Thứ Bảy, 31 tháng 1, 2026

TÌNH BẠN - Nguyên Thu

 


Thu là một cô bé ngoan, học giỏi nên mọi người ai cũng thương hết, cô bé thật đa cảm mặc dù đôi lúc Thu cũng nổi nóng lên, khi cô bé nóng lên thì khỏi nói, cô bé làm bất cứ cái gì mà cô bé muốn bất kể phải trái, đó thật là một tính xấu mà ba mẹ cô bé vẫn thường khuyên Thu nên bỏ. Mà Thu biết phục thiện lại can đảm nữa, vì vậy mà tính xấu của cô bé bớt đi được phần nào.
 
- Ê, Thu.
 
Thu đang xem lại bài chợt nghe tiếng bạn, cô bé giật mình ngó lên:
 
- Gì đó, Dung?
 
- Thu thấy con nhỏ mới về không? Nhỏ ấy hách ghê đi.
 
- Đúng rồi, hai tháng nay nhỏ hạng nhất đấy, mặt cứ kênh kênh hoài.
 
- Mà cô bảo nhỏ ấy có hiếu lắm, chả biết hiếu chỗ nào.
 
- Ối, cái thứ làm bộ đó mà!
 
Thu hứng chí nói thêm:
 
- Bữa nào tụi mình kiếm cách phá nó cho bõ ghét.
 
Trong khi Thu và Dung đang nói xấu về Kim thì Kim vẫn đang chăm chú nhìn vào vở, cô bé không hay gì. Năm rồi Kim học ở trường quận, nhưng vì ba cô bé đổi về làm ở đây nên cô bé cũng phải chuyển trường. Kim thấy nhớ bạn cũ ghê đi nhưng hình như cô bé không dám tỏ ý buồn để cha mẹ phiền lòng. Kim lại chăm học và thông minh nên tháng nào cũng đứng nhất, giựt ngôi "vô địch" của Thu, chỉ vì vậy mà Thu và các bạn không mến Kim, thật tội nghiệp cho Kim, cô bé hiền lắm.
 
Cô giáo từ văn phòng về, tay cầm một xấp phiếu điểm, đã 30 tây rồi còn gì. Cô phát cho mỗi toán trưởng để cộng điểm cho toán mình như thường lệ. Thu cũng được cô giáo cho cộng điểm, cô bé là toán trưởng mà.
 
- À, cô bé này hạng nhất nữa.
 
Thu nói khẽ với Dung, hai đứa có vẻ không bằng lòng.
 
- Thu ơi, Dung có cách này hay lắm.
 
Thu nghiêng người về phía Dung.
 
- Này hé... như thế này... đó... được hông?
 
- Được, được lắm, diệu kế...
 
*
 
Hôm nay Kim có vẻ buồn quá, cô bé không biết nói thế nào với ba mẹ đây, cô bé hạng 15 lận. Hồi nãy lúc phát bảng danh dự cho Thu cô giáo nói:
 
- Tháng này Thu lên hạng, mấy em cho Thu tràng pháo tay nhé. 

Rồi cô quay qua Kim:
 
- Kim sụt hạng quá, tháng sau cố gắng lên nhé!
 
Kim cúi đầu, nước mắt cứ chực ứa ra. Kim cũng không hiểu tại sao mình lại sụt hạng, tuần nào cô bé cũng thuộc bài cả mà. Thu chợt nhìn thấy Kim, mắt Kim ướt ướt, bỗng nhiên bao vui mừng chiến thắng tiêu tan đi hết, cô gé hối hận đã lỡ hại bạn, hạng nhất đâu có nghĩa lý gì. Chỉ là gian lận. Thu thầm nghĩ. Cuối cùng một quyết định lóe lên. Thu bước lên bàn cô giữa sự ngạc nhiên của các bạn và cả cô giáo nữa.
 
- Chuyện gì đấy, Thu?
 
- Thưa cô, tha lỗi cho con.
 
- ...
 
- Con cố tình ghi điểm của Kim sai đi.
 
- Sao?
 
- Thưa cô, Kim 10 điểm trong sổ, con chép ra phiếu điểm có 5 điểm hà.
 
- Kỳ vậy Thu?
 
Cô nói với Kim:
 
- Kim về lấy phiếu điểm cho cô xem.
 
- Dạ.
 
...
 
- À, đúng là sai thật rồi. Thu không thành thật với mình, với cô và với bạn đó nhé.
 
- Thưa cô, tại vì Kim hơn con hoài, con ức.
 
- Nếu thế thì cố gắng hơn bạn bằng sức mình, chứ không phải như kiểu gian đó.
 
- Con xin lỗi cô.
 
Cô nghiêm giọng:
 
- Lần đầu cô không phạt điểm hạnh kiểm nhưng Thu phải quì trong góc lớp kia để làm gương.
 
Thu lủi thủi đi, định quì xuốn. Nhưng Dung bỗng rụt rè đứng dậy:
 
- Thưa cô, lỗi đó do con nhiều hơn.
 
Cô tròn mắt:
 
- Sao lại tại Dung?
 
- Dạ, con bày cho Thu làm.
 
- À, cô hiểu rồi, các con còn nhỏ, hiếu thắng, đã ganh tị với bạn mà tìm cách hại bạn, các con làm như vậy là xấu đó. Nhưng thôi, dù sao các con cũng biết nhận lỗi rồi thì cô cũng tha cho cả Thu lẫn Dung đấy. Nhưng mà Thu và Dung phải xin lỗi Kim nhá! Tháng này cô phải làm phiếu điểm lại mới được.
 
Thu ngước mắt nhìn cô, tỏ ý biết ơn, cô bé vui mừng cầm tay Kim:
 
- Kim tha lỗi cho Thu nhá, tụi mình bồ nghe Kim.
 
Dung cũng lí nhí cám ơn cô.
 
Ánh nắng vừa lên rực rỡ như soi sáng tâm hồn của những đứa học trò biết thương nhau. Kim như ngụp lặn trong bể hạnh phúc, cô bé đã có bạn mà lại là những đứa bạn tốt nữa...
 
 
NGUYÊN THU      
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa Tết Ất Mão, 1975)

Thứ Tư, 28 tháng 1, 2026

VŨ KHÚC KHOAI LANG - Võ văn Vinh

 

 CÁC VAI:
 
1) Bé Lan (bé gái 8 tuổi)
2) Má Lan (vui vẻ, hiền lành, thương con)
 
Má Lan : - Lan! Lan ơi... ơ ơ ơ.
 
Lan : Dạ... ạ ạ ạ.
 
Lan dành bỏ dở cuộc chơi đang tiếp diễn với các bạn cùng hàng xóm, chạy về hớt ha hớt hải thở hồng hộc lại gần mẹ chống hai tay lên đầu gối mẹ.
 
Lan : Má bảo con chi?
 
Má Lan : - Bữa nay ngày sinh nhật ba con và cũng là bữa mừng con đứng nhất bảng danh dự về kỳ thi đệ nhất lục cá nguyệt.
 
Rồi bà hạ giọng ôn tồn nói với Lan:
 
Con coi chừng nhà, má ra chợ mua ít thịt cá và mớ khoai lang về làm bánh nghe con.
 
Lan : - Dạ! Mà má mua nhiều ngeh má. Nhất là khoai lang!
 
Bà tát yêu con gái.
 
Má Lan : - Rõ là cái con bé tham ăn, xuống bếp xách cái giỏ mây lên đây cho má!
 
Bà vừa khuất bóng Lan đã reo lên :
 
Lan : - A! Bữa nay nhà mua khoai, sướng quá! Cả năm mình ít khi được hưởng củ khoai lang luộc. Sáng nào ăn lót dạ cũng chỉ xôi, cháo, rồi lại bánh mì ba tê v.v... Chán phát ngấy lên.
 
Lan đi đi lại lại trong phòng khách tay giơ lên nhịp xuống làm ra vẻ bí mật. Đi chán Lan lại tủ sách lôi một cuốn sách mở ra, ê a đọc chưa đầy hai trang thì má đã về. Lan vội gấp sách lại liến thoắng chạy ra, hai tay vồ lấy giỏ mây đày nhóc khoai, miệng láu táu.
 
