1
– Mùa xuân hồng này ta thêm một tuổi mới bao dung. Một chút bâng khuâng
xa đưa qua hồn chim phiêu du về đậu trên cành hương xưa của khu vườn
tuổi ấu thời.
Ơi
chừ có nghe trăm nỗi thương nhớ ngút ngàn, những kỷ niệm của tháng ngày
hồng xưa trở về thật đầy ắp trong một đời mộng tưởng của trí nhớ hoài
niệm.
2
– Mười mấy năm rồi, hồi còn niên thiếu nơi quê ngoại. Thuở còn là cậu
học trò lớp ba thơ dại hồn nhiên cắp sách đến trường làng, nghe thật xa
vời.
Nhớ
những mùa xuân xưa lúc ta còn bé, trong lòng rộn rã vô cùng một niềm
vui mới chớm : Tết đến ! Thật nhiều mong đợi của tuổi nhỏ từ ngày rằm
tháng chạp với lần đứng nhìn chú ba suốt lá cây mai trước sân nhà. Cây
mai già trụi lá trơ những cành gầy guộc khẳng khiu trong nắng chiều và
trong những ngày sắp tới sẽ trổ nụ nở đầu xuân.
3
– Rồi những ngày trong nhà nhộn nhịp hẳn lên, mẹ và chị hai bận rộn với
mãng cầu, dừa, bí, gừng, me mà mẹ mua ngày chợ phiên. Chừ ta vẫn còn
nhớ mãi hương vị mứt mới đậm đà biết mấy. Những tràng mứt phơi dưới nắng
như những vòng tròn xanh đỏ vàng bày khắp sân, những buổi trưa ngồi học
bài ở hiên nhà len lén chạy ra bốc một nắm cho vào túi. Thích nhất bao
giờ cũng là mứt gừng ngọt dịu dàng pha một chút cay the.
4
– Ông thầy giáo già của ngôi trường làng cho bọn học trò liên hoan từ
hôm hai mươi tháng chạp. Thuở nhỏ Tết đến ta thường đi tết thầy. Cành
mai, hộp trà, chai rượu gói trọn tấm lòng kính mến của học trò nhỏ. Bao
tục lệ cổ truyền đáng yêu của dân tộc vẫn tồn tại mãi trong lòng người
dân quê. Chiều hăm ba pháo nổ vang vang trước ngõ đưa tiễn ông Táo về
trời tâu nhỏ tâu to cùng Ngọc Hoàng, những chuyện trong năm từ tết năm
xưa cho đến bây giờ.
5 – Cu kêu ba tiếng cu kêu
Cho mau đến Tết dựng nêu ăn chè
Từ
những ngày đầu tháng chạp ta đã chờ đợi và lắng nghe tiếng chim kêu để
được ăn chè. Ôi một tuổi ấu thời ngát hương hồn nhiên thơ ngây. Thật hớn
hở bước chân sáo theo chú ba ra lũy tre làng chặt một cây tre già về
dựng nêu ngày Tết. Buổi chiều ta ăn chè đứng nhìn ngọn nêu mới trồng
trước sân nhà cao ngất nghểu, lá bùa đỏ viết mấy chữ nho phất phơ trong
gió chiều. Trí óc non nớt của tuổi nhỏ vẫn có một sự tin tưởng thành
kính ở lá bùa có quyền lực xua đuổi ma quỷ.
6
- Ở trong làng từ hôm đưa ông Táo đã có một không khí tết nhất bao phủ.
Mọi nhà bắt đầu sửa sang sơn phết đón Tết, lòng người dân quê đượm một
chút nao nao. Chú ba làm vườn đem bộ lư đồng ra hiên nhà cặm cụi đánh
bóng. Màu đồng xám xịt trở nên sáng choang phản chiếu gương mặt của “cậu
học trò trường làng” đang đứng trầm trồ khen ngợi. Cha ta kính cẩn dán
trước cửa nhà hai câu đối chữ nho – màu đen nổi bật trên nền giấy hồng –
mà cụ đồ Nhiêu đem tài họa phả vào ngọn bút lông như rồng bay phụng
múa.
7
– Ngày cuối năm không khí buổi sáng thật êm dịu và thoang thoảng mùi
Tết. Cây mai trước nhà ươm đầy những nụ hàm tiếu màu xanh non thật dễ
thương. Vài cánh hoa nở sớm lung linh theo gió mai. Liếp vạn thọ ra bông
thật nhiều vàng ối cả một góc vườn sau. Lá chuối xanh thật xanh – màu
xanh hiền hòa thanh bình của quê hương – được rọc ra trải trên bộ ván.
Nếp, đậu xanh, những sản phẩm thuần túy dân tộc nhất của ngày Tết, được
mẹ và chị hai gói thành những đòn bánh tét xinh xắn, đậm đà tình quê
hương thiết tha. Ơi ! Chừ ta vẫn còn nghe thật nhiều bâng khuâng.
8
– Tối ba mươi trời đen như mực ta ngồi cắn hạt dưa bên cạnh bếp lửa nấu
bánh chờ đón giao thừa. Ngọn lửa tí tách reo vui. Giọng chú ba đều đều
say mê theo pho truyện Tam Quốc. Ông ngoại nằm trên võng đong đưa nhâm
nhi chén trà mạn sen bốc khói kể cho con cháu nghe những ngày Tết xa
xưa. Hương yêu gia đình đoàn tụ thơm ngát ấm cúng vô cùng.
