang làm việc. Khi thấy tôi, họ đứng lại để trò chuyện dăm ba phút và họ tiếp tục bước đi sau khi nói một câu an ủi: " Take it easy! " hay  tạm dịch ra Việt ngữ : " Đừng quá sức nhé! " Đó là những bạn học cùng lớp trong trường của  tôi. Họ là những học viên được cha mẹ giúp đỡ nên họ không phải làm thêm ngoài giờ học như tôi phải làm. Tuy nhiên, trong lòng tôi  lúc đó thì tôi không thấy có gì để ganh tị với bạn bè hay buồn tủi cho số phận. Được việc làm thêm là một điều may mắn cho nên tôi không thấy công việc tay chân là nặng nhọc. Lúc nào tôi cũng tự an ủi chính mình vì tôi tự lập và cảm thấy mình đầy đủ nên tôi không ao ước thêm. Chẳng hạn tôi không ao ước có thêm nhiều tiền để mua sắm quần áo sang trọng hay là ao ước có xe  riêng để đi lại.  Tôi đi bộ đã quen rồi mà nếu tôi muốn đến nơi nào xa hơn ngoài khuôn viên trường học nơi tôi nội trú thì tôi chịu khó đón xe buýt để đi. Tôi chỉ quanh quẩn  trong trường, lúc nào cũng lo học, không xem ti vi, không có bạn trai.  Mùa thu trở về nhẹ nhàng lúc nào không hay. Những đoá hoa cuối mùa được trồng lên trên mảnh đất khô cằn luôn cần được chăm sóc bằng cách tưới nước đều đặn hai ba lần một tuần và khi hoa nào héo thì phải được tỉa sửa.  Do đó, tôi luôn có việc làm khoảng hai mươi giờ một tuần.  Hoa cuối mùa đã nở đều đẹp đẽ là niềm an ủi cho tôi khi nhìn ngắm chúng và tự an ủi chính mình là hãy luôn vui lên và  cố gắng. Những tuần lễ thi cử dồn dập, bài vở càng lúc càng nhiều, tôi lo lắng học càng siêng năng hơn. Khi cuối mùa thu trời chuyển lạnh, tôi co ro trong chiếc áo ấm vì chưa quen với thời tiết lập đông.  Mùa đông đầu tiên nơi đất khách quê người, tôi chưa quen với khí hậu thay đổi nơi đây nên có khi cũng húng hắng ho. May sao, tôi chỉ ho nhẹ, không đến nỗi bị cảm cúm phải nghỉ học.  Đôi lúc tôi mong được có lại những ngày ấm áp của mùa thu, tôi thích được có lại cái nóng bức của mùa hè. Mùa đông nơi đây đã lạnh lẽo lại có những cơn mưa dầm dề kéo đến vào buổi chiều và buổi tối với những cơn gió lạnh buốt thổi đến rát buốt cả mặt mũi. Rồi khoá học mùa thu chấm dứt sau mười tuần lễ bằng những cuộc thi cuối khoá trước lễ Giáng Sinh. Những đoá hoa cuối mùa thu mới ngày nào còn khoe sắc thắm mà nay chúng đã tàn phai một cách tệ hại. Chúng không còn màu sắc rực rỡ, chúng không còn tươi thắm và bầu trời xanh ngắt trên không hôm nào đã thưa nắng, chuyển màu xám xịt. Bãi đất trước thư viện bấy giờ lại trống trải và trở nên lạnh lẽo, trơ trọi. Tôi cũng nghỉ làm vài tuần để lo học thi cuối khoá. Rồi khoá học mới bắt đầu cùng một lúc với năm mới bắt đầu và người ta gọi khoá học nầy gọi là khoá mùa đông. Như tôi được trải nghiệm khoá học bắt đầu từ ngày thứ hai của tháng một năm mới - vừa sau Tết dương lịch cho đến giữa tháng 3 dương lịch thì chấm dứt. Chao ôi, lúc đó tôi hơi quen dần với cái lạnh toát của khí trời và những cơn mưa dài u ám đồng thời tôi cũng