Lan : - Úi chà! Nhiều khoai quá. Má đưa con xách cho.
 
Má mua khoai chi má? Khoai Đà Lạt hay khoai Mỹ Tho?
 
Má Lan : - Khoai Đà Lạt.
 
Lan : - Khoai Đà Lạt ngon lắm phải hông má. Luộc hay làm bánh má...
 
Má Lan : Làm bánh.
 
Lan : - Làm bánh gì má? Mà bánh chắc ngon lắm hả má...
 
Má Lan (Bực mình) Hỏi gì lắm thế? Có lên nhà không?
 
Lan tiu nghỉu miễn cưỡng phải lên nhà trên nhưng cặp mắt không rời nổi khoai đang sôi ùng ục trong bếp, thỉnh thoảng lại chạy xuống ngó trộm rồi lại chạy lên, như gà mắc đẻ. Xong xuôi, nồi khoai được cất cản thận trong lồng đựng thức ăn. Má lên dặn Lan:
 
Má Lan : - Con canh chừng nhà, má sang bác Hai mượn cái khuôn làm bánh nghe con.
 
Lan : - Dạ! Má đi đi, con coi nhà cho, má đi lâu lâu nghe má, con coi nhà cẩn thận lắm, con đóng cửa lại.
 
Một lát sau Lan mon men xuống bếp đến chỗ cất nồi khoai, mở lồng ra, đôi mắt Lan tròn xoe.
 
Lan : - Trời ơi! Khoai Đà Lạt ruột đỏ như bí ngô chín, chắc ngon lắm. Một, hai, ba, bốn... Nhiều lắm đầy nồi ta "làm" một củ chắc má chả biết!
 
Lan thò tay lựa một củ bự nhất, vì khoai mới luộc nên nóng, Lan chuyền hết tay này sang tay kia, miệng luôn luôn thổi...
 
(Có tiếng gõ cửa) Cốc! Cốc! Cốc... c... ố... c Lan ơi mở cửa cho má!
 
Lan : - (Cuống quít) Khoan khoan nghe má. Con mắc bận chút việc.
 
Má Lan : - Con làm gì mà lâu thế? Mở mau má làm trễ rồi...
 
Cốc! Cốc...
 
Cực chẳng đã Lan vội bỏ củ khoai vào trong áo rồi ra mở cửa.
 
Củ khoai trong vạt áo nóng quá, không biết làm cách nào, Lan nhảy cà tưng cà tưng đi tới đi lui y như vũ điệu tuýt.
 
Má Lan : - Con làm cái gì mà nhảy lên như điên vậy?
 
Lan : (nhanh trí đáp) - Dạ con tập lại vở vũ (múa) cô giáo dạy chiều qua để góp vào chương trình đêm Đại nhạc hội "Tình thương".
 
Má Lan : - Vũ gì mà kỳ vậy? Sao lại ôm mặt và bụng thế kia?
 
(Vì củ khoai cọ vào da bụng làm Lan nóng quá chịu hết nổi phải ôm bụng).
 
Lan : - Dạ cô giáo bảo phải nhăn mặt và ôm bụng làm ra vẻ đau khổ đói rét để đồng bào thương mà giúp đỡ.
 
Đoạn Lan lại nhảy lên, vừa nhảy vừa ôm bụng mỗi lúc một hăng. Mồ hôi chảy ra đầm đìa trông thật tức cười và đáng thương.
 
Má thấy Lan nhảy hoài nghiêm nét mặt bảo.
 
Má Lan : - Thôi con nghỉ đến chiều tập lại kẻo mệt.
 
Nhưng Lan cứ tiếp tục nhảy, lần này quay tít thò lò như con lật đật và giẫy đành đạch như trẻ bị đỉa bám chân. Thấy vậy má quát lớn.
 
Má Lan : - Tao bảo sao mầy không nghe tao hả? Hay con bị gió đau bụng mà ôm bụng hoài vậy. Cái gì ở trong vạt áo nổi lên như bắp ngô kia? Lại đây mau!
 
Lan dùng dằng không dám lại, mặt thộn ra. Bà hiểu ý truyền lệnh.
 
Má Lan : Mày mở vạt áo cho tao xem nào. Cái gì ở trỏng?
 
Biết bị bại lộ Lan ta đành rút vạt áo ra, một củ "khoai lang" tổ chảng rớt xuống đất gãy làm đôi, hơi nóng còn bay lên. Vì sợ mẹ đánh Lan co giò chạy.
 
Tiện cây chổi lông gà cầm ở tay, má Lan vừa rượt vừa nói to.
 
Má Lan : - Này vũ! Thì ra mày vũ kiểu "khoai lang".
 
 
VÕ VĂN VINH       
 
(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 26, ra ngày 25 - 2-1965)


Thứ Ba, 27 tháng 1, 2026

XUÂN MIỀN ĐẤT MỚI - Nhã Uyên


Đón lấy mùa xuân trên đất mới

Tháng Giêng giá lạnh vẫn mùa đông

Xuân chẳng thấy đâu, tháng hai tới

Lặng lẽ giấc mơ kỷ niệm hồng


Ánh nắng mai mờ không đủ ấm

Nghe gió buông lời tiếng thở than

Hoa đã héo tàn khi sương thấm

Mưa nhẹ rơi đều buốt không gian


Người người rủ nhau đi lễ hội

Tiệc đón tân xuân bao khách ngồi

Tiếng nhạc tiếng kèn cho phấn khởi

Xua buồn len lỏi trái tim côi


 Bạn cũ người xưa đều đi vắng

 Mới hiểu xuân này đã đổi thay

 Mùa xuân đất mới vui rất ngắn 

 Rồi chỉ mình ta với tháng ngày...


                           Nhã Uyên

Chủ Nhật, 25 tháng 1, 2026

NHỮNG THỨ BÁM NGOÀI - Minh Quân

 

Liễu Trân, một đại thần của Trung quốc là một người tài trí cao rộng, hiềm nỗi ông có cái vóc dáng mảnh mai, yếu đuối cho nên thường bị các bạn đồng liêu chế diễu, nhất là trong những cuộc đo tài, thử sức nào cần vận dụng đến bắp thịt.
 
Chẳng những thế, họ còn chơi xỏ hơn: tự tiện đổi hai chữ Liễu Trân ra Liễu Mai nghĩa là có ý muốn nói ông ta yếu đuối chẳng khác gì cành liễu cành mai, oằn cong trước luồng gió mạnh. Và họ thích thú kêu lên hai tiếng đó mỗi lần vào triều:
 
- Kính chào Liễu Mai tiểu thơ, người sao mà yêu kiều quá!
 
- Kính chào Liễu Mai, đêm qua gió quá, chẳng hay nàng có cong lưng...?
 
Liễu Trân căm lắm, lập tâm tìm cách trả thù cho hả. Không chỉ trả thù bọn đồng liêu mà trả thù ngay cả nhà vua.
 
Một hôm kia trong lúc lâm triều, nhà vua ngáp dài, kêu:
 
- Buồn quá, chẳng có trò gì tiêu khiển cả.
 
- Tâu bệ hạ, mở cuộc đấu võ chắc vui...
 
- Tâu, hay là thi chạy mau?
 
- Tâu, thần đề nghị...
 
Sân rồng nhao nhao lời phát biểu y như chợ cá... Liễu trân đứng yên, ông thừa biết các bạn và nhà vua đang tìm cách trêu mình. Ông dõng dạc:
 
- Tâu bệ hạ, thần thấy những trò chạy mau, nhảy cao, đấu võ đều nhàm, cũ quá. Thần đề nghị trò mới hơn...
 
Ái chà chà! Đời thuở nhà ai, con người yếu đuối như sên kia mà lại dám giở trò đề nghị nọ kia? Chắc là say hẳn? Lại một dịp chết cười đây. Mọi người chắc mẫm. Vua nghiêm giọng, phán"
 
- Tốt lắm, khanh cứ thử nói xem.
 