Giao
thừa, năm hết Tết đến, người người hân hoan trăm nỗi vui mừng. Ông
ngoại đốt một tràng pháo dài trước hiên nhà mừng năm mới. Tạch đùng,
tạch đùng, tiếng pháo nổ vang khắp nơi. Ta vỗ tay vui cười thích chí lẫn
trong làn khói trắng và tia chớp vàng rực xác pháo rơi đỏ tươi cả sân
gạch tàu.
9
– Sáng đầu năm ta dậy thực sớm, xúng xính quần áo mới theo bà ngoại đi
lễ chùa. Hương trầm bát ngát, người đông như hội. Ta ngoan ngoãn bên
cạnh bà lễ lộc khấn vái nguyện cầu một năm mới được mùa sung túc. Lễ
xong hai bà cháu ra sân chùa hái một nhánh lộc non xanh, sự may mắn
thịnh vượng trong năm mới.
Pháo
chuột, pháo tre nổ đì đùng, xác pháo rơi đỏ khắp làng xóm. Người dân
mình thích màu đỏ cho những ngày Tết nhất – màu đỏ là sự sung túc của
năm mới.
Ta
quỳ lạy nghiêm trang trước bàn thờ tổ tiên khói hương nghi ngút, tưởng
nhớ công ơn của các bậc tiền nhân. Tuổi nhỏ thật ngây thơ ngoan hiền câu
mừng tuổi ông bà, cha mẹ, cô bác họ hàng. Và thật vui mừng với những
đồng bạc cắc xóc xóc trong túi nghe vui tai, những phong giấy đỏ đựng tờ
bạc mới còn thơm mùi giấy lì xì cho con cháu ngày Tết.
10
– Ngày mùng một cử quét nhà hốt rác, giờ ta thấy tập tục đó đáng yêu vô
ngần. Mai nở rộ vàng óng ả giữa bầu trời xuân quyến rũ thật nhiều ong
bướm xôn xao. Ngọn nêu cao vòi vọi bay bay theo gió, trong sắc nắng xuân
sớm ngại ngần.
Ôi mùa xuân thanh bình cho quê hương ta đơn sơ mộc mạc thiết tha và đậm đà thâm tình dân tộc.
11
– Thật nhiều rộn ràng ba ngày Tết no đủ với thèo lèo, bánh mứt. Ta cắn
hạt dưa đỏ hồng cả đầu ngón tay, lâu lâu hớp một ngụm trà tầu nhâm nhi
ra vẻ người lớn.
Thịt mỡ dưa hành, câu đối đỏ
Nêu cao tràng pháo, bánh chưng xanh
Ngày
Tết quê ta không thiếu thức gì. Cũng thịt kho, dưa giá bùi bùi, cũng
bánh tét cắt từng khoanh bằng sợi lạt thơm ngon. Bánh chưng chỉ có ở
những nhà người Bắc mà thôi. Dưa hấu da xanh mịn màng, xẻ đôi xẻ năm
ruột đỏ đậm đà. Xôi vò, cơm rượu, rượu nếp than thơm nồng ngát hương
xuân.
12
– Ngày xuân trong làng có hội hè đình đám nhộn nhịp vô cùng. Thiên hạ
quần áo mới lượt là vui chơi ngày Tết. Những đám cờ bạc, xóc đĩa, bầu
cua tụ năm tụ bảy từng đám đông ồn ào dọc theo bên lề con đường làng
trải đá. Tiếng pháo chuột của bọn trẻ trong làng nổ đì đẹt vui tai suốt
cả ngày. Ta cùng với mấy đứa bạn rủ nhau đi xem múa lân ở đình làng,
chiêng trống thùng thùng náo nhiệt vui vô kể.
Tối
đến đình làng có hát bội. Người đông như nêm, chú ba chen mãi mới giành
được một chỗ đứng gần nơi diễn tuồng. Cuộc vui thường kéo dài đến khuya
và ta đã ngủ gật trên lưng chú ba.
Gió
xuân phảng phất trên làng xóm, lòng ai ai cũng nhẹ nhàng thư thái, hân
hoan một nỗi reo vui. Ta theo cha đi xông đất bà con bằng hữu trong
làng. Những lời chúc tụng vang vang, tiếng cười đùa rộn rã.
13
– Những ngày Tết trôi qua thật vội vã, thấm thoát mà đã mùng bốn rồi.
Không khí Tết nhạt dần. Bánh mứt đầy vơi. Trong làng ngày mùng bảy hạ
nêu, chú ba đốt một phong pháo tiễn xuân. Người dân làng trở về với cuộc
đời bình dị hiền hòa bên lũy tre xanh. Ta đứng trông theo, bao luyến
tiếc thật đầy ắp trong lòng, vẻ ngẩn ngơ in hằn trên khuôn má thật thà
của cậu bé học trò trường làng ngày xưa.
Mười
mấy năm trôi qua, hương yêu cũ ngút ngàn, chừ nhớ lại ta thấy tiếc
những ngày xưa còn bé, những ngày niên thiếu ngát hương ấu thời như một
chỗ nghỉ chân chim đậu. Bây giờ là mùa xuân hồng trên quê hương yêu dấu,
bước chân chim gõ xuống cuộc đời, thật nhiều bâng khuâng, đôi chim sẻ
hồn nhiên ríu rít đón chào mùa xuân mới trên ngọn cau đầu làng. Ôi làng
quê thanh bình mộc mạc, lũy tre bờ giậu và những ngày Tết quê nhà yên
vui xa xưa. Nắng tháng giêng đong đầy trong đáy mắt nhớ thương…
TRANG VY
(Trần Thượng Thái)
Bút Nhóm Hoa Nắng
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa xuân Quý Sửu, 1973)