ao ước mong đợi mùa xuân. Hai khoá học trôi qua, mùa xuân cũng vừa đến với đôi chút ấm áp tuy cũng còn rất lạnh đối với tôi. Và sau cùng của niên học là khoá mùa xuân từ giữa tháng ba đến hết tháng năm khi mùa hè ấm áp trở về. Trường tôi học theo chương trình tam cá nguyệt, một khóa học chỉ kéo dài hai tháng rưỡi hay mười tuần là xong. Sau hai tháng và thêm hai tuần là hết một khoá. Nếu có học thêm vài tuần trong mùa hè thì tôi cũng cố gắng học nhưng tôi dùng thời gian hè để làm thêm nhiều giờ hơn, kiếm thêm chút đỉnh để mua sách vở và xài vặt và phần chi phí còn lại như tiền học, tiền ăn, tiền phòng thì mượn nợ nhà trường với lãi suất thấp dành cho học viên nghèo. Đối với tôi, hạnh phúc lớn lao của tuổi vừa lớn là được đi học, cho dù túng thiếu không đủ tài chánh cũng thấy thoả lòng với những mơ ước tôi ôm ấp lúc nhỏ. Tôi vẫn tưởng thời gian trôi qua thật chậm, vì chưa quen với những ngày đông giá rét nên khoá mùa đông mười tuần tôi cảm thấy nó cứ kéo dài lâu lắc nhưng rồi nó cũng qua đi như ngày tháng qua đi một cách nhanh chóng không ngờ được. Khoá học gồm chỉ mười tuần cứ hai tuần lại có một lần bài kiểm kế đến một cuộc thi giữa khoá  và lại bài kiểm lần lượt đến và sau cùng là cuộc thi mãn khoá. Chúng tôi vừa mới đến trường hôm nào vào mùa thu tháng chín mà bấy giờ đã hết một năm. Mùa hè đến thì bạn bè chia tay tôi đi nghỉ hè. Tôi không có gia đình, cha mẹ bên cạnh và chẳng có quê nhà để về thăm họ hàng nên chẳng đi đâu trong mùa hè. Tôi chỉ đi làm thêm chờ đến tháng chín thì bắt đầu niên học mới. Trường tôi học theo chương trình tam cá nguyệt, một khóa học chỉ kéo dài hai tháng rưỡi hay mười tuần là xong. Sau hai tháng và thêm hai tuần là hết khoá. Vì thế, thời gian học của tôi tại ngôi trường trong hai năm đầu tiên trên đất Mỹ xảy ra rất là nhanh. Sau đó, tôi chuyển sang trường chuyên khoa. Khi giã từ ngôi trường đầu tiên để đi học nơi trường khác, tôi cảm thấy nhớ nhung  trường cũ, nhớ những bông hoa đẹp đẽ, nhớ những lời nói an ủi của bạn học. Nhờ có bạn bè hiện diện chung quanh tôi mà tôi có vài kỷ niệm buồn vui của tuổi học trò. Trong cuộc sống lứa đôi, hạnh phúc sau nầy của đời tôi, có lúc tôi mơ màng nhớ đến khoảng thời gian trong sáng của những năm đầu tiên xa quê hương và gia đình, nhớ đến thuở làm học viên ở ngôi trường đầu tiên nầy và những giây phút êm đẹp, thanh thản của tuổi đôi mươi. Những đoá hoa đẹp đẽ cuối mùa rồi đã tàn phai, đã ḅị loại bỏ để trở thành cát bụi theo thời gian. Tuổi thanh xuân của tôi đã xa rời tôi từ rất lâu, chỉ còn những kỷ niệm thời làm học viên của tôi, chúng vẫn còn sống động trong ký ức của tôi, chẳng bao giờ mờ nhạt hay phai tàn. Chúng là những kỷ niệm đẹp đẽ, đáng quý, đáng yêu và không thể nào quên được như tôi chẳng quên những năm đầu tiên xa lạ nơi đất khách, quê người. Một lần ra đi, vô tình tôi lạc mất cả đời mùa thu yêu thương nơi quê hương bỏ lại.