- Muôn tâu, trước nay thần mang tiếng là yếu đuối như liễu, như mai, nay thần muốn ra sức cứu vãn cái danh dự Nam nhi lại. Thần đề nghị: ai cõng nổi bệ hạ từ đây ra Ngự viên và cõng trở vào thì...
 
- Tuyệt! Nhưng trước hết người đề nghị phải làm gương, chứ?
 
Một vị quan võ, thường tỏ ra sức lực hơn người và thường chế diễu Liễu Trân nhiều nhất. Mọi người hồi hộp chờ câu trả lời của Liễu Trân, những tưởng phen này họ lại được một trận cười thích thú.
 
Liễu Trân ung dung đáp:
 
- Lẽ dĩ nhiên, kẻ hèn này đã liệu sức rồi.
 
Thằng cha điên. Mọi người cố nén kêu lên như vậy. Liễu Trân bình tĩnh:
 
- Trước hết, thần xin cõng Bệ Hạ chạy - chạy chứ không phải đi - từ sân rồng ra đến ngự viên và trở lại...
 
- Chắc không?
 
- Như đinh đóng cột lim. Nhưng mà, phải có cuộc kia.
 
- Cuộc gì?
 
- 30 lạng vàng ròng. Nếu nửa đường mà thần buông bệ hạ xuống, thần xin trả cho bệ hạ 30 lạng vàng ròng, còn nếu đi về suông, thì bệ hạ phải cho thần 60 lạng.
 
- Tốt lắm. Trẫm nhận cuộc. 

Nhà vua tươi tỉnh nhận lời, vì tin rằng Liễu Trân không thể nào làm một cuộc "hành trình" như vậy được, bộ tướng gió thổi muốn xiêu...
 
- Nhưng còn các bạn? (Liễu Trân hỏi) Có cuộc không? Ít nhất cũng nên tham dự cho cuộc vui sôi nổi chứ? 30 lạng mỗi người, nếu tôi không làm xong thì xin bán nhà trả mỗi người đúng 30 lạng.
 
Ai nấy đều bằng lòng, vì không ai tin rằng Liễu Trân thắng cuộc.
 
Mỗi người đều mang 30 lạng vàng nén để lên khay. Riêng nhà vua thì 60. Phần Liễu Trân, ông ta ký giấy làm tin, vì ông làm gì có đủ một số vàng ròng nhiều thế. Thật là một cuộc đánh cá nhiều hào hứng và phần thắng không ở Liễu trân lấy một ly con.
 
- Đây, trẫm sẳn vàng rồi, Liễu Trân!
 
- Tâu bệ hạ, chưa. Bệ hạ phải cởi áo ra.
 
- Được lắm, đây, ta cởi áo.
 
Nhà vua nói và làm theo lời Liễu Trân. Ông ta lại nói:
 
- Bây giờ, xin bệ hạ cởi giày, bỏ mũ miện ra.
 
Vua hơi phật ý song không cãi lại cười mỉm.
 
- Muôn tâu, chưa đâu, thần cuộc cõng bệ hạ chứ không cõng những thứ bám ngoài bệ hạ , những thứ đó không phải là sức nặng thật của bệ hạ, xin bệ hạ cảm phiền, trút bỏ chúng ra, kẻo các quan sốt ruột.
 
Bất đắc dĩ, nhà vua cởi áo ngắn, áo lót, áo ấm, quần dài, quần vừa, sau rốt, giữa trăm quan, nhà vua chỉ còn có chiếc quần đùi và cái áo mỏng ten.
 
- Nhà ngươi bằng lòng nhé. Thôi, khởi sự đi, trẫm rét thế này này.
 
- Muôn tâu. Không được. Thần chỉ cõng bệ hạ thôi, bệ hạ phải vứt bỏ hết mới xong. Một tí teo thôi, bệ hạ, tiếc làm chi.
 
Và ông ta nhắm mắt lại, cúi đầu chờ vua cởi tuốt.
 
"Ối trời ơi! 600 lạng vàng trẫm cũng không thèm chứ kể gì 60 lạng mà hành hạ thân già của Trẫm".
 
Nhà vua than thầm và kêu lên:
 
- Thôi, Liễu Trân, trẫm chịu thua ngươi!
 
 
MINH QUÂN        
 
(Trích tuần báo Thằng Bờm số 18 (bộ mới), tuần lễ từ 11-12 đến 18-12-1972)
 

Thứ Bảy, 24 tháng 1, 2026

NIỀM VUI TUỔI TRẺ - Nguyễn văn Sơn

 

Nắng ban mai nhẹ nhàng lan dần lên bờ cỏ bên kia hồ, xa hơn nữa, những lưng ngựa nhấp nhô khi ẩn khi hiện trên những ngọn đồi trùng điệp. Trên vườn su cạnh hồ, hai anh em Tuệ và Phương đã ngồi sẵn từ sáng sớm, khi Đàlạt còn vùi mình trong lớp sương mù dày đặc. Vườn của Tuệ là một mảnh đất nhỏ hẹp chỉ có một giàn su và ít cây dâu tây, do anh em Tuệ chăm bón. Chúng rất yêu cây. Không sáng nào là Tuệ, Phương vắng bóng trong khoảnh đất. Sáng nay cũng như mọi khi, Phương xách chiếc gàu con xuống hồ múc nước tưới. Bỗng Phương reo lên:
 
- Anh Tuệ ơi! Một con chim! Con chim bị té này!
 
Tuệ chạy xuống xem trên cành thông, một con chim non đang tập bay chập chững, lượn là là xuống mặt nước rồi lại gượng bay lên. Tuệ bảo em:
 
- Không té đâu. Nó tập bay đấy.
 
Nhưng đột nhiên, có lẽ vì thấy động, chim vụt bay một thôi dài rồi rơi tõm xuống nước ở đằng xa, phía trên đồi thông. Anh em Phương chạy lại nhưng đã quá muộn. Một lũ trẻ đang vây quanh và vớt chim lên. Tuệ lo ngại cho số phận con chim trong tay chúng. Chúng không bao giờ trả lại tự do cho bất cứ một con vật gì và chỉ bằng lòng kết thúc cuộc chơi với sự giết chóc hoặc vô tình, hoặc cố ý. Nghĩ thế nên Tuệ đã quyết định giành lại chim cho bằng được để phóng thích. Tuệ đề nghị với thằng bé bắt được chim - Tuyết này, mày về nhà tao, tao cho mày xem đồ chơi của tao nhiều lắm cơ và nhiều tranh ảnh nữa. Mày thích bức nào, tao sẽ đổi cho mày lấy con chim, chịu không?
 
Tuyết nhe răng cười gật đầu.
 
Thế là lũ trẻ kéo nhau đến xem đồ chơi của Tuệ. Tuệ trình bày bộ máy xe lửa và nhiều thứ khác mà ba chúng đã mua cho hai anh em.
 
- Những cái này thì tao không đổi được vì là của ba tao cho. Nhưng tao có thể đổi những bức vẽ của tao.
 
Tuyết ngắm nghía tất cả họa phẩm của Tuệ, nhưng nó không bằng lòng bức nào cả mà chỉ thích chiếc xe hỏa chạy. Tuệ nói:
 
- Hay là thế này: mày cho tao con chim, tao sẽ vặn xe lửa cho mày xem mười lần, lúc nào tao đi học về nhé.
 
Tuyết có vẻ ưng thuận nhưng còn mặc cả:
 
- Mười lăm lần.
 
- Ừ được.
 
*
 
Con chim không còn trong tay Tuệ nữa, nhưng một niềm vui sướng còn vương vấn trong tâm hồn nó, mỗi lúc nó hình dung ra thấy đôi cánh nhỏ vụt tung ra từ bàn tay nhỏ bé và bay lên đậu trên cành thông xa tít, hót những bài ca tuổi trẻ.
 
 
NGUYỄN VĂN SƠN       
   
(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Xanh số 31, ra ngày 15-11-1966)


Thứ Tư, 21 tháng 1, 2026

CHIẾC NỆM THẦN - Thanh Trúc

 Vào một thời xa xưa, lúc mà người ta chưa biết mang giầy là gì từ nhà vua cho chí tới dân đen hết thẩy đều đi chân không. Cũng vào thời ấy, có một vị đế vương rất trẻ tuổi và giàu có nhưng rất lấy làm phàn nàn vì những cành gai hay những hòn sỏi nhọn hoắt làm gót ngọc của người phải đau nhức.

Một hôm nhà vua chợt nghĩ ra cách giải nệm ra đường để đi, như vậy sẽ không sợ gai hay sỏi. Nghĩ sao làm vậy, nhà vua bèn ra lịnh cho quan thượng thư phải tìm cách trải nệm tất cả chỗ nào nhà vua đặt chân tới và hẹn cho một tháng phải xong. Khốn khổ thay cho vị thượng thư, phân vân không biết trải ra sao, vì làm sao biết được nhà vua đi tới đâu mà trải. Muốn hỏi lại thì sợ nhà vua nổi giận, như thế mất đầu như chơi. Mà trái lịnh thì càng dễ chết hơn nữa. Không biết làm sao, vị thượng thư đó nhắm mắt làm liều, ra lịnh cho tất cả thợ dệt đan nệm khắp trong nước phải cấp tốc làm gấp trong một tháng, ai chậm trễ sẽ bị hạ ngục. Như sét đánh ngang tai, các thợ dệt trong nước ai nấy đều lo lắng, nhưng rồi cũng lại phải nhắm mắt làm liều. Phần chia ra trồng cói, phần đi dệt làm việc cấp tốc suốt ngày đêm. Một tháng trôi qua nhanh chóng, đến khi thu thập tất cả nệm dệt được đem ra trải thì chỉ vừa đủ cho các đường trong vườn thượng uyển nơi vua hay ngự lãm nhất thôi. Vị thượng thư lo sợ vô cùng không biết làm sao bèn ra lịnh cho các thợ dệt phải cấp tốc làm nữa. Nhưng cói thì đã hết chưa trồng lại kịp, thợ dệt thì sau một tháng làm việc suốt ngày đêm ai nấy đều suy nhược, không còn sức làm nữa và đều nguyện xin vào tù ở còn hơn là phải ngồi dệt. Thật tiến thoái lưỡng nan, vị thượng thư như mất hồn lúc nào cũng chạy cuống cả lên vì chỉ còn mấy ngày nữa là hết hạn. Mấy lần ông toan tự vận nhưng lại thương vợ thương con đành phải bỏ ý định đó. Không những chỉ có vị thượng thư lo sợ mà ngay cả triều đình ai nấy cũng đều lo không kém, phần vì thương vị quan nọ phần sợ bị vạ lây. Sau vị thượng thư cho họp các quan lại bàn, ai nấy cũng đồng ý nên truyền lịnh khắp nơi xem ai có thể chế tạo được tấm nệm thần để đáp theo lời đòi hỏi của nhà vua. Lập tức lệnh được ban bố ngay, trong nháy mắt từ thành thị đến thôn quê ai cũng biết tin đó. Nhưng rồi một ngày, hai ngày... chẳng nghe động tĩnh gì cả. Vị thượng thư lại càng lo thêm vì đã sát ngày định lắm rồi. Nhưng may thay chiều hôm ấy có một vị đạo sĩ quần áo rách rưới xin vào yết kiến. Đạo sĩ đó được tiếp kiến ngay. Nhưng vị quan thấy đạo sĩ đó không mang gì cả ngoài cái gói nhỏ thì phân vân vô cùng. Sau ngài cũng đành hỏi:
 
- Này nhà ngươi chỉ cho ta xem tấm nệm thần đâu?

Đạo sĩ liền chỉ ngay vào cái gói nhỏ và trả lời:

- Thưa ngài đây.

Vị quan trố mắt nhìn ngạc nhiên và đập bàn quát mắng: 

- Nhà ngươi lại muốn xin xỏ chuyện gì rồi bày đặt ra vậy phải không? Quân bây đâu?...

Nhưng đạo sĩ đã vội thưa:

- Thưa ngài tôi đến đây không phải để xin điều chi mà chỉ xin yết kiến nhà vua rồi có việc gì thì đã có tôi, ngài không phải lo.

Trong lúc quẫn bách vị thượng thư cũng đành nguôi giận mà chấp thuận cho. Hôm sau, sau khi ăn mặc chỉnh tề đạo sĩ được quan thượng thư dẫn vào triều yết nhà vua. Sau khi nghe lời tâu của vị thượng thư nhà vua chấp thuận cho vào nhưng khi thấy đạo sĩ chỉ mang một gói nhỏ mà dám bảo trải khắp nơi nên tò mò muốn thử bèn ra lịnh mở ra xem.
 
Được lệnh đạo sĩ thong thả đặt gói nhỏ ấy xuống. Sau mấy lượt vải điều đạo sĩ lấy ra đôi hài nhỏ dâng lên và đi vào chân cho nhà vua.

- Muôn tâu thánh thượng đó là chiếc nệm thần của hạ thần đã thức bao đêm để làm ra...

Không cho nói hết lời nhà vua đã vội quát im và mắng:

- Nhà ngươi lừa ta đấy phải không? Vệ sĩ đâu, hãy bắt tên này ra trị tội.

Các quan ai nấy đều xanh mặt nhất là vị thượng thư mặt không còn hột máu tay chân run lẩy bẩy muốn ngã. Trong khi đó đạo sĩ vẫn điềm nhiên nói mặc dù bị vệ sĩ vây kín:

- Muôn tâu thánh thượng, trước khi chết kẻ hèn này chỉ xin thánh thượng ra xem cái chết của hạ thần và cũng vừa là để thử chiếc nệm thần.

- Được ta chiều ý ngươi xem ra sao.

Với đôi giày xinh xắn, vua từ từ đi xuống, đằng trước là lũ vệ sĩ đang lôi kéo vị đạo sĩ ra sân, theo sau lũ lượt các quan. 

Ra tới sân bỗng nhiên đạo sĩ quay lại hỏi nhà vua:

- Muôn tâu thánh thượng ngài cảm thấy ra sao khi đi trên chiếc nệm thần của hạ thần?

- Khá lắm - nhà vua tươi cười trả lời - thôi ta tha tội chết cho nhà ngươi đó.

Các quan ai nấy đều thở phào nhẹ nhõm duy chỉ có đạo sĩ vẫn điềm nhiên không cười.

Khi vào tới bệ rồng, nhà vua liền ra lịnh đem vàng bạc châu báu ra ban cho đạo sĩ, nhưng đạo sĩ từ chối và xin đem phát cho các thợ dệt đang sống trong cảnh đói khổ vì thiếu ăn, thiếu tiền.

Nhà vua chấp thuận và đem số vàng bạc đó phát cho dân nghèo cùng các thợ dệt. Từ đó nhà vua cho chí tới các quan và dân gian ai nấy đều biết đi giày.


THANH TRÚC      

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa Xuân Giáp Thìn, 1964)



Thứ Ba, 20 tháng 1, 2026

CÔ BẠN MỚI- Bích Liên

 
Lớp học im như tờ, mấy nhỏ bạn em đang cắm cúi làm bài kiểm, em vừa làm bài xong đưa mắt lơ dãng nhìn ra ngoài lớp. Ngoài hành lang, bóng bà giám thị và một cô bé đang rụt rè bên cạnh. Ở cô bé, mới nhìn là em có cảm tình ngay, đôi mắt to tròn ngơ ngác nhìn quanh, gương mặt khả ái mang vẻ e dè sợ sệt, bái tóc cột bím làm tăng thêm vẻ dễ thương sẵn có ở cô bé.

Em khều nhỏ bạn thân, thông báo:

- Ê Lan! Nhìn nhỏ ấy đẹp ghê há!

Nhỏ Lan ngẩng đầu lên nhìn:

- Ừ! Cũng xinh đấy chứ!

- Xinh thật chứ cũng gì nữa.