Nhã Uyên     

Thứ Sáu, 23 tháng 10, 2026

CHIỀU XÔN XAO NẮNG VỠ - Trần thị Phương Lan


Lá úa rớt ngoài song
Hanh hao phiến nắng hồng
Nắng nhạt hè phố vắng
Mùa thu có còn không

Thu đến rồi thu đi
Hồn mơ bâng khuâng gì
Gió lùa qua cửa khép
Mưa thoáng đọng bờ mi

Ánh sao biếc đêm thâu
Trăng vàng úa âu sầu
Gió rít gào ray rứt
Mùa thu trôi về đâu

Nắng tàn phai cuối trời
Chim xoãi cánh nẻo khơi
Gót chân về cuối phố 
Mưa hoang lạnh bờ môi

Mùa thu vương nẻo xa
Mắt hoen lệ nhạt nhoà
Ngàn hoa tàn hương sắc
Xao xuyến tháng ngày qua

Chiều xôn xao nắng vỡ
Hoàng hôn tím phai dần
Gió đông về se sắt
Tiếng lòng ai thì thầm...

                        Trần Thị Phương Lan
                          (Bút nhóm Hoa Nắng)


Thứ Tư, 21 tháng 10, 2026

BUỔI TỐI TRONG NHÀ - Nguyễn Sĩ Đông

 


Như thường lệ, sau bữa cơm tối, khi cổng nhà đã được đóng kín thì cả gia đình tôi đều có mặt dông đủ ở phòng học. Bên chiếc bàn dài cạnh cửa sổ, cha tôi ngồi xem báo, anh Huy loay hoay lật tự điển, chị Liên hí hoáy vẽ hình vạn vật và tôi vừa lẩm nhẩm học bài công dân vừa đưa mắt nhìn mẹ tôi lúc đó đang ngồi đan áo trên chiếc phản kê ở góc phòng. Cạnh mẹ tôi, bé Tuấn đang ngồi ê a tập đọc với quyển vần của nó. Tay thoăn thoắt đan, mắt mẹ tôi vẫn không rời trang sách để thỉnh thoảng sửa cho Tuấn một vài chữ sai. Đọc một lát, Tuấn gấp vở lại ngáp một tiếng lớn rồi lăn ra nằm cạnh mẹ tôi phụng phịu:
 
- Mẹ ơi! Con buồn ngủ.
 
Anh Huy đang chăm chú dò cây bút chì trên trang tự điển Larousse dầy cộm liền ngửng lên sừng sộ:
 
- Buồn ngủ thì vào buồng mà ngủ chứ! Bộ phải có người hầu nữa à?
 
Mặc dù từ trước đến giờ vẫn sợ oai anh Huy, bé Tuấn vẫn không chịu tụt xuống đất vào buồng ngủ vì quả thật là bây giờ nó đang ngán cái bóng tôi âm u của gian buồng kia đến nỗi sẵn sàng chịu muỗi đốt để được ngủ ở bên cạnh mẹ tôi. Khỏi phải nghe cái giọng đánh vần đả đớt của bé Tuấn nữa, mẹ tôi vừa ngồi đan vừa suy tính việc nhà, sau cùng bà cất tiếng gọi u Dần lúc đó đang còn lục đục ở nhà sau:
 
- U này! U đã cho gà vào chuồng rồi chưa nhỉ.
 
Có tiếng U Dần suýt soa rên rỉ như vừa gặp phải một chuyện gì đau lòng lắm:
 
- Thôi chết tôi rồi! Sao mà chiều nay lại ngớ ngẩn đến quên đầu quên đuôi thế này không khéo chuột nó vồ mất lại công toi.
 