Lan im lặng và có vẻ khó chịu. Chơi thân với nhỏ ấy từ lâu nên em biết, nhỏ chỉ muốn em là của nhỏ mà thôi, hễ em nói chuyện với đứa bạn nào khác hay đi đâu mà không rủ nhỏ, nhỏ giận em liền, tuy nhiên nếu em làm hòa thì nhỏ cũng hết hờn ngay. Giận đó rồi lại cười  đó nên suốt bốn năm trời có vô số cuộc giận hờn và làm hòa giữa em và nhỏ ấy. Ngoài cái tính hay hờn, nhỏ lúc nào cũng dễ thương đối với bạn bè hết.

Ơ kìa! Cô bé lúc nãy lại được bà giám thị đưa vào lớp em, bà nói nhỏ gì với cô, cô cười và nắm tay cô bé dễ thương nói:

- Đây là Băng Sương học trò tỉnh lỵ, năm nay Băng Sương sẽ học cùng lớp với mấy em. Cô hy vọng mấy em sẽ xem Băng Sương như là bạn thân nhé!

Rồi cô dẫn nhỏ Băng Sương xuống bàn em, trông cô bé luống cuống đến tội nghiệp - Cô bảo:

- Bích Liên cho Băng Sương ngồi chung với nha!

Em cười thật tươi và dạ. Suốt giờ học, em cứ liếc qua nhỏ bạn mới hoài. Chừng như nhỏ ấy muốn làm quen mí em lắm nhưng ngại ngùng nên chưa mở lời.

Đến giờ ra chơi nhỏ Lan rủ em ra ngoài ban công đứng chơi. Em với Lan đứng một chặp thì nghe một giọng nói nhỏ nhẹ sau lưng:

- Hai bồ cho "tui" chơi chung với nha!

Em nhìn nhỏ Lan và không đợi sự đồng ý của nhỏ, em vội gật đầu:

- Ừ!

Rồi em bắt chuyện ngay:

- Băng Sương lúc trước học ở đâu vậy?

Băng Sương cười. Chao ôi! Hai đồng tiền sâu hoắm tạo nên hai điểm tròn xoe trên đôi má cô bé:

- À! Sương học ở dưới Kiến Hòa lận.

Rồi Sương hỏi thăm nhà Lan và em, nhỏ ấy nói chuyện dễ thương kinh khủng. Băng Sương luôn luôn tìm cách gợi chuyện với Lan thế mà không hiểu sao nhỏ ấy lại lạnh lùng và thờ ơ với cô bé ghê lắm. Thình lình nhỏ Lan bỏ vào trong lớp, em giận nhỏ vô cùng trong khi Băng Sương bối rối không hiểu tại sao.

Thấm thoát Băng Sương vào học lớp em được hơn một tháng, nhỏ được lòng tất cả bạn bè trong lớp. Vừa xinh lại chăm ngoan thì làm sao mọi người không yêu mến. Duy chỉ có mình Lan là không thích Băng Sương. Em lại chơi với Băng Sương nên nhỏ Lan cũng giận em luôn nữa. Thấy tình hình chiến tranh lạnh xảy ra đến hồi gay cấn em mới làm hòa rủ nhỏ Lan đi ciné ngày chủ nhật, chẳng những không đi mà nhỏ còn mắng  em nữa:

- Xí... cái mặt có mới nới cũ.

Làm em giận vô cùng, tưởng chừng như không bao giờ em nói chuyện với Lan nữa. Dường như Băng Sương biết chuyện em và Lan giận nhau, nhỏ lo lắng vô cùng vì tự cho là lỗi tại nhỏ. Sau lần đó, Lan xin đổi xuống bàn dưới không ngồi cạnh em nữa. Tuy giận Lan, em cũng mong một ngày nào đó Lan sẽ hiểu và mến Băng Sương, lúc đó ba đứa em sẽ cùng nhau dung dăng, dung dẻ đến trường...

- Liên ơi! Có ai gửi đồ cho chị nè!

Em đứng lên cầm món quà trên tay Cu Tý, món quà được gói giấy hoa thật đẹp, em ngạc nhiên giở ngay ra xem. Thật không ngờ Lan đã làm hòa với em bằng một quyển sách. Tình thân đã được nối lại, em sung sướng vô cùng...

Chiều vô lớp, em dọn sẵn một nụ cười thật tươi. Lan cũng vậy, gặp em nhỏ ấy vội vàng nói:

- Thôi tui hổng giận bồ nữa đâu, cám ơn bồ đã tặng tui quyển sách.

Em chưng hửng như từ cung trăng rớt xuống:

- Không có chi, đáng lẽ tui phải cám ơn bồ trước vì bồ tặng tui sách trước mà.

Bây giờ đến lượt Lan ngạc nhiên cũng không kém gì em. Thế thì sách nào em tặng Lan và sách nào Lan tặng em? Hai đứa đang phân vân thì Băng Sương đi tới, cùng một lúc ba nụ cười nở trên môi.

Băng Sương vui vẻ:

- Làm sao mà hết giận nhau sớm thế?

Em và Lan đồng trả lời:

- Quyển sách.

Sương mỉm cười:

- Nhớ ơn sách chứ không nhớ ơn người gửi sao?

Trong một thoáng em và Lan cùng hiểu - hèn chi em vẫn thắc mắc mãi nét chữ nguệch ngoạc của Lan. Băng Sương bắc một nhịp cầu cho em và Lan tìm đến nhau. 3 bàn tay nắm chặt vào nhau, nhìn nhau và cười vang trong vui vẻ.


BÍCH LIÊN        
(des filles mignonne)  

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa Xuân Giáp Dần, 1974)


Thứ Hai, 19 tháng 1, 2026

THĂM VƯỜN - Thơ Thơ

 

Buổi sáng đẫm sương 
Bé bước ra vườn 
Nghe lòng sảng khoái
Vườn ngát hương thơm

Trắng tinh Nguyệt Quế
Li ti Ngâu vàng
Hồng Tường Vi thẫm
Bông Điệp đỏ cam

Mười Giờ ngũ sắc
Chào đón nắng tươi
Cành cao hoa Lựu
Từng cánh rụng rơi

Rực rỡ bướm bay
Ong lượn từng bầy
Bên khóm Lài trắng
Hương nồng ngất ngây

Thoảng qua làn gió
Cành Liễu đung đưa
Bạch Trầm Hương nở
Loa Kèn ngây thơ 

Vườn hoa tươi thắm
Đẹp tựa mùa xuân 
Hoa cười trong  nắng
Như tiên giáng trần

Yêu đời bé hát
Thánh thót reo vui
Lũ chim nghe thấy
Vội góp tiếng cười...

                       Thơ Thơ 
           (Bút nhóm Hoa Nắng)


Chủ Nhật, 18 tháng 1, 2026

XÔI XÉO - Đỗ Phương Khanh

 

Nhân dịp Tết, chị bầy món xôi xéo để các em có thể giúp má đỡ bận trong mấy ngày Xuân. Chị đã có nói, những món chị bầy đều là món thường, nhưng chỉ có khác chút kỹ thuật mà thôi. Món xôi bữa nay, phần kỹ thuật đặc biệt chính là ở chỗ không ngâm gạo. Vì không ngâm, gạo không bị chua, xôi có thể để qua ngày hôm sau vẫn thơm phức, rất tiện dùng trong mấy ngày tết bận rộn.

Vật liệu

Nếp ngon         1 ký
Đậu Xanh tốt   nửa ký
Hành                 1 củ
Mỡ nước          5 muỗng canh
Muối                1 muỗng café 
 
Cách làm
 
Đậu xanh ngâm chừng nào tróc vỏ (độ qua 1 đêm) thì đãi vỏ đi, nhặt cho sạch sẽ, bỏ vào trõ (xửng hấp) chín lấy ra giã nhuyễn. Gạo nếp không ngâm, chỉ đãi rửa sạch sẽ, bỏ hào trõ hấp sau khi sôi chừng 10 phút, thăm chừng thấy khi hạt gạo nứt làm 2,3 khía, trút ra rổ mắt nhỏ, đãi chừng nào hết chất nhớt là được. Nước đãi và chậu phải thật sạch vì gạo đang nóng sẽ hút chất nước đó vào làm cho hạt gạo mềm ra. Đãi chừng 2,3 lần rồi kê rổ gạo lên cho ráo nước, sẽ trộn chung với đậu nhuyễn và muối, rồi cho vào trõ lại.
 