Rồi dù cho mẹ tôi hết đe dọa là mắt kém như u thế nào cũng bị vấp ngã ngoài vườn cam lại cam đoan rằng lũ gà đã theo thói quen cứ mỗi chiều là tự động kéo vào chuồng, u Dần cũng nhất quyết đòi ra vườn xem xét. Sau cùng để làm cho bà yên lòng, tôi được "phái" ra vườn để kiểm soát lại bầy gà. Tay xách cây đèn bão do u Dần trao cho, tôi thận trọng bước ra vườn tiến lại phía chuồng gà. Chị gà mái đang xù cánh úm con bị ánh đèn chiếu vào mặt liền la lên quang quác. Tôi kéo gà mẹ ra góc chuồng để dễ bề quan sát, các chú gà con mất chỗ trú nên kêu chum húp và thi nhau chạy nhảy loạn xạ làm cho tôi phải lấy tay vẹt chúng qua một bên để đếm. Vừa đưa tay ra tôi bị gà mẹ mổ "cọc" một cái đau điếng, tuy vậy sau một hồi nhìn ngược ngó xuôi tôi đã kiểm soát được chúng : còn đủ chín mạng. Giá mà thiếu mất một con u Dần dám chong đèn thức tìm suốt đêm lắm. Tôi vừa nghĩ như thế vừa đóng cửa chuồng lại và trở vào nhà. Vì vô ý nên tôi bước hụt chân loạng choạng suýt ngã, cây đèn bão tôi xách nơi tay là một cây đèn cũ nên sau cái hụt chân của tôi, tim đèn tự động tụt xuống rồi phụt tắt. Ngoài vườn trở nên tối om, gió lùa nhẹ qua lá cây chạm vào nhau nghe rì rào như những lời kể lể, than vãn. Trong cảnh ghê rợn đó, tôi tuy không đến nỗi thỏ đế lắm là có thể quăng đèn rồi vừa ôm mặt kêu khóc vừa chạy vào nhà, nhưng cũng phải thu hết can đảm mới dám dò cẫm từng bước trở vào nhà. Đến cửa bếp, tôi bị u Dần hỏi:
 
- Thế nào? Còn đủ cả chứ?
 
Sau cái gật đầu của tôi, những nét lo lắng trên mặt u mất đi nhưng khi nghe tôi cằn nhằm đòi mua đèn mới thì bà lại la lên:
 
- Bày vẽ vừa chứ! Động đến là đòi mua với sắm. Mua cho lắm vào rồi có thèm mó tơi đâu mà mua cho mất công.
 
Tôi định cãi lại nhưng cái lừ mắt của mẹ tôi đã làm cho tôi ngoan ngoãn ngồi vào bàn tiếp tục học bài. Ngoài kia, trời bắt đầu mưa, mẹ tôi phải chạy ra sau phụ với u Dần gắn máng xối hứng nước. Trở vào thấy bé Tuấn bị muỗi đốt dẫy dụa khóc, bà liền bế nó vào buồng bỏ mùng rồi mới trở lại ngồi đan tiếp.
 
Ở bàn học, chị Liên ngừng vẽ hỏi mẹ tôi:
 
- Mẹ đan áo cho ai thế? 
 
- Cho bé Tuấn chứ còn ai nữa. Dạo này nó lớn như thổi, cái áo len năm ngoái chật cứng xỏ tay không vào.
 
Chị Liên im lặng một lúc rồi vòi vĩnh:
 
- Xong rồi mẹ đan cho con cái áo mới nghe mẹ!
 
Mẹ tôi mắng yêu:
 
- Áo cũ cô đâu? Mới may năm ngoái.
 
Thấy chị Liên phụng phịu mẹ tôi cười:
 
- Thôi được! Chúa nhật này đi mà lựa áo. Muốn gì tôi chìu nấy thì lo mà học cho chăm đấy.
 
Đêm đã khuya, trời vẫn còn mưa tầm tã, chăm học như chị Liên cũng phải gấp vở mà đi ngủ vì gió lùa lạnh buốt. Chui vào màn, nằm rúc trong chăn chúng tôi thì thào nói chuyện một lát rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay. Ở phòng ngoài mẹ tôi vẫn còn thức cặm cụi đan nốt chiếc áo để ngày mai bé Tuấn có áo ấm mặc đi học. Tôi biết rằng đã có nhiều lúc mẹ tôi cố hình dung ra vẻ mặt vui tươi rạng rỡ của bé Tuấn khi mặc áo mới để quên đi những mệt nhọc lạnh lẽo trong một đêm mưa gió.
 
 
NGUYỄN SĨ ĐÔNG       
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 12, ra ngày 31-10-1971)