Xôi chín em xới ra một nửa ăn với chè, sẽ thành món xôi vò chè đường. Nửa còn lại em rưới hành mỡ vô, ăn ngon lắm.
 
Phần xôi vò đó, em xới ra rổ (vì rổ nó thoáng, hơi nước bay mau, hạt gạo không bị bết lại) rồi dùng đũa nhỏ bới bới cho hạt gạo rời ra. Còn xôi xéo cũng phải rưới mỡ vô lúc xôi đang nóng, hạt xôi mới hút mỡ, và trở nên mềm mại vô cùng.
 
 
Các em sẽ thắc mắc ở điểm đem rửa gạo tới hết nhớt và cho rằng như vậy sẽ mất chất bổ. Em nào nghĩ như vậy chị cho 20 điểm vì điều đó chứng tỏ em biết nghĩ đến chất bổ dưỡng, là phần lớn sức khỏe của người thân yêu. 
 
Nhưng em cứ yên chí đi. Chẳng có mất chất bổ đâu, chất nhớt mất đi đó cũng chỉ bằng chất nước gạo sau khi ngâm gạo một đêm mà thôi. Đã thế, cách ngâm gạo làm cho hạt gạo chua, rất chóng thiu, ăn dễ bị đau bụng. Còn kiểu của tụi mình lại có thêm đặc điểm là làm gấp cũng được không cần phải ngâm gạo. Trong trường hợp làm gấp, các em ngâm đậu với nước âm ấm (đừng nóng quá hạt gạo sẽ sát lại, không dóc vỏ nữa) và nước ngâm em pha thêm chút vôi ăn trầu là chỉ 1 giờ sau đậu tróc ra liền.
 
Chúc các em được mẹ mi thưởng vào hai má bầu bĩnh ửng hồng nhân dịp đầu năm.
 
 
Chị ĐỖ PHƯƠNG KHANH   
 
(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 25-26, Xuân Nhâm Tý 1972) 


Thứ Năm, 15 tháng 1, 2026

XUÂN VỀ THÁNG GIÊNG - Thơ Thơ

 

Trong vườn xuân chim hót
Báo tin xuân sắp về
Vọng trên đồi thánh thót
Gió xuân nồng hương quê

Tháng giêng tràn mật ngọt
Ong tíu tít bóng cây
Hoa bưởi đơm trắng xóa
Ngang trời mây trắng bay

Trên giàn hoa thiên lý
Bướm tung cánh la đà
Mục đồng vi vút sáo
Đồi cỏ xanh mượt mà

Tháng giêng mai nở vàng
Trên khắp chốn quan san
Ngõ xuân tràn nắng ấm
Chờ mùa xuân mới sang

Bỗng tiếng pháo đâu đây
Chiều qua hết một ngày
Chờ tháng giêng tết đến
Xúng xính áo mẹ may

Tháng giêng má hây hồng
Thôn nữ dõi mắt trông
Chiều chiều phương xa ấy
Bóng người về thương mong

Tháng giêng lòng rộn rã
Tháng giêng đời êm trôi
Lòng vui như trẩy hội
Tháng giêng một lần thôi

                               Thơ Thơ
                   (Bút nhóm Hoa Nắng)


Thứ Tư, 14 tháng 1, 2026

CƠN SÓNG ĐỊNH MỆNH (V) - Pearl Buck (Trường Đức Minh Văn phóng tác)

 

Kiều Uy mở rộng miệng cười:

- Vậy là từ nay con có anh rồi nhé!

Vi Da chớp chớp mắt. Cậu cảm thấy bầu không khí thật đầm ấm và cuộc sống rất đáng sống. Từ nay, cậu có thể hạnh phúc trong vòng tay đùm bọc của gia đình này. Trưa ấy cậu bé thấy ngon miệng và ăn được nhiều cơm.

Thấm thoát đã bao năm qua. Đại dương vẫn hiền hòa, phẳng lặng. Hiểm họa sóng thần tựa hồ đã nhạt nhòa dấu tích trong trí óc con người. Giờ đây, Vi Da là một thanh niên lực lưỡng, Kiều Uy cũng vạm vỡ, cao lớn không kém bạn. Cô bé Sen Ái đã trổ mã, trút nhanh lớp vỏ ngây thơ, nhí nhảnh, dáng đi cô bé trở nên tha thướt, yểu điệu, giọng nói và khuôn mặt dịu hiền quyến rũ. Nhưng hình như trong khoảng thời gian dài đã qua ấy vẫn có một vết hằn sâu nào đó lắm lúc khiến mọi người bâng khuâng. Con người như vẫn chưa quên hình ảnh bi thương tựa như vết khắc tàn bạo phân đôi dòng trôi chảy bình lặng của thời gian - trước và sau sóng thần - Những xao động mãnh liệt trong dĩ vãng vẫn chưa lắng đọng hẳn xuống.

Đã nhiều năm qua, vẫn chưa thấy một ngư dân nào trở về lập nghiệp trên bãi biển hoang vắng. Cát như trắng hơn, mịn hơn và những gợn sóng nhỏ như hiền hòa hơn, nô đùa sủi bọt. Lòng người bắt đầu nhen nhúm hy vọng. Các ngư phủ sống sót nhờ kịp thời nghe theo tiếng chuông lánh nạn lên lâu đài đã di cư cùng vợ con đến bờ biển khác. Họ đã sắm sửa được những chiếc thuyền mới.

Nhưng dù ở đâu họ vẫn nhận rằng không có bờ biền nào tốt hơn bờ biển ngày xưa. Nước ở đó trong và rất sâu, từng đàn cá rủ nhau lội sát vào bờ. Ngư dân không cần phải ra xa. Họ chỉ cần buông lưới, nhất là ở eo biển giữa hai hải đảo, và kéo lên đầy ắp cá.

Từ dạo đó, Kiều Uy và Vi Da ít khi lai vãng đến bãi biển. Họa hoằn lắm chúng mới đi men theo chỗ hồi xưa có con đường trải sỏi trắng tinh, và Vi Da lục lọi xem còn dấu tích nào của nhà chàng may ra trôi giạt vào bờ không. Không còn gì cả. Sóng biển quá khủng khiếp đến nỗi xác người cũng không thấy nổi lên. Lâu dần, hai chàng trai như xa lạ với bãi biển quạnh hiu. Mỗi khi đi tắm biển, họ thường đi lối tắt qua một ngọn đồi khác.

Nhưng Kiều Uy vẫn thấy Vi Da mỗi sáng đứng ngẩn người nhìn ra biển. Hình như chàng muốn tìm kiếm một điều gì đó đã linh cảm sẽ gặp lại. Đến một hôm, chàng tìm thấy. Lúc đó Kiều Uy đang bận xỏ giày, Chàng nghe Vi Da gọi to:

- Kiều Uy ơi, đến xem này!

Kiều Uy vội chạy đến. Vi Da chỉ tay xuống đồi nói:

- Nhìn kìa, có người đang dựng nhà ở bãi biển phải không?

Kiều Uy trố mắt nhìn. Chàng thấy hai người đàn ông đang trồng cột, bên cạnh có một người đàn bà và một đứa bé. Chàng ngạc nhiên hỏi:

- Không lẽ người ta lại dựng nhà ở đó sao?

Cả hai đều nóng ruột, không thể đứng yên nhìn. Họ chạy phăng xuống đồi đến bãi biển. Vi Da hỏi người đàn ông:

- Hai bác dựng nhà phải không?

Cả hai dừng tay và người cao niên nhất gật đầu đáp:

- Vâng. Trước kia cha ông chúng tôi đã sống ở đây; bây giờ đến lượt chúng tôi. Cực chẳng đã, những năm qua chúng tôi phải tá túc trong lâu đài và đánh cá ở những nơi khác. Bây giờ chúng tôi đã chán lắm rồi, chúng tôi muốn có nhà riêng. Với lại, bãi biển ở đây nhiều cá nhất.

- Nhưng lỡ sóng thần trở lại thì sao?

Hai người đàn ông nhún vai:

- Thời ông tổ chúng tôi, sóng thần đã đến tàn phá tất cả, nhưng ông bà chúng tôi vẫn trở về đây sinh sống. Đến thời cha mẹ chúng tôi, sóng thần lại đến, và bây giờ đến thời chúng tôi, chúng tôi vẫn muốn trở về sinh sống trên quê cha đất tổ.

Kiều Uy lo ngại hỏi:

- Thế con cái bác thì sao?

- Biết đâu sóng thần sẽ không bao giờ đến nữa.

Nói rồi, họ lại tiếp tục làm việc. Vi Da đứng chăm chú nhìn họ, khuôn mặt lộ vẻ suy tư. Từ nãy đến giờ chàng không hề hé miệng. Tai ương sóng thần đã biến đổi chàng sâu xa. Chàng không còn cười nói dễ dàng hay bất cẩn như trước nữa, chàng đã học được cách sống hòa đồng với những người thân quá cố như có lần cha Kiều Uy nói. Chàng không còn khóc nữa, trí óc chàng tưởng nhớ họ từng giây từng phút và như thể họ đã đồng hóa làm một với chàng. Khuôn mặt, giọng nói, tiếng cười của cha, của mẹ, của anh như hòa tan trong máu huyết chàng. Kể từ khi có sóng thần, Vi Da hết còn bé bỏng, chàng thoát xác nhanh chóng. Ở trường chàng chăm chỉ học hành và về nhà chàng tận tâm giúp đỡ công việc đồng áng. Chàng quí trọng mọi điều tốt lành và vì đã chứng kiến sự tàn bạo của sóng thần, nên chàng không thể chấp nhận những điều độc ác. Càng ngày chàng càng trở nên lịch duyệt, từng trải. Chàng không hề cho ai biết nỗi cô đơn của mình vì ngại làm phiền đến người khác. Chỉ có mỗi khi Sen Ái cười nói hay chọc phá chàng, nụ cười của chàng mới tươi sáng, thoải mái.

Bây giờ đứng nhìn hai người đàn ông xây nhà trên bãi biển, Vi Da chợt cảm thấy lòng mình vui rộn rã. Trong đầu chàng xoay chuyển nhiều câu hỏi. Có thật người ta bắt đầu dựng lại nhà trên bãi biển không? Chàng có nên bắt chước họ không?

Từ trên đồi bỗng vọng lại tiếng chân người. Họ ngẩng đầu lên và thấy ông lão quí tộc đang chậm rãi đi xuống. Ông lão đã quá già yếu, bước đi nặng nhọc phải nhờ hai người đầy tớ nâng đỡ.

Người đàn ông cao niên nhất vất cái búa xuống đất nói:

- Ông lão đến rồi đó. Chắc ông lão giận lắm, bằng không đời nào lại chịu rời khỏi lâu đài.

Thân hình ông lão run lên, tay nắm chặt cái gậy. Khi đến gần họ, ông khẽ vuốt râu, dụi mắt. Dạo này trông ông mảnh khảnh như một cành trúc, râu tóc bạc phơ lất phất bay trong gió, giống hệt như một tiên ông ẩn cư trong một cổ tự trên đỉnh núi. Ông hắng giọng nói:

- Sao các người dại thế! Không chịu ở yên nơi nhà lão lại dẫn xác về đây sống với hiểm nguy. Các người bắt chước cha ông các người làm chi, rồi đây sóng thần sẽ tàn phá hết.

Người cao niên nhất ôn tồn đáp:

- Thưa Ngài, biết đâu sóng thần sẽ không đến nữa.

Ông lão run giọng quả quyết:

- Sóng thần sẽ đến lại. Suốt đời lão đã nhiều phen cứu vớt những người ngu dại thoát khỏi sóng thần. Nhưng đến lượt các người, đừng đến nhờ cậy lão nữa nhé!

Đột nhiên Vi Da xen lời vào:

- Thưa Ngài, đây là quê hương của chúng tôi, nơi chúng tôi chôn nhau cắt rún. Dù có hiểm nguy vì núi lửa hay biển cả, chúng tôi vẫn muốn trở về sinh sống ở đây.

Ông lão chăm chăm nhìn chàng hồi lâu rồi hỏi, giọng nhuốm vẻ ngạc nhiên:

- Hình như lão có gặp cậu ở đâu rồi.

Vi Da thẳng thắn đáp:

- Thưa Ngài, cháu đã hân hạnh đến lâu đài cùa Ngài một lần rồi.

Ông lão gật gù nói:

- À, lão nhớ ra rồi, lão muốn nuôi cậu làm con lão. Hà, những người trẻ tuổi mới ngờ nghệch làm sao. Đáng lẽ cậu đã được sống an nhàn nơi nhà lão, cả con cái của cậu nữa. Sóng thần không bao giờ làm hại được lão.

Vi Da lắc đầu đáp:

- Lâu đài của Ngài cũng không có gì bảo đảm. Chỉ cần động đất khá mạnh là sụp đổ như những căn nhà khác. Chúng ta không thể nào tìm được một nơi nào hoàn toàn yên ổn trên hải đảo cả. Chúng ta phải can đảm sống vì không thể làm khác được.

Mấy người thợ đều nói:

- Vâng, cậu nói có lý lắm.

Rồi họ lại tiếp tục làm việc. Ông lão giận dữ nhìn họ một lúc rồi nói:

- Các người nhớ nhé, đừng cầu cứu với lão khi gặp sóng thần.

Vi Da lễ phép thưa lại:

- Ngài giận mà nói thế, chứ cháu biết Ngài bao giờ cũng rộng lượng giúp kẻ hoạn nạn.

Ông lão lắc đầu rồi mỉm cười nói:

- Tiếc rằng cậu không chịu làm con lão.

Rồi ông quay vội về lâu đài và khép kín cổng lại.

Kiều Uy và Vi Da cũng trở về nông trại. Từ ngày ấy cả nhà nhận thấy Vi Da như luôn luôn bồn chồn, lo nghĩ về một điều gì. Họ vẫn nghĩ Vi Da sẽ trở thành một nông phu thành thạo vì chàng đã thấu suốt mọi việc đồng áng và được cha Kiều Uy tín cẩn quí mến. Nhưng Vi Da không thể quên được điều tâm niệm. Một hôm đang làm việc ngoài đồng, cha Kiều Uy bảo chàng:

- Chú biết cháu là một người con  hiếu thảo nên không thể từ bỏ truyền thống của gia đình cháu. Cháu cứ tự nhiên cho chú biết ý định của cháu.

Vi Da thành thật trả lời:

- Dạ cháu muốn sắm một chiếc thuyền để trở lại nghề đánh cá như cha cháu.

Cha Kiều Uy vừa đắp lại những luống cải vừa lẩm bẩm:

- Quả thực sự sống mạnh hơn sự chết.

Từ hôm đó, cả nhà biết là một ngày kia Vi Da sẽ trở lại với biển cả và sẽ dựng nhà trên bãi biển. Ở đấy bắt đầu đã có nhiều ngôi nhà dựng lên, thô sơ và rất mỏng manh như những hộp đồ chơi trẻ con, chỉ cần một đợt sóng thần cũng đủ kéo sập và cuốn trôi đi tất cả. Tuy vậy cũng tạm che được mưa nắng làm nơi trú ngụ cho gia đình ngư dân. Và cũng như ngày xưa, không có căn nhà nào có cửa sổ trông ra biển. Mỗi gia đình lại dựng nhà trên mảnh đất của tổ tiên họ. Phía cuối dãy còn chừa một khoảng đất thuộc quyền sở hữu của Vi Da, trước kia thuộc về cha chàng.

Một buổi tối nọ, Vi Da thố lộ cho cả gia đình Kiều Uy biết:

- Khi nào sắm được thuyền, cháu sẽ cất một ngôi nhà ở đó.

Cha Kiều Uy tiếp lời:

- Từ hôm nay, chú sẽ trả lương cho cháu vì cháu đã trưởng thành rồi.

Từ đó Vi Da dành dụm tiền để mua thuyền. Không bao lâu mộng ước của chàng thành sự thật. Chiếc thuyền rất tốt, dáng thon thon, gỗ chắc chắn và cột buồm mới tinh. Hôm mới mua thuyền, chàng rủ Kiều Uy chèo thuyền ra eo biển. Giữa biển cả mênh mông, chưa bao giờ Vi Da cảm thấy hạnh phúc đến thế. Riêng Kiều Uy không quên được giòng nước giá lạnh ở dưới sâu. Nhưng chàng không nói điều đó với bạn, ngại làm bạn mất vui.

Vi Da tâm sự với Kiều Uy:

- Tớ vẫn luôn tự nhủ một ngày kia sẽ trở về với biển cả, hôm nay tớ đã hoàn thành được mộng ước. Này Kiều Uy...

Vi Da bỏ lửng câu nói, mặt chàng bỗng đỏ gay lên. Kiều Uy ngạc nhiên nhìn bạn. Mãi một lát sau Vi Da mới ấp úng nói:

- Sen Ái có sợ sống gần biển không Kiều Uy nhỉ?

Kiều Uy ngac nhiên hỏi lại cho rõ:

- Tại sao Sen Ái phải sống gần biển?

Mặt Vi Da càng đỏ gay lên, nhưng chàng nghiêm trang nói:

- Tại vì tớ sẽ dựng nhà trên bãi biển và muốn xin phép cưới Sen Ái làm vợ.

Kiều Uy sửng sốt đến há hốc miệng ra. Chàng trố mắt nhìn bạn, Sen Ái là em gái chàng và chàng không thể nào tin nổi Sen Ái lại có thể làm vợ bất cứ ai. Chàng lại không thể tin nổi có người muốn cưới Sen Ái làm vợ. Con bé tính tình vô ý vô tứ, lại hay chọc phá trêu ghẹo, nhiều khi còn giấu đồ đạc của chàng khiến chàng phải tìm kiếm đến bở hơi tai.

Chàng thành thực ngăn bạn:

- Cậu có điên mới cưới Sen Ái.

Vi Da cười:

- Cậu khác, tớ khác.

Kiều Uy thắc mắc:

- Nhưng tại sao cậu lại muốn cưới Sen Ái?

- Bởi vì Sen Ái làm cho tớ vui vẻ và yêu đời. Chính Sen Ái đã giúp tớ quên được sóng thần. Sen Ái lả lẽ sống của tớ.

Kiều Uy chép miệng:

- Nhưng Sen Ái nấu ăn dở lắm, lại hay để cơm cháy vì ham nói chuyện không đâu.

- Tớ không quan tâm đến chuyện cơm cháy lắm. Tớ yêu Sen Ái.

Kiều Uy nhìn bạn lắc đầu. Chàng thấy thương hại cho Vi Da quá. Vi Da làm nhà, chuyện có thể tin được. Vi Da muốn cưới Sen Ái,,, thật hết nước nói.

Vừa về đến nhà, chàng đến gặp cha báo tin ngay:

- Này ba, Vi Da muốn cưới Sen Ái làm vợ đấy, con bé Sen Ái...

Cha chàng đang chọn lựa hạt giống vì đã đến tiết Xuân. Ông cười dí dỏm ngắt lời ngang:

- Ba biết hai đứa có tình ý với nhau từ lâu rồi!
 
- Sao Vi Da lại đối xử tốt với Sen Ái vậy ba?

- Thì Sen Ái xinh quá mà!
 
- Xinh gì? Con chả thấy xinh gì cả. Ba cứ trông cái mũi ngớ ngẩn của Sen Ái thì biết.

- Ấy, Vi Da yêu cái mũi ấy đấy!
 
Kiều Uy thở dài:

- Con không thể hiểu nổi. Con bé Sen Ái lại hay giấu đồ và chọc phá Vi Da. Nhiều khi con thấy tội nghiệp cho Vi Da quá.

- Ấy, Vi Da lại khoái được Sen Ái giấu đồ và chọc phá đấy!

Kiều Uy đưa hai tay lên trời lắc đầu:

- Con thật không hiểu ba muốn nói gì.

Cha Kiều Uy mỉm cười thích thú. Ông giải thích:

- Một ngày kia rồi con sẽ hiểu. Con còn nhớ lời ba nói không? Sự sống mạnh hơn sự chết, bây giờ là lúc Vi Da sẵn sàng làm lại cuộc đời đó.

Và rồi, vào một ngày mùa hạ, lễ cưới của Vi Da và Sen Ái được cử hành. Kiều Uy vẫn không hiểu gì cả. Ngay trong những ngày cuối trước hôn lễ, Sen Ái vẫn chứng nào tật ấy, nghịch ngợm, chọc phá. Và cả hôm lễ cưới, Sen Ái còn giấu mất lược của chàng. Kiều Uy bực mình nói:

- Anh không thể hiểu sao Vi Da lại có thể yêu em được, Nghịch ngợm, chọc phá, hay giấu đồ, nấu ăn dở... Rước em về đúng là rước của nợ.

Sen Ái nghiêng nghiêng đầu nhìn chàng, lưỡi lo le như lêu lêu chế nhạo. Đôi mắt bồ câu mở lớn rạng rỡ:

- Anh lầm to rồi. Em đối xử rất tử tế với anh Vi Da mà!

Rồi việc đâu cũng vào đó, lễ cưới hoàn tất và cả gia đình đưa tiễn đôi tân hôn về ngôi nhà mới cất trên bãi biển, Kiều Uy bỗng thấy buồn buồn. Vắng Sen Ái chắc nông trại trống trải lắm và chắc chàng sẽ nhớ em gái nhiều. Có lẽ mỗi ngày chàng sẽ phải xuống đây thăm em gái và Vi Da. Từ đây sẽ không còn bóng dáng reo vui của Sen Ái ở nhà bếp, buồng ngủ, vườn cây. Chắc chàng sẽ nhớ đến cả những lần bị em gái trêu chọc. Tự nhiên chàng thấy lo cho em gái. Nhỡ ra sóng thần lại đến thì sao?

Khi mọi người đến căn nhà mới cất, Kiều Uy hỏi Vi Da:

- Này Vi Da, nhỡ ra sóng thần lại đến thì sao?

- Anh đừng lo, em đã tiên liệu hết rồi.

Vi Da chỉ cho cả nhà xem căn phòng đối diện với biển cả. Căn phòng lớn nhất nhà, vừa là phòng ngủ ban đêm vừa là phòng ăn, và cũng là nơi làm việc ban ngày. Vi Da đẩy tấm chăn qua một bên. Trước mặt họ biển xanh đang dâng sóng mênh mông, nhấp nhô trắng xóa theo gió chiều. Mặt trời đỏ ối chìm dần xuống biển sâu. Ở chân trời những áng mây vàng lơ lửng thênh thang. Mọi người đăm đăm nhìn ra biển. Vi Da lên tiếng:

- Con đã cất nhà nhìn ra biển. Nếu sóng thần đến con sẽ kịp thời chuẩn bị. Con sẽ mạnh bạo đương đầu với sóng thần. Con không sợ.

Cha Kiều Uy vỗ vai Vi Da khen:

- Cha biết con là người tháo vát và rất can trường.

Cha con Kiều Uy ra vè. Gió buổi chiều mát rượi, những hạt cát nhỏ chạy lăn tăn trên bãi biển tạt vào chân hai người. Kiểu Uy vừa đi vừa lẩm bẩm: quả thật sự sống mạnh hơn sự chết.

Phía sau xa, Vi Da đang nắm tay Sen Ái nhìn theo. Căn nhà của họ lung linh trong nắng chiều...


TRƯỜNG ĐỨC MINH VĂN    

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 192, ra ngày 1-1-1973)